Phát huy trí tuệ luật gia trong kiến tạo thể chế
Trong 2 ngày 6-7/10/2026, tại Hà Nội, Hội Luật gia Việt Nam long trọng tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XV, nhiệm kỳ 2026-2031.
Theo ghi nhận của Người Đưa Tin, đến nay công tác tác chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV đã hoàn tất.
TS.Trần Công Phàn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam kiểm tra công tác chuẩn bị Đại hội.
Tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV, các đại biểu bày tỏ niềm vinh dự, tự hào khi đại diện cho hơn 100.000 hội viên trên cả nước về dự Đại hội; đồng thời, các đại biểu cũng gửi gắm nhiều kỳ vọng vào những định hướng phát triển Hội trong giai đoạn mới.
Các đại biểu về dự Đại hội.
Gần 30 năm gắn bó với Hội Luật gia Việt Nam, đại biểu, luật gia Nguyễn Thị Sơn - Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý và Kinh doanh quốc tế IBLA, nguyên Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Phó Tổng Thư ký Hội Luật gia Việt Nam, cho biết mỗi kỳ Đại hội đều mang đến những cảm xúc đặc biệt.
Theo bà, đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua mà còn là thời điểm các thế hệ luật gia trao đổi, đóng góp và gửi gắm kỳ vọng vào định hướng phát triển của Hội trong giai đoạn mới.
Điều bà Sơn kỳ vọng nhất tại Đại hội XV là Hội đề ra được những định hướng, nhiệm vụ thực sự đột phá, phù hợp yêu cầu tình hình mới; tiếp tục phát huy vai trò, vị thế của Hội, đồng thời tạo thêm không gian để đội ngũ luật gia phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm trong công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Sơn, thế giới đang thay đổi nhanh chóng về chính trị, ngoại giao, khoa học - công nghệ; trong đó công nghệ vũ trụ, công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo phát triển từng giờ. Việt Nam không thể đứng ngoài những thay đổi đó. Pháp luật, chính sách cũng phải kịp thời thích ứng với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển và nguyện vọng của người dân.
Từ đó, bà cho rằng Hội Luật gia Việt Nam cũng cần thích ứng với công nghệ mới, cách truyền thông mới, cách tư duy và phản biện mới, qua đó giúp mỗi luật gia phát huy tốt nhất kiến thức, kinh nghiệm và năng lực, đóng góp vào sự phát triển bền vững của Hội và đất nước.
Cùng nhấn mạnh yêu cầu phát huy nguồn lực trí tuệ của đội ngũ luật gia, đại biểu, Luật gia Hà Huy Từ - Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật cho người nghèo và phát triển cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến 3 khâu đột phá và 4 chương trình hành động trọng tâm trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội.
Đại biểu, Luật gia Hà Huy Từ.
Ông tâm đắc với chương trình "Nâng cao năng lực tham gia kiến tạo thể chế và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Theo ông, việc đặt nhiệm vụ tham gia xây dựng thể chế, thi hành pháp luật nghiêm minh và xây dựng Nhà nước pháp quyền ở vị trí quan trọng có ý nghĩa dẫn dắt hoạt động của Hội thời gian tới.
Trong tiến trình đổi mới, hoàn thiện thể chế được xác định là "đột phá của đột phá", tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Với hơn 100.000 luật gia hoạt động trên nhiều lĩnh vực ở Trung ương và địa phương, Hội có điều kiện tập hợp trí tuệ, kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn của những người làm công tác pháp luật để tham gia xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.
Từ góc nhìn của Luật gia Lê Huy Quang, Chi hội Luật gia Công ty Luật hợp danh The Light, yêu cầu này càng rõ nét trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, tinh gọn bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Những thay đổi về tổ chức bộ máy đặt ra yêu cầu mới về thể chế, phân cấp, phân quyền và giải quyết thủ tục hành chính. Theo ông Quang, các cấp Hội cần tiếp tục tham gia góp ý, phản biện đối với dự thảo văn bản pháp luật; đồng thời tư vấn, giải đáp những vướng mắc phát sinh, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
Đổi mới phương thức, đưa pháp luật đến gần dân
Không chỉ kỳ vọng Hội phát huy vai trò trong xây dựng thể chế, các đại biểu cùng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động để pháp luật thực sự đi vào đời sống.
