Khu vực ô nhiễm không khí đang ở mức rất xấu
Cập nhật lúc 6h sáng 12/1, ô nhiễm không khí tại Hà Nội và các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên tiếp tục gia tăng, khi chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại nhiều trạm quan trắc đang ở mức kém.
Trong đó, tại Hà Nội ghi nhận 2 khu vực ô nhiễm không khí ở mức xấu, gồm: khu vực số 556 Nguyễn Văn Cừ (Q.Long Biên cũ) với chỉ số AQI lên tới 166; khu vực Đại học Bách Khoa Hà Nội chỉ số AQI là 183. Ngoài ra, khu vực Công viên Nhân Chính, đường Khuất Duy Tiến có chất lượng không khí ở mức kém, AQI là 137.
Hà Nội ghi nhận 2 khu vực ô nhiễm không khí ở mức xấu trong sáng 12/1
Thái Nguyên cũng ghi nhận 3 trạm đo có AQI ở ngưỡng xấu, gồm: tổ 7, P.Quan Triều là 176; sân vận động Gang thép, P.Trung Thành là 172; đường Hùng Vương (TP.Thái Nguyên cũ) là 187.
Tỉnh Hưng Yên ghi nhận 2 trạm đo có chất lượng không khí ở mức xấu, gồm: số 437 Nguyễn Văn Linh (TP.Hưng Yên cũ) có chỉ số AQI là 186 và khu vực cầu Thái Bình, đường Trần Thái Tông (TP.Thái Bình cũ) có chỉ số AQI là 162.
Tại tỉnh Bắc Ninh, Khu liên cơ quan tỉnh Bắc Giang, P.Ngô Quyền (TP.Bắc Giang cũ) có AQI là 157.
Còn tại Phú Thọ, khu vực đường Hùng Vương, TP.Việt Trì cũng có AQI là 146, ở mức kém.
Trong những ngày vừa qua, ô nhiễm không khí không chỉ xuất hiện tại Hà Nội mà có xu hướng lan rộng ở các tỉnh miền Bắc.
Theo một chuyên gia môi trường cho biết, miền Bắc đang trải qua đợt rét khô, nhiệt độ ngày đêm chênh lệch lớn, độ ẩm thấp, trời nắng hanh ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng môi trường không khí.
Khi trời nắng hanh, lớp không khí sát mặt đất bị đốt nóng nhưng ban đêm nhiệt độ lại giảm rất sâu. Theo đó, lớp không khí lạnh và nặng phía dưới bị "khóa" lại bởi lớp không khí ấm phía trên tạo thành một chiếc vung kín khiến khói bụi từ phương tiện giao thông, sản xuất công nghiệp không thể khuếch tán lên cao mà bị giữ lại sát mặt đất, điều này khiến chỉ số bụi mịn PM2.5 thường xuyên ở mức xấu (màu đỏ) hoặc nguy hại (màu tím) vào sáng sớm.
Trong điều kiện thời tiết hanh khô, độ ẩm không khí rất thấp, khi không có hơi ẩm bao quanh để các hạt bụi kết tụ lại và rơi xuống (sa lắng), các hạt bụi mịn sẽ ở trạng thái lơ lửng trong không khí lâu hơn và xa hơn. Đó là lý do sáng sớm, trời có sương mù dày đặc mà thực chất là sương mù quang hóa trộn lẫn bụi mịn cực kỳ độc hại.
Để công nghệ trở thành giải pháp thực chất
Ở góc độ quốc tế, ông Vũ Thái Trường, Trưởng Ban Biến đổi khí hậu, Năng lượng và Môi trường (UNDP Việt Nam) cho rằng, khoa học công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm sự đồng thuận xã hội và lộ trình phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội.
Hà Nội ô nhiễm không khí kéo dài.
Một ví dụ điển hình là việc công khai chỉ số chất lượng không khí. Khi thông tin được cập nhật thường xuyên, người dân buộc phải đối diện với thực trạng môi trường sống, từ đó hình thành trách nhiệm cá nhân trong lựa chọn hành vi.
Tuy nhiên, để công nghệ trở thành giải pháp thực chất, cần có nguồn lực tài chính đủ mạnh và cách tiếp cận dựa trên bằng chứng. Việc mở rộng mạng lưới quan trắc có thể triển khai thông qua các giải pháp tiết kiệm chi phí như cảm biến giá rẻ, kết hợp xây dựng bản đồ số nguồn thải theo từng vùng.
Theo ông Trường, khung chính sách trong tương lai cần được xây dựng dựa trên phân tích chi phí – lợi ích cụ thể. "Chính sách chỉ khả thi khi các tác động kinh tế được lượng hóa rõ ràng, đi kèm lộ trình minh bạch cho từng ngành và từng giai đoạn", ông nhấn mạnh.
Chia sẻ kinh nghiệm triển khai thực tế, ông Vũ Hữu Liêm – Giám đốc Trung tâm Giám sát Nông nghiệp, Tài nguyên và Môi trường (Cục Viễn thám quốc gia) cho biết, đơn vị đang vận hành song song hai nhóm công nghệ chủ lực để giám sát ô nhiễm không khí tại Hà Nội.
Thứ nhất là ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao, cho phép bao quát toàn thành phố, theo dõi các khu vực xây dựng, làng nghề và phát hiện các dấu hiệu phát thải như ống khói hay điểm đốt mở. Công nghệ viễn thám hiện nay đã đạt độ chính xác đủ cho quản lý cấp địa phương, với khả năng phân tích các ô lưới mặt đất khoảng 3 km.
Song song với đó, thiết bị bay không người lái (drone) được sử dụng để giám sát chi tiết theo thời gian thực tại các "điểm nóng" như đốt rác, đốt rơm rạ hoặc phát thải cục bộ, cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.
Qua triển khai, các cơ quan chức năng đã xác định 68 công trường xây dựng và 14 làng nghề tái chế nhựa, sắt thép cần theo dõi trọng điểm – những nguồn phát sinh bụi lớn nếu không được kiểm soát đúng quy định.
Mục tiêu lâu dài, theo các chuyên gia, là xây dựng hệ thống cảnh báo sớm ô nhiễm không khí, tích hợp dữ liệu từ vệ tinh, drone và hệ thống camera giao thông hiện có, hình thành bản đồ ô nhiễm thời gian thực. Cách tiếp cận này sẽ giúp cơ quan quản lý chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động phòng ngừa, đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường không khí cho Thủ đô.
Để chủ động bảo vệ sức khỏe, người dân thường xuyên theo dõi, cập nhật chỉ số AQI để kiểm tra chất lượng không khí. Khi ra ngoài đường, nên đeo khẩu trang đạt chuẩn, sử dụng các loại khẩu trang có khả năng lọc bụi mịn. Ngoài ra, hạn chế các hoạt động mạnh vào khung giờ sáng sớm, đây là thời điểm nghịch nhiệt mạnh nhất ô nhiễm không khí thường ở mức cao nhất trong ngày.
Khánh Linh (theo Thanh niên, Sức khỏe đời sống)
