Ngăn “tiến sĩ giấy” khi... “hạ chuẩn”?

Ngăn “tiến sĩ giấy” khi... “hạ chuẩn”?

Thứ 5, 22/07/2021 | 06:00
Không phải tiêu chuẩn tiến sĩ ở lĩnh vực nghiên cứu nào cũng có thể “đóng đinh”, nhưng cần đánh giá linh hoạt và chính xác để không còn “tiến sĩ giấy”.

Thông tư số 18/2021/TT-BGDĐT ngày 28/6/2021 về quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ vừa được bộ GD&ĐT ban hành gây nhiều tranh cãi xung quanh vấn đề tiêu chuẩn đầu ra.

Theo đó, bài báo quốc tế không còn là yêu cầu bắt buộc đối với nghiên cứu sinh nữa. Cụ thể, quy chế mới yêu cầu nghiên cứu sinh là tác giả chính của báo cáo hội nghị khoa học, bài báo khoa học được công bố trong các ấn phẩm thuộc danh mục WoS/Scopus, hoặc chương sách tham khảo do các nhà xuất bản quốc tế có uy tín phát hành, hoặc bài báo đăng trên các tạp chí khoa học trong nước được hội đồng Giáo sư nhà nước quy định khung điểm đánh giá tới 0,75 điểm trở lên theo ngành đào tạo, hoặc sách chuyên khảo do các nhà xuất bản có uy tín trong nước và quốc tế phát hành; các công bố phải đạt tổng điểm từ 2,0 điểm trở lên tính theo điểm tối đa do hội đồng Giáo sư nhà nước quy định cho mỗi loại công trình (không chia điểm khi có đồng tác giả), có liên quan và đóng góp quan trọng cho kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án.

Cũng theo quy chế mới, người hướng dẫn nghiên cứu sinh cũng không cần có công bố quốc tế.

Điều này khiến nhiều ý kiến cho rằng, quy chế mới đã... “hạ chuẩn” tiến sĩ, đặc biệt đối với ngành khoa học xã hội.

Ngay sau khi hành trình trở thành tiến sĩ của các nghiên cứu sinh được “cởi trói” một phần, cũng đã xuất hiện những ý kiến trái chiều. Mặc dù có những người “luyến tiếc” vì “tiêu chuẩn không quá gắt gao, liệu có “nở ra” thêm nhiều tiến sĩ giấy?!”; nhưng cũng có không ít người ủng hộ, bởi lẽ, không phải ngành nào cũng phù hợp và dễ dàng có một bài báo quốc tế.

Theo đánh giá của một số chuyên gia, đối với lĩnh vực khoa học tự nhiên, chỉ cần phát hiện ra cái mới và chứng minh tính đúng đắn thì cơ hội được công nhận đã gần như tuyệt đối; nhưng còn đối với các lĩnh vực khác như văn hóa, ngôn ngữ, an ninh quốc phòng, đối ngoại,... thì lại rất “khoai”.

Chẳng hạn, đối với ngành khoa học xã hội, có những vấn đề có thể đúng ở quốc gia này, nhưng lại chưa chắc đã được quốc gia khác công nhận. Tương tự, còn có những vấn đề thuộc về chính sách lớn giữa các quốc gia cũng có quan điểm khác nhau. Chính vì vậy, đâu thể “bê nguyên si” những lý luận ở quốc gia này áp vào quốc gia kia?!

Đó là chưa kể đến, nếu “bất chấp” để những nội dung nghiên cứu ấy được đăng một cách “cứng nhắc” trên tạp chí quốc tế và được công nhận, nhưng lại chẳng mang lại kinh nghiệm thực tiễn gì cho Việt Nam, thì cũng chẳng có giá trị. Lý luận mà không đi đôi với thực tiễn thì hoàn toàn lãng phí thời gian, công sức mà thậm chí là lãng phí cả tài năng. Mục đích sau cùng của nghiên cứu khoa học chính là để phục vụ thực tiễn.

Tuy nhiên, điều lo ngại của một số chuyên gia về thực trạng “lò ấp” tiến sĩ liệu có tái diễn khi “hạ chuẩn” cũng không phải hoàn toàn vô cớ.

Trước đây, do quy định về bài báo quốc tế bắt buộc và tiêu chuẩn ngoại ngữ đầu vào khắt khe nên số lượng nghiên cứu sinh ở các cơ sở đào tạo bị giảm đáng kể và số nghiên cứu sinh đủ điều kiện bảo vệ cũng giảm. Nhưng bù lại, người hướng dẫn có trách nhiệm hơn, thái độ làm việc của nghiên cứu sinh nghiêm túc hơn, chất lượng luận án được nâng cao, số lượng bài báo quốc tế cũng tăng lên hằng năm. Nhờ vậy, chất lượng tiến sĩ cũng dần được khẳng định.

Điều đó có nghĩa, một số ràng buộc tối thiểu cũng là cần thiết để có đội ngũ học thuật thực sự chất lượng.

Vậy, nên chăng, mặc dù linh hoạt trong đánh giá đối với những lĩnh vực nghiên cứu không có quy chuẩn quốc tế chung, chúng ta cũng cần có những yêu cầu khắt khe riêng đối với từng ngành, từng lĩnh vực, để không làm giảm chất lượng đào tạo tiến sĩ.

