Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa lên tiếng mạnh mẽ bác bỏ ý tưởng tổ chức tổng tuyển cử trong lúc cuộc chiến toàn diện vẫn đang diễn ra.
Trong bản ghi được công bố ngày 23/8 về cuộc gặp không chính thức kéo dài 2 giờ của ông với các phóng viên vào ngày 22/8, ông Zelensky đã đề cập đến cuộc tranh luận công khai gần đây do cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov khơi mào. Ông Fedorov đã kêu gọi thiết lập cơ chế tổ chức bầu cử trong thời chiến.
"Tổ chức bầu cử vào lúc này chẳng khác nào một cơn sóng thần ập vào đất nước, sẽ chia rẽ Ukraine", ông Zelensky nói. "Chiến lược của tôi là đưa đất nước đi đến hồi kết của cuộc chiến và bảo toàn một quốc gia độc lập, có chủ quyền. Và tôi đang thực hiện điều đó".
Những phát biểu này được ông Zelensky đưa ra trong bối cảnh xung đột kéo dài, với hàng loạt áp lực về ngân sách quốc phòng, thiếu hụt tên lửa phòng không Patriot, bất đồng nội bộ và yêu cầu lãnh thổ cứng rắn từ phía Nga.
Theo ông Zelensky, mặc dù Ukraine chịu áp lực trong suốt năm qua về việc phải tổ chức bầu cử, nhưng chưa có đối tác nào đưa ra đề xuất cụ thể về cách thức tiến hành bầu cử một cách an toàn và hợp pháp giữa lúc giao tranh đang diễn ra ác liệt, cũng như đảm bảo sự tham gia của binh sĩ nơi tiền tuyến và hàng triệu người tị nạn.
Ông khẳng định việc tổ chức bỏ phiếu là không thể trong điều kiện an ninh hiện tại, cáo buộc rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin không hề tỏ ra thực sự quan tâm đến một lệnh ngừng bắn.
Tổng thống Ukraine nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đoàn kết nội bộ, cảnh báo không được tạo ra các "ranh giới nội bộ" hay chia rẽ đất nước thành các "phe phái".
Ông thừa nhận quyền biểu tình là quan trọng và cho thấy tự do vẫn tồn tại ngay cả trong thời chiến, nhưng cảnh báo việc phân chia xã hội dân sự với quân đội là rủi ro nguy hiểm, có thể dẫn đến những sự kiện nghiêm trọng.
"Chúng ta có thể có khác biệt, nhưng phải thấu hiểu và tập trung vào điều cốt yếu. Và điều cốt yếu chính là bảo vệ Ukraine", ông nói.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Kyiv Independent
Trong các phát biểu gần đây nhất của mình, ông Zelensky cũng lần đầu tiên công khai đề cập đến rạn nứt trong mối quan hệ với ông Fedorov.
Ông Fedorov từng được ghi nhận vì hiện đại hóa lực lượng vũ trang và đẩy nhanh việc ứng dụng công nghệ, drone.
Sau khi bị cách chức hồi tháng trước liên quan đến bất đồng với chỉ huy quân sự cấp cao, ông Fedorov đã tham gia các cuộc biểu tình quy mô lớn và sau đó kêu gọi cơ chế tổ chức bầu cử thời chiến.
Ông Zelensky cho biết ông từng có thái độ rất tích cực với ông Fedorov, hai người đã cùng trải qua nhiều điều. Ông tin rằng ông Fedorov đang tự chọn hoặc bị đẩy vào hướng đi sai lầm.
Tổng thống Ukraine cho biết, ông từng từ chối ý tưởng thành lập một "bộ chiến tranh" do ông Fedorov đề xuất, đồng thời giải thích rằng Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm hậu cần, trong khi hoạt động quân sự do quân nhân thực hiện.
Nếu một bên lấn sân sang phạm vi trách nhiệm của bên kia, xung đột chắc chắn sẽ nảy sinh.
