Từ ngày 1/7, hoạt động kiểm định phương tiện cơ giới tại Việt Nam chính thức áp dụng quy định mới theo Thông tư số 30/2026 của Bộ Xây dựng, với nhiều thay đổi theo hướng số hóa quy trình, cắt giảm thủ tục hành chính và tăng cường quản lý phương tiện.
Không phải xuất trình giấy tờ bản giấy
Một trong những điểm mới đáng chú ý là chủ xe có thể sử dụng giấy chứng nhận đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả kết quả đăng ký đã được tích hợp trên các ứng dụng định danh điện tử như VNeID hoặc VNeTraffic khi đưa xe đi đăng kiểm.
Các trung tâm đăng kiểm sẽ chủ động khai thác dữ liệu trực tuyến do cơ quan công an chia sẻ, thay vì yêu cầu người dân xuất trình giấy tờ bản giấy như trước.
Đối với các loại giấy tờ đã được số hóa và đồng bộ trên Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc hệ thống của các cơ quan nhà nước, chủ phương tiện cũng không phải nộp bản cứng.
Quản lý chặt xe cải tạo và phương tiện bị lỗi nhà sản xuất
Theo quy định mới, hồ sơ phương tiện sẽ được thiết lập dựa trên cơ sở dữ liệu về xe sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu do Cục Đăng kiểm Việt Nam quản lý. Ngay từ lần kiểm định hoặc miễn kiểm định đầu tiên, hệ thống phần mềm sẽ tự động tạo một hồ sơ điện tử duy nhất cho từng phương tiện. Toàn bộ quá trình tra cứu, đối chiếu thông tin sau đó được thực hiện trên môi trường số, giúp giảm sai sót và tránh trùng lặp dữ liệu.
Bên cạnh việc đơn giản hóa thủ tục, Thông tư số 30/2026 cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường quản lý chất lượng kỹ thuật của phương tiện.
Theo đó, các phương tiện đã cải tạo bắt buộc phải có đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định để chứng minh việc cải tạo đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trước khi được kiểm định.
Đối với các phương tiện nằm trong diện triệu hồi do nhà sản xuất thông báo vì lỗi kỹ thuật nhưng chưa được khắc phục, cơ quan đăng kiểm sẽ từ chối kiểm định. Chủ xe chỉ được tiếp tục kiểm định sau khi xuất trình văn bản xác nhận đã hoàn thành việc sửa chữa từ nhà sản xuất hoặc đại lý ủy quyền chính hãng.
Quản lý phương tiện vi phạm trong hoạt động đăng kiểm
Một điểm mới khác của Thông tư số 30/2026 là lần đầu tiên đưa vào vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý phương tiện vi phạm trong hoạt động đăng kiểm.
Từ ngày 1/7/2026, việc kiểm tra thông tin vi phạm của phương tiện sẽ được thực hiện thống nhất trên hệ thống quản lý của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Dữ liệu sẽ được cập nhật thường xuyên, giúp các trung tâm đăng kiểm kịp thời phát hiện những trường hợp phương tiện thuộc diện bị cảnh báo hoặc chưa đủ điều kiện kiểm định.
Các trung tâm đăng kiểm cũng được trang bị công cụ để tra cứu, cập nhật thông tin vi phạm lên hệ thống và phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.
Việc áp dụng Thông tư số 30/2026 được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực đăng kiểm, giảm thời gian thực hiện thủ tục cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm an toàn kỹ thuật đối với phương tiện tham gia giao thông.
Xe khách phải lắp camera khoang hành khách
Cũng theo luật trên, từ 1/7, xe ôtô kinh doanh vận tải chở người từ 8 chỗ trở lên (không kể ghế lái) phải lắp thêm thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang hành khách, bên cạnh thiết bị giám sát hành trình và camera ghi hình người lái đã được quy định trước đó.
Thiết bị phải ghi nhận được toàn bộ khoang hành khách và khu vực cửa lên xuống xe, phục vụ công tác quản lý hoạt động vận tải, bảo đảm an ninh, an toàn cũng như hỗ trợ giải quyết tranh chấp hoặc xử lý vi phạm khi cần. Luật cũng bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi làm sai lệch, gián đoạn hoặc hủy hoại dữ liệu từ thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang hành khách.
Lắp phụ kiện chính hãng không bị coi là cải tạo xe
Một điểm mới khác liên quan đến người sử dụng ôtô là việc lắp thêm một số phụ kiện chính hãng sẽ không còn bị xem là cải tạo phương tiện. Theo Nghị định 166/2024, chủ xe được phép lắp các phụ kiện do nhà sản xuất hoặc nhà phân phối chính hãng cung cấp mà không phải làm thủ tục cải tạo, với điều kiện việc lắp đặt không làm thay đổi kết cấu, hệ thống an toàn hoặc thông số kỹ thuật của xe.
Quy định mới tạo thuận lợi cho người dùng khi có nhu cầu lắp thêm các trang bị như bậc bước chân, giá nóc, cản bảo vệ, ốp trang trí hoặc các phụ kiện khác nằm trong danh mục được nhà sản xuất cung cấp.
Xe chở trẻ em phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp
Từ 1/7, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ôtô, người lái xe phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ. Đồng thời, trẻ không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.
Thiết bị an toàn có thể là ghế trẻ em (car seat), đệm nâng (booster seat) hoặc dây đai an toàn dành riêng cho trẻ, miễn phù hợp với chiều cao, cân nặng và hướng dẫn của nhà sản xuất. Quy định này không áp dụng đối với xe ôtô kinh doanh vận tải hành khách.
Quỳnh Chi (t/h)
