Thực ra dễ nhất là con rồng kia, vì nó là con vật không có thật trong đời sống nên mỗi người có một cách tưởng tượng về nó. Nhưng cũng bởi nó không có thật và ai cũng quyền tưởng tượng về nó theo kiểu của mình, nên cũng dễ cãi nhau.
Con ngựa thì hầu như không ai không biết, và dáng nó thì rất đẹp, sang, dũng mãnh. Nói đến ngựa là người ta hình dung ngay ra những thảo nguyên mênh mang hùng vĩ, ở đấy những con ngựa tung bờm tung vó trong gió trong nắng, và bụi cuồn cuộn theo mỗi nhịp ngựa phi.
Nhẹ nhất thì cũng là những con ngựa kéo xe. Kẽo kẹt nhẫn nại thế, tưởng ù lì quanh quẩn thế nhưng té ra nó lại ngự trị trong ký ức bao người, dẫu có thể là những ký ức buồn, nhưng giờ trở thành thương thành nhớ, thành đau đáu trong những người từng có những tuyến xe ngựa quê, những người từng trải qua tuổi thơ của mình trên những chuyến xe ngựa gập ghềnh lọc xọc quanh làng hoặc xuyên làng.
Giới yêu lịch sử thì nhớ tới rầm rập những vó ngựa Mông Cổ, một thời là quân Nguyên, tung hoành thảo nguyên và bách chiến bách thắng. Những vó ngựa ấy cũng từng quần thảo ở Việt Nam và rồi... xếp vó.
Những người yêu hội họa thì không thể không biết tới những con ngựa trong tranh Từ Bi Hồng. Còn ở Việt Nam, một ông họa sĩ cũng gần như cả đời gắn với ngựa là Lê Trí Dũng. Ông là lính tăng, từ chiến trường trở về đời thường và theo nghề hội họa, là một họa sĩ nổi tiếng. Và mảng quan trọng trong tác phẩm của ông là ngựa.
Ông Từ Bi Hồng bên Trung Quốc thì mất rồi, năm ngựa này người ta chỉ nhắc tới những con ngựa trong dĩ vãng của ông. Còn họa sĩ Lê Trí Dũng thì vẫn đang miệt mài với ngựa.
Ông tự nhận và giới họa sĩ lẫn yêu tranh cũng đồng lòng gọi ông là "Lão chăn ngựa". Ông đã có hàng ngàn bức tranh vẽ ngựa, và không con nào giống con nào. Mỗi con là một thế giới cảm xúc của ông, dẫu có khi nó chỉ là khoảnh khắc. Những con ngựa buồn, những con ngựa vui, những con ngựa hân hoan, những con ngựa ủ rũ, những con ngựa phi, những con ngựa bay, những con ngựa tài hoa luôn luôn khiến người xem, dẫu chỉ xem qua... facebook của ông, cảm thấy có mình trong ấy, hoặc mình được sẻ chia, được an ủi, được thấu hiểu, được tiếp thêm sức mạnh.
Ảnh đàn bát mã của nhà điêu khắc Nguyễn Vinh ở quảng trường Pleiku chưa xong nhưng đã rất nhiều người tới chụp ảnh.
Ông vừa có lời mời trên... facebook, mời chung vì không thể mời hết được, tới xem cuộc triển lãm của ông, một cuộc triển lãm toàn ngựa, có tên là "Thánh mã" mở cửa từ 29/1 tới hết mùng 8 tết. Hơn một trăm con "thánh mã", ngựa nhưng không còn là ngựa, mà là thánh, nhưng lại vẫn là thánh mã chứ không phải thánh nhân, nhưng vẫn rời rợi cảm xúc con người...
Trong giới hội họa Việt Nam, ít nhất có 2 ông chỉ chuyên vẽ một thứ, là ông Thành Chương vẽ mặt mình và ông Lê Trí Dũng vẽ ngựa, nghe nói hàng ngàn bức. Một ông sống với và bằng mặt mình, một ông cũng với và bằng... ngựa.
Mà thành danh họa.
Cũng năm nay, chưa tết, mọi người đã trầm trồ với đàn ngựa Lao Bảo của nghệ nhân Đinh Văn Tâm.
Đấy là một thanh niên trẻ, cứ tết là làm mưa làm gió với linh vật năm ấy, dẫu là năm... chuột, năm lợn..., những con vật rất khó làm cho nó đẹp. Nhưng với nghệ nhân trẻ này, nó cứ rờ rỡ sinh động, và ưa nhìn, không thấy ghê dù như cái năm rắn ấy, rất nhiều nơi cố gắng làm con linh vật của năm ấy đẹp lên nhưng nơi thì như rắn nước loe ngoe, nơi thì như rắn mùa lụt, con thì hung dữ như chuẩn bị nghênh chiến. Rắn của Đinh Văn Tâm nhìn là muốn sờ, muôn ôm ấp. Và nó hồn nhiên như... em bé, mềm mại như... người yêu.
Năm nay tất nhiên anh làm ngựa. Từ ngựa ở cái phố núi Lao Bảo nhưng kéo khách du lịch tới rần rần, anh làm con ngựa Đà Nẵng độc đáo với trên mình nó có tất cả tên các phường xã của thành phố này. Tổng cộng gồm 23 phường, 70 xã và đặc khu Hoàng Sa, tức 94 đơn vị hành chính của Đà Nẵng ngự trên mình ngựa.
Rất đông các bạn trẻ đến chụp ảnh "sống ảo" với những chú ngựa
Ở quảng trường Pleiku cũng xuất hiện đàn bát mã của nhà điêu khắc Nguyễn Vinh. Ông họa sĩ trẻ nhưng tài năng này từng có nhiều giải thưởng quốc gia về tượng. Năm nay ông bày đàn bát mã trong tư thế bay lên, vờn mây và lộng gió, chưa hoàn thành mà đã nghìn nghịt người tới... chụp ảnh.
Và báo tết, hầu như những tờ báo tôi có đến bây giờ, bìa đều là... ngựa. Những con ngựa đủ kiểu, ngựa đàn ông, ngựa đàn bà, ngựa trẻ, ngựa già, ngựa phi, ngựa đứng, ngựa nghỉ, ngựa bay..., hình như tôi chưa thấy có ngựa... bơi và ngựa ngồi.
Một thế giới ngựa, một hỗn hợp lộng lẫy màu sắc, hàng ngàn tư thế, tư thế nào cũng đẹp, cũng uy nghi, mà gần gũi, thân thuộc với con người, và quan trọng là, nó mang được cảm xúc của con người, ý tưởng khát vọng của con người, người ta soi vào đấy, thấy mình. Nhìn bức tranh ngựa im lìm trong khung, trong bìa báo hoặc tượng ở quảng trường, mà nghe được tiếng vó, nghe tiếng gió, thấy bờm như mây vờn, đuôi như quét trên thảo nguyên, thấy mênh mông, thấy hiện tại và quá khứ..., dẫu đâu đó người ta vẫn đang cổ vũ món thắng cố, người ta tố phở ngựa ăn gian phở bò, và cái món trảm mã trà như một quá vãng của xa hoa, của cái thú trà cầu kỳ một thuở...
Nhưng năm này, vó ngựa vẫn phi...
* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả
- Tham khảo thêm
