Hàng nghìn vụ việc không lập hồ sơ xử phạt
Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra về trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định IUU (là các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định. Được Liên minh Châu Âu ban hành - PV). Thời kỳ thanh tra từ ngày 20/5/2019 đến ngày 31/12/2025.
Theo kết luận, trong thời kỳ thanh tra, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành 352 văn bản chỉ đạo, điều hành công tác chống khai thác IUU; triển khai tuyên truyền, phổ biến pháp luật và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tàu cá, như hệ thống giám sát hành trình, phần mềm liên thông kiểm soát tàu cá và phần mềm số hóa các tàu có nguy cơ cao vi phạm.
Tuy nhiên, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện tại một số thời điểm còn chậm, chưa đồng bộ. Địa phương thực hiện chậm 12 trong tổng số 152 nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và Thủ tướng Chính phủ.
Tại Cà Mau có 7.860 vụ việc vi phạm hành chính liên quan đến công tác chống IUU, nhưng chỉ xử phạt 841 vụ, tương đương 10,7% (Ảnh minh hoạ: Internet).
Đáng chú ý, công tác thanh tra, kiểm tra việc xử lý vi phạm hành chính về IUU chưa được quan tâm đúng mức. Trong thời kỳ thanh tra, UBND tỉnh không tiến hành thanh tra nội dung này; các năm 2019-2022 và 2024-2025 cũng không đưa nội dung kiểm tra xử lý vi phạm hành chính về IUU vào kế hoạch kiểm tra thực tế. Riêng năm 2023, địa phương có triển khai kiểm tra tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Kết quả thanh tra cho thấy, trong tổng số 7.860 vụ việc vi phạm hành chính liên quan đến công tác chống IUU, các cơ quan chức năng đã xử phạt 841 vụ, chiếm 10,7%, với tổng số tiền hơn 37 tỷ đồng. Trong khi đó, hơn 7.000 vụ việc còn lại (hơn 89%) không bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị "khép hồ sơ".
Đáng chú ý, việc xử lý hơn 7.000 vụ việc không bị xử phạt hoặc bị khép hồ sơ. Các cơ quan chức năng cung cấp được 3.860 hồ sơ để phục vụ thanh tra; đối với số vụ việc còn lại, cơ quan chức năng không lập hồ sơ mà chỉ lập danh sách theo dõi nội bộ, tuyên truyền, nhắc nhở chủ tàu kiểm tra thiết bị.
Qua kiểm tra, Thanh tra Chính phủ xác định có 222 vụ việc được khép hồ sơ chưa đúng quy định. Đặc biệt, có hơn 6.700 vụ việc không được lập hồ sơ hoặc bị khép hồ sơ khi chưa có đủ tài liệu, thông tin, chứng cứ chứng minh không có vi phạm theo quy định pháp luật.
Trong số 6.797 vụ việc này, có 5.107 vụ đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính và 1.690 vụ vẫn còn thời hiệu tính đến ngày 31/12/2025. Việc không kịp thời kiểm tra, xác minh, xử lý và thiếu căn cứ khi khép hồ sơ đã làm phát sinh nguy cơ bỏ lọt vi phạm, không thu được tiền xử phạt vào ngân sách nhà nước.
Ước tính thất thu 127 tỷ đồng, chuyển thông tin đến Bộ Công an
Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là những bất cập trong các văn bản hướng dẫn xử lý tàu cá mất kết nối VMS. Theo kết luận thanh tra, UBND tỉnh Cà Mau và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã ban hành một số văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái với quy định tại Nghị định số 26/2019 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Những quy định này dẫn đến việc cơ quan chức năng không mời chủ tàu hoặc người đại diện hợp pháp đến làm việc để xác minh đối với các trường hợp thiết bị giám sát hành trình mất kết nối trong khoảng thời gian từ trên 6 giờ đến 10 ngày, sau đó có tín hiệu trở lại.
Hệ quả, 5.107 vụ việc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định trong thời gian dưới 10 ngày không được kiểm tra, xác minh, xử lý kịp thời, đến nay đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính. Ước tính số tiền xử phạt có nguy cơ không thu được vào ngân sách nhà nước khoảng 127 tỷ đồng.
Kết luận thanh tra nhận định những sai sót này có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017, về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Trách nhiệm liên quan được xác định thuộc UBND tỉnh Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tư pháp cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Sau khi phát hiện bất cập, ngày 20/5/2026, UBND tỉnh Cà Mau ban hành Quyết định số 95 thay thế quy định trước đó. Đến ngày 3/6/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành văn bản bãi bỏ các văn bản hướng dẫn có liên quan.
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau làm rõ tính chất, mức độ vi phạm và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân để xử lý nghiêm theo quy định.
Đồng thời, cơ quan này đã chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý đối với việc ban hành các văn bản có nội dung chưa phù hợp và tình trạng 5.107 vụ việc không được xử lý kịp thời, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt vi phạm, thất thu ngân sách.
Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu UBND tỉnh Cà Mau rà soát các quyết định xử phạt có sai sót và 1.690 vụ việc khép hồ sơ chưa đúng hoặc chưa đủ căn cứ nhưng còn thời hiệu xử phạt để xem xét, xử lý theo quy định...
