Trong bối cảnh thiếu hụt nhiên liệu do các cuộc tấn công liên tiếp bằng máy bay không người lái (UAV/drone) của Ukraine nhắm vào cơ sở hạ tầng lọc dầu Nga, gã khổng lồ Á-Âu đã phải tăng nhập khẩu xăng từ các quốc gia đối tác.
Sau các lô hàng từ Ấn Độ, báo Kommersant gần đây dẫn báo cáo từ công ty phân tích S&P Global Commodities at Sea (CAS) cho biết, lần đầu tiên Nga đã mua một lô hàng xăng từ Thổ Nhĩ Kỳ, một quốc gia thành viên NATO.
Lô hàng khoảng 50.000 tấn xăng (tương đương khoảng 200.000 thùng) đang được vận chuyển bởi tàu chở dầu Wendrix. Con tàu đã khởi hành từ cảng Mersin của Thổ Nhĩ Kỳ nằm trên bờ biển Địa Trung Hải. Hiện chưa rõ đơn vị sản xuất lô xăng này.
Dữ liệu từ Starboard Maritime Intelligence cho thấy tàu Wendrix rời Mersin vào ngày 31/7 và tính đến ngày 23/8, tàu đang ở Vịnh Phần Lan, được cho là đang hướng tới cảng Primorsk thuộc vùng Leningrad. Đây là cảng xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất của Nga trên Biển Baltic
Con tàu treo cờ Guinea Xích đạo này được cho là thuộc "hạm đội bóng tối" chuyên giúp Nga né các hạn chế. Tàu Wendrix, trước đây có tên là Jasper, hiện nằm trong danh sách trừng phạt của EU, Vương quốc Anh, Ukraine và Thụy Sĩ.
Ngoài ra, cảng Mersin đã bị đưa vào danh sách trừng phạt của Kiev do nghi ngờ có liên hệ với Nga, theo trang Enkorr của Ukraine.
Tàu chở dầu Wendrix di chuyển ngoài khơi Galle, Sri Lanka, ngày 24/3/2021. Ảnh: Türkiye Today
Theo trang S&P Global, lô hàng trên tàu Wendrix sẽ là lô hàng nhập khẩu xăng thứ 5 của Nga kể từ đầu tháng 7, cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng của Moscow vào nguồn cung nước ngoài giữa lúc thị trường nhiên liệu trong nước chịu áp lực lớn.
Trước đó, một tàu chở xăng từ Ấn Độ – xuất phát từ nhà máy lọc dầu Vadinar, nơi tập đoàn Rosneft của Nga nắm một phần sở hữu – đã đến Murmansk ở Tây Bắc nước Nga sau khi trung chuyển ở Ai Cập.
Một lô hàng khác đến từ Morocco, quốc gia không còn nhà máy lọc dầu nào hoạt động từ năm 2015, khiến nguồn gốc thực sự của lô nhiên liệu này vẫn còn nghi vấn.
Các nhà phân tích ước tính tổng khối lượng xăng vận chuyển bằng đường biển đến Nga trong giai đoạn này là hơn 1 triệu thùng.
Tuần trước, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak phụ trách mảng năng lượng khẳng định rằng nguồn cung xăng cho thị trường nội địa dự kiến sẽ tăng lên. Ông cho biết một số nhà máy lọc dầu đã hoàn tất bảo trì và nối lại sản xuất.
Tuy nhiên, để bù đắp sự thiếu hụt, ông Novak đề cập đến việc nhập khẩu và sản xuất các loại xăng thuộc tiêu chuẩn môi trường K2, K3 và K4 – vốn có chất lượng thấp hơn tiêu chuẩn Euro-5.
Theo trang The Insider, khủng hoảng nhiên liệu ở Nga bắt đầu từ tháng 5 và gia tăng trở lại vào đầu tháng 8. Trong khoảng từ ngày 10-15/8, ít nhất 6 vùng của Nga đã tái áp dụng hoặc thắt chặt hạn chế bán xăng.
Trong bối cảnh đó, Novosibirsk đã trở thành khu vực đầu tiên ở Nga đạt thỏa thuận với các trạm xăng về việc bình ổn giá nhiên liệu.
Chính quyền địa phương đã ký kết thỏa thuận với các đơn vị tham gia thị trường nhiên liệu về việc tự nguyện giới hạn biên độ lợi nhuận bán lẻ đối với nhiên liệu và dầu nhờn.
Theo đó, các doanh nghiệp kinh doanh dầu khí và chuỗi trạm xăng đã đồng ý ấn định mức chênh lệch giá tối đa đối với nhiên liệu của Gazpromneft ở mức không quá 15% so với giá bán buôn. Các thỏa thuận này có hiệu lực đến ngày 15/11và có thể được gia hạn.
Dù vào tháng 7 các quan chức Nga tuyên bố khủng hoảng đang dịu bớt, làn sóng tấn công mới vào các cơ sở chế biến dầu – trong đó có việc nhà máy lọc dầu Orsk phải dừng hoàn toàn – đã đảo ngược phần lớn tiến triển đó.
Việc Nga phải lần đầu tiên mua xăng từ Thổ Nhĩ Kỳ – một quốc gia thành viên NATO – phản ánh áp lực nghiêm trọng lên hệ thống lọc dầu và thị trường nhiên liệu trong nước.
Từ vị thế nhà xuất khẩu truyền thống sang phụ thuộc nhập khẩu, kể cả từ đối tác từng là khách hàng, cho thấy quy mô và tính cấp bách của cuộc khủng hoảng hiện tại.
Chuyến hàng từ Mersin không chỉ là giao dịch thương mại đơn thuần mà còn là tín hiệu rõ ràng về sự đảo chiều trong quan hệ cung ứng năng lượng khu vực trong bối cảnh xung đột kéo dài và các cuộc tấn công bằng drone tầm xa gây gián đoạn.
Minh Đức (Theo Caspian Post, The Insider)