"Và xung đột thực sự đã xảy ra – một vụ việc rất nghiêm trọng. Tổng tư lệnh không thể hoạt động nếu thiếu Bộ Quốc phòng hay Bộ trưởng Quốc phòng, và ngược lại, Bộ trưởng Quốc phòng cũng không thể làm việc nếu thiếu Tổng tư lệnh. Đây quả thực là một thảm họa đối với một quốc gia đang có chiến tranh", ông Zelensky giải thích.
Ông Zelensky cũng cho biết ông đã đề nghị ông Fedorov 4 phương án khác nhau để tiếp tục làm việc trong chính phủ, nhưng đều bị từ chối.
Bên cạnh đó, ông Zelensky đã liên hệ ông Fedorov với một sự cố liên quan đến Starlink và tỷ phú Elon Musk.
Theo vị Tổng thống, vào đầu năm nay, Bộ Quốc phòng đã thông báo với ông rằng SpaceX đã đồng ý cho Ukraine sử dụng Starlink trên lãnh thổ Nga để thực hiện các cuộc tấn công tầm xa, với điều kiện phải có sự chấp thuận về mặt chính trị.
Dựa trên thông tin đó, ông đã trực tiếp thảo luận vấn đề này với Tổng thống Mỹ Donald Trump và nói rằng ông Musk đã xác nhận việc sử dụng theo đề xuất.
Ông Zelensky cho biết sau đó cả hai bên đều tìm cách xác nhận lại thông tin từ ông Musk và thảo luận về vấn đề tài chính cho dự án.
Tuy nhiên, sau đó ông Trump nói với ông Zelensky rằng tỷ phú Musk đã từ chối đề xuất.
Tuy nhiên, trong một cuộc họp sau đó, ông Zelensky cho biết ông Trump nói với ông rằng tỷ phú Musk đã bác bỏ đề xuất này và cáo buộc ông lừa dối Tổng thống Mỹ.
Theo lời ông Zelensky, tỷ phú Musk coi động thái đó là một sự leo thang nguy hiểm. "Ông ấy nói rằng tôi đã lừa dối ông ấy vì Musk đã từ chối cho phép Ukraine sử dụng Starlink trên lãnh thổ Nga. Tôi đã hỏi lại Bộ Quốc phòng và họ nói rằng có lẽ sự việc đúng là như vậy", ông Zelensky chia sẻ.
Ông không trực tiếp cáo buộc ông Fedorov nói dối, nhưng cho biết sự việc này là một trong những lý do dẫn đến "một số bước đi" nhất định.
Ông cũng lên tiếng phản đối các khẩu hiệu tấn công cá nhân nhắm vào cựu Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi và Bộ trưởng Quốc phòng đương nhiệm Yevhen Khmara, cho rằng không thể đối xử với quân đội như vậy, đặc biệt khi chính quân đội đã tạo điều kiện để các cuộc biểu tình hòa bình diễn ra ở thủ đô.
Trên chiến trường, theo cập nhật của ông Zelensky, các lực lượng Ukraine đã giành lại quyền kiểm soát gần như toàn bộ khu vực Dnipropetrovsk; hiện chỉ còn khoảng 10 km2 và 3 ngôi làng nhỏ là chưa nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine, và các lực lượng Nga thực tế gần như không còn ở đó.
Ông thông báo một chiến dịch khác đang được triển khai tại một khu vực khác và dự kiến sẽ có kết quả vào cuối tháng 8.
Ông cũng nhận định rằng đến cuối năm 2026, Ukraine có thể đạt được sự cân bằng giữa diện tích lãnh thổ bị Nga kiểm soát từ đầu năm nay và diện tích lãnh thổ được lực lượng Ukraine tái chiếm.
Theo ông Zelensky, Nga đã chiếm khoảng 990 km2 kể từ đầu năm, trong khi Ukraine đã khôi phục quyền kiểm soát đối với khoảng 820 km2.
