Trong bối cảnh xung đột kéo dài ở Ukraine, Moscow gần đây đưa ra nhận định rằng Liên minh châu Âu (EU) đã chạm ngưỡng giới hạn trong khả năng tiếp tục tài trợ cho nhu cầu ngày càng tăng của Kiev.
"Liên minh châu Âu trên thực tế đã chạm ngưỡng giới hạn năng lực trong việc tài trợ cho các nhu cầu ngày càng tăng của chính quyền Kiev", ông Vladislav Maslennikov, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề châu Âu thuộc Bộ Ngoại giao Nga, cho biết trong cuộc phỏng vấn với hãng tin RIA Novosti ngày 23/9.
Đây cũng là lý do tại sao vấn đề sử dụng tài sản Nga bị đóng băng được thảo luận rộng rãi trở lại tại Brussels, ông Maslennikov nhận định.
Theo nhà ngoại giao, những nước ủng hộ mạnh mẽ các sáng kiến như vậy là nơi chỉ có một phần nhỏ hoặc hoàn toàn không có tài sản nào của Nga bị phong tỏa.
Tuy nhiên, ông lưu ý rằng EU chưa có quan điểm thống nhất về việc tịch thu tài sản, và một số quốc gia thành viên chưa sẵn sàng chịu trách nhiệm về quyết định này.
Các quốc gia này bao gồm Thụy Điển, Hà Lan, Tây Ban Nha, Ba Lan và Đức, nguồn tin của RIA Novosti liệt kê.
Trước đó, theo trang Izvestia, bộ phận báo chí của Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) ngày 22/9 cho biết vấn đề sử dụng các tài sản Nga đang bị phong tỏa tại châu Âu vẫn đang là chủ đề thảo luận tại Brussels.
Theo đó, các quan chức châu Âu đang tìm cách đẩy nhanh quyết định tịch thu tài sản của Nga do lo ngại rằng họ sẽ không thể tiếp tục duy trì mức độ tài trợ hiện tại cho chính quyền Kiev, cơ quan này lưu ý.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen. Ảnh: EU Observer
Song song với nhận định từ phía Nga, theo trang Euractiv, châu Âu đang gặp khó khăn trong việc xác định và xử lý lỗ hổng ngân sách của Ukraine.
Gần đúng một tháng kể từ khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố lỗ hổng ngân sách khoảng 27 tỷ USD (tương đương 23,5 tỷ Euro) của nước này cho đến cuối năm 2026, EU vẫn chưa đạt được sự đồng thuận rõ ràng về quy mô thâm hụt thực tế cũng như cách thức bù đắp.
Con số 27 tỷ USD này lần đầu được đề cập vào tháng trước, khi đông đảo các quan chức châu Âu đến Kiev để kỷ niệm Ngày Độc lập của Ukraine (24/8).
Hiện nay, các quan chức châu Âu đang tìm cách xác định nguyên nhân dẫn đến khoản thiếu hụt, quy mô chính xác của nó, cũng như việc liệu có nên cung cấp thêm kinh phí vào năm 2026 hay không và thực hiện bằng cách nào.
Tổng thống Zelensky cho rằng các khoản tài chính bổ sung chủ yếu cần thiết cho quốc phòng, bao gồm vũ khí và lương quân nhân, thay vì tập trung vào việc sửa chữa lưới điện hoặc hỗ trợ nông dân.
Ông cũng giải thích rằng lỗ hổng ngân sách này một phần xuất phát từ việc chính phủ của ông đã đẩy mạnh chi tiêu ngân sách trong nửa đầu năm, dẫn đến nhu cầu bù đắp ở giai đoạn hiện tại.
Những giải thích trên đã khiến một số thủ đô EU đặt câu hỏi về mức độ chính xác và tính cấp thiết của nhu cầu tài chính từ phía Ukraine.