Theo đại biểu Hà Huy Từ, một trong những đột phá quan trọng là "Đổi mới phương thức hoạt động: Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả". Muốn vậy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được đổi mới cả nội dung và hình thức.
Các Đại biểu tham quan gian trưng bày sách của Nhà Xuất bản Hồng Đức.
Trước hết, cần tiếp tục phát động phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật", gắn với Đề án "Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024-2030". Theo ông Từ, phong trào góp phần nâng cao trách nhiệm của hội viên, đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, nhất là ở cơ sở, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế.
Điều quan trọng là nội dung tuyên truyền phải xuất phát từ nhu cầu thực tế. Thay vì truyền đạt nặng về lý thuyết, cần tập trung vào những vấn đề người dân còn thiếu thông tin, cần được giải đáp; chuyển các quy định pháp luật khô khan thành ngôn ngữ đơn giản, rõ ràng, gắn với quyền và nghĩa vụ hằng ngày.
Các lĩnh vực như đất đai, an ninh mạng, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng cần được chú trọng. Cùng với đó, có thể khai thác các vụ án, tình huống có thật để tăng tính trực quan, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với các hình thức trên nền tảng số.
Luật gia Lê Huy Quang cũng cho rằng chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội để đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội, video ngắn, infographic và kho dữ liệu pháp luật số có thể giúp thông tin được truyền tải nhanh, dễ tiếp cận hơn.
Công tác chuẩn bị Đại hội đã hoàn tất.
Những mô hình như "phiên tòa giả định", giải đáp pháp luật thông qua tình huống thực tế về chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội, tội phạm trên không gian mạng hay ma túy tổng hợp cũng góp phần biến những quy định vốn khô cứng thành nội dung gần gũi, dễ hiểu. Công nghệ đồng thời hỗ trợ quản lý hội viên, kết nối giữa các cấp Hội và rút ngắn thời gian truyền tải thông tin.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là đưa nội dung lên môi trường trực tuyến mà cần đi cùng sự thay đổi trong cách tiếp cận: "Từ việc truyền đạt những gì mình có sang giải quyết những vấn đề pháp lý người dân thực sự cần".
Bên cạnh phổ biến, giáo dục pháp luật, các đại biểu kỳ vọng Hội tiếp tục đẩy mạnh trợ giúp pháp lý miễn phí cho người có công, người yếu thế; tham gia hòa giải ở cơ sở, góp phần giải quyết mâu thuẫn từ sớm, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội.
Để các mục tiêu của Đại hội sớm đi vào thực tiễn, Luật gia Hà Huy Từ cho rằng cần tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt các chương trình trọng tâm; rà soát, củng cố tổ chức Hội các cấp; thành lập tổ chức Hội cấp xã, phường, đặc khu, cơ quan, đơn vị và những địa bàn đủ điều kiện.
Cùng với đó là đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả; lấy kết quả, sản phẩm cụ thể và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo.
Các Luật gia cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, Hội Luật gia Việt Nam cần chuyển mạnh từ tư duy "làm đúng chức năng" sang "tạo ra giá trị thực chất", phát huy vai trò của đội ngũ luật gia trong cả kiến tạo thể chế và đồng hành cùng người dân.
Đó là sự chủ động thích ứng trước những thay đổi của đất nước và thế giới; thích ứng với yêu cầu cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ. Đồng thời, đó cũng là yêu cầu để mỗi luật gia không chỉ am hiểu pháp luật mà còn chủ động phát hiện vấn đề, phản biện chính sách, đưa ra giải pháp và đồng hành với người dân, doanh nghiệp.
Với tinh thần "Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Hiệu quả - Phát triển", các đại biểu kỳ vọng Đại hội XV sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới của Hội Luật gia Việt Nam: Vững mạnh hơn về tổ chức, chuyên nghiệp hơn trong hoạt động, chủ động hơn trong kiến tạo thể chế và gần dân hơn trong từng hoạt động cụ thể.
Hoàng Bích - Đặng Thuỷ - Hữu Thắng
