Không thiếu tiền, thiếu niềm tin
Ngày 7/9, tại Hội nghị trao đổi về chính sách và phát triển các công cụ tài chính cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng, câu chuyện phát triển ngành quỹ được đặt ra từ một nghịch lý: nguồn tích lũy trong xã hội lớn nhưng phần đi qua các định chế quản lý tài sản chuyên nghiệp vẫn còn nhỏ.
Ông Bùi Vinh Hiếu, Trưởng phòng kinh doanh, Công ty Quản lý Qũy Vietcombank (VCBF), dẫn số liệu của Hội đồng Vàng thế giới cho biết năm 2025, người Việt mua khoảng 36 tấn vàng, tương đương khoảng 4 tỷ USD theo mức giá trung bình. Sáu tháng đầu năm 2026, giá trị mua vàng vào khoảng 1,5 tỷ USD.
Ông Bùi Vinh Hiếu, Trưởng phòng kinh doanh, Công ty Quản lý Qũy Vietcombank, dẫn số liệu cho thấy người Việt vẫn dành lượng tiền lớn cho vàng và các kênh tích lũy truyền thống.
Bên cạnh vàng, dòng tiền còn nằm ở bất động sản, tiền gửi hoặc được đưa trực tiếp vào thị trường chứng khoán. Trong khi đó, quỹ mở, quỹ hưu trí hay các hình thức ủy thác đầu tư vẫn chưa trở thành lựa chọn quen thuộc với số đông.
Theo ông Hiếu, nút thắt không đơn giản nằm ở việc thị trường có bao nhiêu quỹ. Rào cản lớn hơn là thói quen đầu tư và niềm tin.
Khi gửi tiền vào quỹ, nhà đầu tư phải giao một phần quyền quyết định cho đơn vị quản lý chuyên nghiệp. Vì vậy, họ quan tâm tiền có an toàn không, thông tin có minh bạch không, việc rút vốn có thuận tiện không và tài sản có được giám sát độc lập hay không.
Nếu những câu hỏi này chưa được trả lời thuyết phục, rất khó để quỹ trở thành kênh tích lũy phổ biến.
Ông Zhang Sheng, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Chứng khoán Goutai Junan Việt Nam, cũng cho rằng quá trình mở rộng ngành quỹ phải đi cùng năng lực quản trị rủi ro.
Ông Zhang Sheng, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Chứng khoán Goutai Junan Việt Nam, cho rằng năng lực chuyên nghiệp của đơn vị quản lý quỹ có ý nghĩa quyết định với nhà đầu tư.
Với quỹ đại chúng, nhà đầu tư trao phần lớn quyền lựa chọn tài sản cho nhà quản lý quỹ. Vì vậy, năng lực chuyên môn, quản trị thanh khoản và mức độ minh bạch trở thành những yếu tố có tính quyết định.
Quỹ mở có ưu thế về thanh khoản nhưng cũng có thể chịu áp lực khi thị trường biến động mạnh và nhiều nhà đầu tư cùng lúc rút vốn. Khi buộc phải bán tài sản trong thời điểm bất lợi để đáp ứng yêu cầu mua lại, giá trị quỹ có thể tiếp tục chịu sức ép.
Vì vậy, việc mở rộng quy mô thị trường không thể tách rời chất lượng quản trị.
Không thể chỉ lập thêm quỹ
Theo ông Hiếu, thay vì chỉ tạo thêm sản phẩm, ngân hàng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và nền tảng fintech cần kết nối tốt hơn để giúp nhà đầu tư tiếp cận các danh mục phù hợp.
Kinh nghiệm từ Singapore, Hong Kong, Dubai hay Abu Dhabi cho thấy lợi thế của một trung tâm tài chính không chỉ nằm ở ưu đãi thuế mà còn ở khả năng giảm các "ma sát" từ thành lập, cấp phép, vận hành đến phân phối, lưu ký và báo cáo.
Với VIFC-DN, bài toán vì thế không chỉ là thu hút vốn nước ngoài.
Một hướng được đề xuất là kết nối ba dòng vốn: vốn quốc tế vào Việt Nam; nguồn tích lũy trong nước đi vào các kênh đầu tư chuyên nghiệp; và nhu cầu đầu tư từ Việt Nam ra thị trường toàn cầu thông qua hạ tầng tài chính trong nước.
Ông Bùi Vinh Hiếu nhấn mạnh vai trò của minh bạch, giám sát và quản trị trong việc củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Kinh nghiệm từ Trung tâm tài chính quốc tế Astana của Kazakhstan cho thấy nhà đầu tư trong nước có thể tiếp cận tài sản ở nước ngoài nhưng chuỗi dịch vụ quản lý, phân phối và hạ tầng tài chính vẫn có thể được giữ lại trong nước.
Một dư địa khác là phát triển các quỹ huy động vốn dài hạn cho cổ phần tư nhân, hạ tầng hoặc các dự án có chu kỳ 7 đến 10 năm, thậm chí 15 năm.
Điều này đòi hỏi sự tham gia nhiều hơn của các nhà đầu tư tổ chức như doanh nghiệp bảo hiểm, ngân hàng và các định chế có khả năng cam kết vốn dài hạn.
Nhìn từ đó, bài toán của ngành quỹ Việt Nam không phải là trong dân còn tiền hay không.
Nguồn tiền ấy đã nằm trong vàng, bất động sản, tiền gửi và thị trường chứng khoán.
Vấn đề là làm sao xây dựng được một hệ thống đủ minh bạch, thuận tiện và chuyên nghiệp để người sở hữu nguồn tiền ấy sẵn sàng đưa một phần vào các kênh đầu tư dài hạn.
Nếu VIFC-DN làm được điều đó, trung tâm tài chính sẽ không chỉ là nơi đặt trụ sở của các định chế mới, mà có thể trở thành hạ tầng dẫn nguồn tích lũy trong xã hội thành vốn cho nền kinh tế.
