Pavel Rabtsevich (28 tuổi, sống tại Tây Ban Nha), một người không qua đào tạo chuyên môn thiên văn học, đã phát hiện một ngoại hành tinh tiềm năng quanh ngôi sao TIC 4206066 nhờ khai thác các công cụ AI.
Sau khi anh gửi báo cáo nghiên cứu, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã chính thức phê duyệt kế hoạch để kính viễn vọng không gian TESS quan sát trực tiếp ngôi sao này hai phút một lần từ ngày 31/10 – 26/11.
Dùng AI Claude phát hiện ra ngoại hành tinh mới.
Tận dụng tập dữ liệu công khai gồm hơn 126.000 ngôi sao do TESS thu thập, Rabtsevich đã nạp thông tin vào Claude Code của Anthropic, Codex của OpenAI và Jev của TypeSafe để dò tìm quy luật giảm độ sáng định kỳ. Kết quả phân tích cho thấy ngôi sao TIC 4206066, nằm cách Trái Đất khoảng 116 năm ánh sáng, đều đặn mờ đi sau mỗi 3,18 ngày Trái Đất trong các tập dữ liệu từ năm 2018, 2020 cho đến đầu năm nay.
Theo tính toán của Rabtsevich, ngoại hành tinh chưa xác định này lớn gấp 1,4 lần Trái Đất với nhiệt độ bề mặt ước tính khoảng 1.000 độ F (tương đương 538 độ C), đủ nóng để làm tan chảy chì. Để kiểm chứng giả thuyết, anh đã thực hiện 74 thử nghiệm với Claude Code và nhận kết quả dự đoán chính xác về thời điểm sụt giảm độ sáng, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ xuống chỉ còn hai tuần.
Mô phỏng cách kính viễn vọng TESS của NASA phát hiện ngoại hành tinh thông qua sự suy giảm ánh sáng của ngôi sao khi hành tinh đi ngang qua.
Nhà nghiên cứu Kevin Hardegree-Ullman từ Viện Khoa học Ngoại hành tinh NASA nhận định AI là công cụ đắc lực giúp kết nối mã lệnh công khai và sàng lọc ứng viên ban đầu, dù việc xác nhận hành tinh vẫn cần loại trừ các trường hợp dương tính giả như hệ sao đôi. Rabtsevich cũng thận trọng nhấn mạnh tương quan chưa chắc đã là quan hệ nhân quả và hiện tượng sụt sáng có thể bắt nguồn từ nguyên nhân khác ngoài ngoại hành tinh.
Hiện Rabtsevich đã công khai lịch trình mờ đi dự kiến của ngôi sao và cam kết sẽ công bố kết quả dù đợt quan sát của TESS vào tháng 11 có ghi nhận được tín hiệu hay không. Phát hiện này đã khơi dậy sự quan tâm lớn trong cộng đồng thiên văn nghiệp dư, đồng thời đem lại một góc nhìn tích cực về năng lực hỗ trợ nghiên cứu khoa học của trí tuệ nhân tạo.
An An (theo Gizmodo)
