Ở phía Đông tỉnh Đắk Lắk, làng Lò gồm 3 làng nối tiếp nhau với Lò 1, Lò 2, Lò 3 trải dài theo 3 khu phố dọc biển thuộc phường Hoà Hiệp, tỉnh Đắk Lắk (trước đây là phường Hoà Hiệp Trung, thị xã Đông Hoà, tỉnh Phú Yên).
Làng Lò có khoảng 1.500 hộ dân sinh sống. Theo ngư dân ở, tên gọi làng Lò bắt nguồn từ chính lịch sử nghề truyền thống. Trước đây, bà con sống bằng nghề đánh bắt cá. Ngư dân xây lò hấp, sấy cá để bảo quản lâu hơn. Lò được xây bằng gạch, trét bùn rơm bên ngoài để giữ nhiệt tốt. Cá đánh về rồi đưa vào hấp, gửi đi khắp nơi.
Giờ đây, những chiếc lò không còn nữa nhưng nơi đây lại là điểm hút chân du khách bởi những nét xưa cũ hiếm hoi.
Đặc trưng của ngôi làng này là những ngôi nhà xây dựng từ những năm 60 của thế kỷ trước. Nhà có kiến trúc 2 gian chữ L, tường vàng, mái ngói đỏ.
Một yếu tố khiến làng Lò trở nên đặc biệt trong mắt du khách là bãi cát biển hiếm có. Không phải cát trắng mịn như nhiều khu du lịch hay các tỉnh Quy Nhơn, Nha Trang, cát biển làng Lò là loại cát núi lửa có hạt to, tròn, mịn, màu đỏ vàng đặc trưng, chỉ tìm thấy rải rác.
Riêng Lò 3 còn có vị trí độc đáo, là ngôi làng trong sông, ngoài biển. Sông Ngọn đã chia tách làng biển này nhưng lại là nơi kín gió cho thuyền bè về neo đậu an toàn.
Trong ảnh là bối cảnh của bộ phim “Hẹn em ngày nhật thực” được quay tại làng Lò. Phân cảnh cuộc sống của Thiên sau khi chuyển đến Hạnh Trí.
Thời gian cùng những tác động của con sóng, màu ngói đỏ dần ngả cam nhưng chính điểm này lại khiến du khách thích thú. Chị Đinh Thị Tường Vân (du khách Tp. Hồ Chí Minh) nói: “Tôi biết làng này đã lâu, có thời gian rất hot với ngôi làng bên biển, bên nhà ngói đỏ. Lần này tôi quyết tâm đến để trải nghiệm tắm biển, hoà cùng cuộc sống ngư dân và thưởng thức các món ăn đặc trưng của địa phương”.
Trở về quê sau 5 năm tại Tp. Hồ Chí Minh, anh Phạm Quốc Tài (chủ cụm homestay, quán cà phê, quán ăn Nậu) cho biết, anh tận dụng những nếp nhà cũ của gia đình để sửa sang lại phục vụ du khách đến làng Lò, tạo thêm việc làm cho người dân địa phương.
Những quán cà phê, homestay, khu nghỉ dưỡng mọc lên với đa dạng phong cách Á – Âu, Địa Trung Hải.
Những bức tường cũ khoác áo mới với đủ sắc màu, phản ánh cuộc sống của những ngư dân làng chài.
Những ngư dân từng sống dựa vào nghề đánh bắt cá có cơ hội làm du lịch cộng đồng, đổi mới gắn với bền vững. Những khu homestay đa phong cách xen những nếp nhà cũ mọc lên, nét hiện đại gắn với văn hoá bản địa truyền thống là điều hút chân du khách gần xa.
Ông Dương Văn Đông, Phó UBND phường Hoà Hiệp, cho biết, từ năm 2023, Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại làng Lò, phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk được triển khai. Từ đó đến nay, nhiều homestay, nhà hàng, quán cà phê ven biển đã mọc lên, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của du khách. Địa phương sẽ phối hợp với các chuyên gia có chuyên môn về các lễ hội như cầu ngư, hò bả trạo để phục dựng lại nguyên bản các nghi thức lễ hội này phục vụ du khách.