Và trách nhiệm này, nên đặt tại các cơ sở giáo dục đại học, sau đại học, nơi trực tiếp nhận nghiên cứu sinh, để kịp thời ngăn chặn những “tiến sĩ giấy” chuẩn bị “ra lò” từ những “kẽ hở”.

* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả!

Lê Duyên

Vết trượt dài của hai "con tàu" khổng lồ ngành đường sắt

Thứ 7, 17/07/2021 | 08:55
Vốn đã ì ạch vì hàng loạt khó khăn bủa vây, hai ông lớn ngành đường sắt lại càng khốn đốn khi dịch bệnh ập đến, vòng xoáy thua lỗ chưa thấy lối thoát nào để vượt qua

“Đúng cũng thành sai” và hội chứng đám đông!

Thứ 5, 15/07/2021 | 19:00
Phải “giải trình” việc không cho cô bé qua chốt kiểm dịch Covid-19 đưa mèo đi chữa bệnh trước một bộ phận cộng đồng mạng thật sự là câu chuyện hết sức vô lý.

MC.Trác Thúy Miêu xin lỗi cũng chưa đủ…

Thứ 5, 15/07/2021 | 07:31
Giữa lúc tình hình dịch bệnh đang diễn biến phức tạp, liều thuốc quan trọng nhất là sự đoàn kết vậy mà… một MC lại “cuồng ngôn” gây xôn xao dư luận.

"Chỉ xét học bạ mà đỗ thẳng đại học là không ổn"!

Thứ 4, 14/07/2021 | 10:39
“Xét tuyển học bạ sẽ dẫn đến việc học sinh chỉ học lệch, nặng nề hơn là đi “xin” hoặc “mua” điểm để “làm đẹp” học bạ”, chuyên gia giáo dục bày tỏ.
Cùng tác giả

Giáo viên không phải hàng hóa mà đem... đấu thầu!

Thứ 7, 08/05/2021 | 08:50
Câu chuyện đặt hàng, đấu thầu trong đào tạo giáo viên đang khiến nhiều chuyên gia giáo dục cảm thấy lo lắng, khi giáo viên không phải sản phẩm hàng hóa thông thường.

Ba năm tan một giấc mơ

Thứ 4, 07/04/2021 | 11:00
Quyết định táo bạo đưa cây phong từ “trời Âu” về Việt Nam, những tưởng sẽ tạo ra khung cảnh lãng mạn bậc nhất ở Thủ đô, nhưng chẳng mấy chốc, bỗng phải ngậm ngùi...

Hoài niệm Tết quê

Chủ nhật, 03/02/2019 | 19:00
Những ngày cận Tết thời tiết Hà Nội se se lạnh, người người nhà nhà hối hả chuẩn bị đón Tết. Nhìn màn sương mù giăng lối phủ kín khắp thành phố, tôi bỗng nhớ cồn cào Tết quê.

U23 Việt Nam chiến thắng: Hạnh phúc rạng ngời trên từng khuôn mặt

Thứ 3, 23/01/2018 | 19:54
U23 Việt Nam chiến thắng, hàng triệu người hâm mộ đổ ra đường ăn mừng chiến thắng, trên khuôn mặt ai cũng nở nụ cười tươi hạnh phúc. Có người còn bật khóc khi đội tuyển U23 Việt Nam chiến thắng!

Tặng bikini cho bà con vùng lũ: Đôi khi chỉ là vô tình

Thứ 5, 17/08/2017 | 21:53
Có thể nói, những món quà từ thiện cho đi nhưng lại không đúng cách, điều này khiến hành động từ thiện của một số người trở nên méo mó.
Cùng chuyên mục

Chữ, nghĩa và những điều chói tai, gai mắt

Thứ 3, 23/11/2021 | 14:45
Tiếng Việt rất phong phú nhưng hiện nay nhiều người nói hoặc viết thiếu cân nhắc - nếu không muốn nói là cẩu thả - dẫn đến những trường hợp dùng từ sai đến buồn cười.

Đào tạo nhân lực cho 4.0

Thứ 5, 11/11/2021 | 08:44
Trên thế giới có một số nước như: Israel, Nhật Bản, Singapore, Phần Lan là những nước dù nghèo về tài nguyên nhưng họ có cách tiếp cận giáo dục rất cơ bản..

Đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh

Thứ 6, 29/10/2021 | 09:55
Hai trăm năm sau ngày cụ Nguyễn viết câu Kiều đó, thật không ai ngờ nó lại đang mang đầy tính thời sự nóng hổi như mấy hôm nay.

Hoà Phát: Kỳ tích, kinh ngạc

Thứ 7, 23/10/2021 | 12:04
Vượt qua nhiều tên tuổi lớn như Viettel, Petro Vietnam, dự kiến, Hoà Phát sẽ trở thành công ty Việt Nam có lợi nhuận lớn nhất vào cuối năm 2021.

Để gió cuốn đi…

Thứ 2, 18/10/2021 | 16:40
Mong muốn khép lại mọi lùm xùm của Hồ Văn Cường không có gì là to tát nhưng cũng không dễ dàng với cậu bé mà hào quang vụt sáng ở tuổi 13 và thị phi ập đến khi 18.