Bỏ túi tiền tỷ từ tư duy nuôi trồng "thuận tự nhiên"
Manh nha từ những mô hình thử nghiệm nhỏ lẻ vào năm 2017, trải qua không ít thăng trầm và dịch bệnh, nghề nuôi ốc ở xóm 1 Thọ Trường, xã Bình Minh, tỉnh Nghệ An đã từng bước khẳng định vị thế và phát triển thành một vùng sản xuất hàng hóa tập trung mang quy mô lớn.
Hiện trên địa bàn có có 72 hộ tham gia, với tổng diện tích hơn 25ha.
Nhận thức được tầm quan trọng của việc sản xuất quy mô lớn, tháng 7/2026, địa phương đã tiến hành thành lập Hợp tác xã Nuôi trồng, chế biến và kinh doanh ốc bươu đen Bình Minh (HTX). Đây được xem là mắt xích cốt lõi đóng vai trò đầu mối liên kết chặt chẽ các hộ dân từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị khép kín. Việc vận hành theo mô hình HTX giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho thương hiệu ốc địa phương, đảm bảo nguồn cung ứng nông sản sạch, chất lượng cao số lượng lớn cho các thị trường khó tính, đồng thời định hình một hướng đi kinh tế tập thể vững chắc cho người nông dân.
Đến nay, phong trào đã lan rộng toàn xóm với 72 hộ tham gia, quy hoạch trên tổng diện tích khoảng 25 ha đất trũng.
Theo ông Trần Văn Giang - Chủ tịch UBND xã Bình Minh, mô hình nuôi ốc bươu đen chuyển đổi từ đất lúa kém hiệu quả tại xóm 1 và Thọ Trường đang mang lại doanh thu đột phá. Với mức thu nhập bình quân ấn tượng từ 300 – 500 triệu đồng/sào, mô hình này chứng minh hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với trồng lúa hay hoa màu, trở thành đòn bẩy thoát nghèo bền vững cho địa phương.
Thiết kế ao nuôi cũng phải tuân thủ quy tắc nghiêm ngặt.
Với giá bán bình quân ở mức 65.000 đồng/kg, vùng nuôi ốc bươu đen tập trung tại xóm 1 Thọ Trường ước tính mang về tổng doanh thu đột phá trên 20 tỷ đồng mỗi năm. Sau khi khấu trừ các khoản chi phí đầu tư hạ tầng, con giống và nguồn thức ăn, bà con nông dân trong vùng thu về khoản lãi thuần hơn 10 tỷ đồng.
Chia sẻ về bí quyết đưa đàn ốc đi đến thành công, anh Trần Quý Bảo – một hộ nuôi ốc bươu cho biết, con ốc bươu đen vốn là giống loài bản địa, có sức đề kháng tự nhiên tốt nhưng lại đòi hỏi một không gian sống phải mô phỏng gần như tuyệt đối với môi trường hoang dã. Chính vì vậy, thiết kế ao nuôi tại trang trại của anh luôn tuân thủ quy tắc "thủy thế" nghiêm ngặt: Lòng ao được múc sâu ở khu vực giữa để ốc tránh nắng, trong khi xung quanh rìa bờ lại giữ độ cạn vừa phải. Trên dọc các bờ ao, anh cho trồng thêm các loại cây xanh bóng mát, vừa tạo nơi trú ngụ lý tưởng, vừa làm bãi đáp tự nhiên giúp ốc dễ dàng bò lên bờ đẻ trứng vào mùa sinh sản.
Nguồn thức ăn cho ốc vô cùng dễ kiếm và tiết kiệm, không cần cám công nghiệp đắt đỏ. Người nuôi tận dụng các loại rau, củ, lá cây có sẵn trong vườn nhà như: bí đỏ, lá sắn, lá khoai, đu đủ,... băm nhỏ thả xuống ao giúp đàn ốc phát triển khỏe mạnh.
Từ diện tích thử nghiệm nhỏ lẻ ban đầu, đến nay mô hình của anh Bảo đã được mở rộng lên tới 3,5 héc-ta, mang lại nguồn lợi nhuận ổn định từ 2,5 - 4 tỷ đồng mỗi năm.
Người dân phấn khởi vì loài ốc bươu đã mang lại thu nhập cao.
Cuối năm 2025, anh Nguyễn Đình Vương (37 tuổi) cũng quyết định cải tạo 6 sào ruộng để gia nhập làn sóng nuôi loài "thủy sản nhà nghèo" này. Nhờ hiệu quả kinh tế rõ rệt và sự hỗ trợ bài bản về kỹ thuật của các hộ đi trước, mô hình của gia đình anh nhanh chóng đi vào ổn định.
Để chuyển đổi sinh kế, anh Nguyễn Đình Vương mạnh dạn đầu tư khoảng 200 triệu đồng cải tạo đất ruộng. Thay vì làm ao lớn, anh chia nhỏ mặt nước thành các ao độc lập rộng từ 140 - 180m² nhằm dễ dàng điều tiết nguồn nước và theo dõi dịch bệnh, đồng thời dựng thêm lán trại sát bờ làm nơi phân loại, đóng gói ốc chuyên nghiệp sau thu hoạch.
