LTS: Trước thực trạng nhiều bãi rác trên cả nước đang quá tải, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân, Tạp chí Người Đưa Tin triển khai loạt bài ghi nhận thực tế tại các "điểm nóng" rác thải.
Loạt bài sẽ phản ánh những bất cập trong việc thu gom, xử lý rác thải, những hệ lụy đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng; đồng thời làm rõ các giải pháp, phương án mà chính quyền địa phương đang triển khai nhằm giảm ô nhiễm, xử lý quá tải và hướng tới phát triển bền vững.
Bãi rác 2 triệu tấn quá tải
Ngày 18/6, tại bãi rác Núi Voi ở phường Bỉm Sơn (Thanh Hóa), "ngọn núi" rác cao hàng chục mét phủ kín khu đất rộng khoảng 3 ha. Nhiều vị trí rác chất cao tới 20 m, rác còn tràn ra khu vực giáp tuyến đường giao thông, mùi hôi nồng nặc bao trùm cả khu vực.
Bãi rác được đưa vào vận hành từ năm 2000, do Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Bỉm Sơn vận hành, là nơi tiếp nhận và xử lý rác thải sinh hoạt của địa phương. Sau 26 năm hoạt động, khối lượng rác tồn lưu tại đây đã lên tới khoảng 2 triệu tấn. Phương thức xử lý chủ yếu vẫn là chôn lấp kết hợp rắc vôi, phun khử khuẩn tạm thời.
Bãi rác núi Voi quá tải sau 26 năm vận hành
"Mỗi ngày đi làm qua đây đều phải bịt kín khẩu trang nhưng vẫn thấy khó thở, choáng váng. Nhà tôi cách bãi rác vài trăm mét, những hôm gió đổi hướng thì mùi hôi bay thẳng vào nhà, ăn uống, nghỉ ngơi đều bị ảnh hưởng", anh Nguyễn Văn An, 43 tuổi, sống tại phường Bỉm Sơn, nói.
Theo ghi nhận của phóng viên, nhiều khu vực trong bãi rác đã không còn diện tích để tiếp nhận thêm chất thải. Các ô chôn lấp gần như được lấp đầy, trong khi lượng rác sinh hoạt phát sinh mỗi ngày vẫn tiếp tục được vận chuyển về đây.
Dù bãi rác đã quá tải, rác vẫn tiếp tục được vận chuyển về đây.
Ông Lê Văn Hùng, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Bỉm Sơn, cho biết, tình trạng ô nhiễm tại bãi rác đã kéo dài nhiều năm và ngày càng nghiêm trọng do bãi rác rơi vào tình trạng quá tải.
"Hiện nay, bãi rác đã vượt xa khả năng tiếp nhận. Tuy nhiên địa phương chưa có phương án thay thế nên vẫn phải duy trì hoạt động. Việc xử lý triệt để tình trạng ô nhiễm phụ thuộc rất lớn vào tiến độ đưa Nhà máy điện rác Bỉm Sơn vào vận hành", ông Hùng nói.
Rác tràn ra nơi giáp ranh đường giao thông, bốc mùi hôi thối.
Nhà máy điện rác 90 triệu USD thi công ì ạch
Nằm ngay cạnh bãi rác Núi Voi là dự án Nhà máy điện rác Bỉm Sơn do Công ty TNHH Năng lượng Môi trường Tianyu Thanh Hóa làm chủ đầu tư.
Dự án được UBND tỉnh Thanh Hóa chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2017 với tổng vốn khoảng 90 triệu USD. Sau nhiều lần điều chỉnh, đến năm 2025, dự án tiếp tục được gia hạn tiến độ, dự kiến hoàn thành chậm nhất vào tháng 12/2026 và vận hành thương mại từ tháng 4/2027.
Nhà máy điện rác 90 triệu USD ngay bên cạnh bãi rác.
Theo thiết kế, nhà máy có diện tích hơn 9 ha, công suất xử lý 1.000 tấn rác mỗi ngày đêm bằng công nghệ đốt phát điện, công suất phát điện khoảng 18 MW. Khi hoàn thành, dự án sẽ tiếp nhận và xử lý rác thải cho khu vực Bỉm Sơn cùng các địa phương lân cận như: Hà Trung, Thạch Thành, Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa.
Tiến độ thi công của dự án đang rất chậm, nguy cơ không hoàn thành đúng cam kết hoàn thành vào tháng 12/2026.
Tuy nhiên, phóng viên ghi nhận tại công trường ngày 16/6 cho thấy không khí thi công khá trầm lắng. Trên công trường chỉ xuất hiện số ít công nhân và máy móc hoạt động.
Một số hạng mục như nhà bảo vệ, nhà hành chính tổng hợp hai tầng đã hoàn thành phần thô và đang chuẩn bị hoàn thiện. Trong khi đó, khu vực nhà máy chính vẫn chủ yếu ở giai đoạn đào móng, nhiều hạng mục quan trọng chưa được triển khai đồng bộ.
Ông Lê Văn Hùng, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Bỉm Sơn, cho biết, địa phương được giao nhiệm vụ theo dõi, giám sát tiến độ dự án và định kỳ hai lần mỗi tháng tổ chức kiểm tra hiện trường, báo cáo UBND tỉnh.
"Tiến độ thực tế trên công trường hiện rất chậm, có nguy cơ không đáp ứng mốc hoàn thành dự án vào tháng 12/2026 theo chủ trương đầu tư đã được phê duyệt", ông Hùng nói.
Trên công trường nhà máy điện rác chỉ xuất hiện số ít công nhân và máy móc hoạt động.
Theo cam kết của chủ đầu tư, đến hết tháng 5/2026 phải hoàn thành nhiều hạng mục quan trọng như: dầm móng phòng turbine, nền khu vực sau lò, bể chứa rác, phần thân phòng turbine và móng kết cấu sảnh đổ rác lò hơi.
Tuy nhiên đến giữa tháng 6, thực tế mới chỉ hoàn thành công tác đào đất và bê tông lót tại bể chứa rác, còn khu vực nhà turbine vẫn đang trong giai đoạn đào móng. Nhiều hạng mục đáng lẽ phải hoàn thành từ tháng 4 và tháng 5 vẫn chưa đạt yêu cầu.
Lý giải nguyên nhân chậm tiến độ, đại diện chủ đầu tư cho biết, dự án mất nhiều thời gian để thay đổi tổng thầu thi công. Ngoài ra, quá trình đào móng gặp đá nguyên khối khiến việc triển khai gặp khó khăn, trong khi công tác huy động máy móc, vật tư đến công trường cũng chậm hơn dự kiến.