Một nhà ngoại giao cấp cao của EU nói với Euractiv rằng nhiều nước thành viên đang gặp khó khăn về tài chính có thể sẽ thận trọng hơn với yêu cầu tăng viện trợ nếu thiếu lời giải thích thỏa đáng.
Nhà ngoại giao này cũng đề cập đến việc EU vẫn chưa thống nhất được về ngân sách dài hạn tiếp theo của khối, trong khi phải cân nhắc thêm các khoản hỗ trợ cho Ukraine.
"Chúng ta thậm chí còn chưa thống nhất được ngân sách dài hạn tiếp theo của EU, vậy mà lại đang nói với người dân châu Âu bình thường rằng Ukraine sẽ cần thêm tiền", nhà ngoại giao này chia sẻ.
Nhiều nhà ngoại giao EU – bao gồm cả đại diện từ các nước Bắc Âu và Đông Âu – khẳng định rằng ưu tiên hàng đầu phải là xác định chính xác nhu cầu tài chính của Ukraine.
Đây cũng là quan điểm của Ủy ban châu Âu, cơ quan chịu trách nhiệm giám sát khoản vay trị giá 90 tỷ Euro dành cho Ukraine mà các nhà lãnh đạo EU đã nhất trí thông qua vào tháng 12 năm ngoái.
Khoản vay này ban đầu được dự kiến sẽ đáp ứng 2/3 nhu cầu tài chính của Kiev trong giai đoạn 2026-2027, trong khi các đối tác phương Tây như Anh, Canada và Nhật Bản sẽ tài trợ phần còn lại.
"Tôi sẽ không đưa ra con số cụ thể về khoản thiếu hụt tài chính vào lúc này, nhưng có thể nói rằng chúng tôi đang làm rõ tình hình", ông Valdis Dombrovskis, Ủy viên phụ trách Kinh tế của EU, phát biểu với báo giới cuối tuần trước sau cuộc họp của các Bộ trưởng Tài chính EU tại Dublin – sự kiện cũng có sự tham dự của Bộ trưởng Tài chính Ukraine, ông Sergii Marchenko.
Ông Dombrovskis cũng nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công dữ dội từ trên không và lệnh phong tỏa đường biển của Nga, cùng với việc nguồn tài chính từ các đồng minh phương Tây thấp hơn dự kiến, đồng nghĩa với việc khoản thiếu hụt của Kiev gần như chắc chắn sẽ lớn hơn mức dự tính ban đầu.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) – tổ chức đang cung cấp khoản vay khoảng 8,1 tỷ USD cho Ukraine và hợp tác chặt chẽ với Ủy ban châu Âu – cũng đang gặp khó khăn trong việc xác định chính xác nhu cầu tài chính của quốc gia Đông Âu.
Một phái đoàn IMF gần đây đến Kiev chưa mang lại sự rõ ràng đáng kể. Nhà kinh tế Maksym Samoiliuk từ Trung tâm Chiến lược Kinh tế tại Kiev nhận định rằng chi phí chiến tranh đã tăng cao hơn so với dự kiến khi lập ngân sách, dù tổng nhu cầu bổ sung có thể thấp hơn mức 27 tỷ USD được nêu.
Các nhà phân tích cũng lưu ý rằng việc chậm trễ thực hiện các cải cách trong nước gắn với điều kiện của EU và IMF đang khiến một phần viện trợ tiềm năng – ước tính lên đến khoảng 29,5 tỷ USD – chưa được giải ngân trong năm nay.
Việc đẩy nhanh giải ngân khoản vay 90 tỷ Euro của EU có thể gây áp lực lên ngân sách Ukraine vào năm 2027, khi Kiev dự báo thiếu hụt khoảng 32,6 tỷ USD.
Trong khi đó, đề xuất sử dụng tài sản Nga bị đóng băng vẫn vấp phải sự thận trọng từ một số nước thành viên, đặc biệt là Bỉ – quốc gia nắm giữ phần lớn các tài sản này, Euractiv lưu ý.
Minh Đức (Theo Izvestia, Euractiv)