Loại ốc bươu đen có đặc tính "siêu đẻ" nên giúp người dân giảm được chi phí giống
Không chỉ dừng lại ở việc nuôi ốc thương phẩm, người nông dân trẻ này còn chủ động học hỏi kỹ thuật tự chủ nguồn giống. Toàn bộ trứng ốc đều được anh cẩn thận chọn lọc, đặt mua từ các tỉnh phía Nam mang về tự ấp nở, chăm sóc tỉ mỉ từng ngày để chuẩn hóa nguồn ốc giống khỏe mạnh, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương trước khi thả xuống ao nuôi. Chu kỳ sinh trưởng của con ốc bươu đen tương đối ngắn nên nếu kiểm soát tốt môi trường nước và dịch bệnh, mỗi năm người dân có thể khai thác tối đa lên đến 3 lứa nuôi.
"Ngay vụ đầu tiên, gia đình tôi thu hoạch được 11 tấn ốc, doanh thu khoảng 500 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, thu lãi khoảng 100 triệu đồng và cơ bản thu hồi được khoản vốn đầu tư ban đầu. Dự định sắp tới gia đình sẽ mở rộng thêm diện tích để nuôi loài ốc này", anh Vương phấn khởi chia sẻ.
Nguồn thức ăn loài ốc bươu đen dễ kiếm và tiết kiệm chi phí.
Nhờ thị trường tiêu thụ rộng mở, đầu ra của con ốc bươu đen Bình Minh luôn duy trì ở mức giá trị cao. Hiện nay, giá ốc bươu thương phẩm bình quân đạt khoảng 65.000 đồng/kg, thậm chí có những thời điểm khan hiếm, sốt giá lên tới 100.000 đồng/kg .
Có thời điểm, thị trường ốc bươu đen tiên thụ 100.000đồng/kg.
Nhờ đặc tính sinh sản mạnh mẽ của loài ốc "siêu đẻ" này, anh Vương dự tính sau vụ nuôi đầu tiên sẽ giữ lại những con bố mẹ khỏe mạnh để tự nhân giống cho các vụ tiếp theo. Giải pháp khép kín này không chỉ giúp gia đình chủ động nguồn giống thích nghi tốt với địa phương, mà còn cắt giảm tối đa chi phí đầu vào, từ đó nâng cao đáng kể hiệu quả kinh tế.
Hướng phát triển theo công nghệ cao và đưa sản phẩm lên sàn thương mại
Nhờ quy trình chăm sóc bài bản và chuyên nghiệp, tổng sản lượng ốc thương phẩm của HTX hiện đã đạt con số ấn tượng khoảng 400 tấn mỗi năm, mở ra hướng đi bền vững và mang lại nguồn thu nhập vượt trội cho người dân địa phương.
Theo ông Lê Văn Giang - Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng, chế biến và kinh doanh ốc bươu đen Bình Minh, một trong những "chìa khóa" cốt lõi quyết định đến sự thành bại của mô hình này chính là nguồn nước. Con ốc bươu đen vốn là loài cực kỳ nhạy cảm và "khó tính", chúng đòi hỏi một môi trường nước phải thật sự trong sạch, có hệ thống cấp và thoát nước lưu thông thường xuyên. Chính vì đặc tính khắt khe này, không phải diện tích ruộng trũng nào cũng có thể tùy tiện chuyển đổi sang nuôi ốc.
Theo người dân, một trong những "chìa khóa" cốt lõi quyết định đến sự thành bại của mô hình này chính là nguồn nước.
Nhận thức được bài toán nan giải về hạ tầng, các hộ dân nơi đây đã chứng minh tinh thần đoàn kết khi tự nguyện cùng nhau đóng góp một số tiền lớn, lên tới khoảng 1 tỷ đồng. Từ nguồn kinh phí xã hội hóa này, bà con đã chung tay xây dựng nên một tuyến mương kiên cố dài hơn 1km, trực tiếp dẫn nguồn nước ngọt dồi dào, sạch sẽ từ sông Đào về tận các bờ ao, giải quyết triệt để bài toán nguồn nước và tạo bệ phóng cho vùng nuôi phát triển ổn định.
Xã Bình Minh đang hướng tới đưa nghề nuôi ốc bươu đen tiến lên sản xuất công nghệ cao.
Không dừng lại ở những thành công trước mắt, chính quyền địa phương đang đặt ra tầm nhìn dài hạn cho sản phẩm chủ lực này. Theo ông Trần Văn Giang - Chủ tịch UBND xã Bình Minh, Đề án phát triển giai đoạn 2026 - 2028 sẽ là bệ phóng để đưa nghề nuôi ốc bươu đen tiến lên sản xuất công nghệ cao, an toàn và bền vững. Quy trình nuôi sẽ được siết chặt kiểm soát từ môi trường nước đến chất lượng con giống. Đề án kỳ vọng sẽ nâng sản lượng chạm mốc 1.000 tấn/năm. Đồng thời, địa phương sẽ tập trung củng cố hồ sơ để nâng hạng sản phẩm vốn hiện đã đạt OCOP 3 sao lên cấp độ cao hơn và nỗ lực đưa thương hiệu này tiếp cận các sàn thương mại điện tử.