Ông cho biết mục tiêu chính của Nga vẫn là trục Konstantynivka-Sloviansk-Kramatorsk, đồng thời Moscow vẫn yêu cầu Ukraine rút quân khỏi vùng Donbass như một điều kiện tiên quyết để đạt được thỏa thuận hòa bình.
Về đàm phán hòa bình, ông Zelensky đề cập đến nỗ lực của các Đặc phái viên Mỹ, Steve Witkoff và Jared Kushner, nhằm tìm lối thoát ngoại giao cho cuôc xung đột nay đã kéo dài hơn 4 năm rưỡi.
Ông nhận định họ rất muốn mang lại thắng lợi ngoại giao cho Tổng thống Trump, nhưng định dạng đàm phán rất khó vì yêu cầu kiên quyết của Nga là các lực lượng Ukraine rút khỏi miền Đông.
Trong bối cảnh đó, ông Zelensky tái khẳng định rằng Ukraine cần những đảm bảo an ninh vững chắc để ngăn chặn xung đột tái bùng phát trong tương lai. Ông nhấn mạnh việc gia nhập NATO là lựa chọn khả thi duy nhất, bởi liên minh này chưa từng phải đối mặt với một cuộc tấn công toàn diện nào.
Ông nhận định rằng một "cơ hội" cho ngoại giao đang mở ra trong khoảng thời gian từ Hội nghị Thượng đỉnh G20 sắp tới cho đến cuối mùa hè năm 2027 – thời điểm ngay trước chu kỳ bầu cử Tổng thống Mỹ tiếp theo.
Ukraine cũng sẵn sàng các thỏa thuận theo lĩnh vực, chẳng hạn ngừng tấn công hạ tầng dầu khí Nga nếu Nga ngừng tấn công hạ tầng năng lượng và nông nghiệp Ukraine, nhưng ông lưu ý rằng Nga vẫn chưa cho thấy thiện chí chấp nhận các điều khoản như vậy.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài, áp lực tài chính và vũ khí đang gia tăng rõ rệt. Theo ông Zelensky, Bộ Quốc phòng Ukraine đối mặt thâm hụt ngân sách 27 tỷ USD sau khi chi tiêu sớm các khoản vốn dành cho nửa sau năm 2026 nhằm đẩy mạnh sản xuất drone trong nước.
Kiev đang làm việc với các đối tác châu Âu, đặc biệt Pháp và Đức, để đẩy nhanh giải ngân khoảng 30 tỷ Euro (35 tỷ USD) nhằm bù đắp và bảo đảm 8-10 tỷ USD cho việc mua vũ khí năm 2027.
Về phòng không, Ukraine nhận được 675 tên lửa Patriot vào năm 2023, giảm xuống 364 vào năm 2025 và dự kiến chỉ còn 264 tên lửa loại này vào năm 2026, trong khi các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga đang có xu hướng tăng.
Ông Zelensky muốn có thêm 300 quả Patriot cho mùa đông tới, trong khi yêu cầu của Không quân Ukraine là 360 quả, và hy vọng nhận được ít nhất 5-10% dự trữ của Mỹ để mua.
Nga có thể nâng sản lượng tên lửa đạn đạo lên 1.300 quả/năm so với khoảng 600 hiện tại. Ukraine cũng đang chuẩn bị các giải pháp thay thế Starlink, bao gồm dự án truyền thông châu Âu, trong khi Nga đang phát triển hệ thống đối trọng.
Những phát biểu của Zelensky tổng hợp lại bức tranh về sự chia rẽ nội bộ tiềm ẩn, thiếu hụt vũ khí phòng thủ then chốt, thâm hụt ngân sách lớn và yêu cầu lãnh thổ cứng rắn từ Nga.
Tuy nhiên, ông khẳng định ưu tiên tối thượng vẫn là bảo vệ sự tồn tại và chủ quyền của Ukraine trong cuộc xung đột kéo dài, thay vì mạo hiểm với các bước đi có thể gây chia rẽ sâu sắc như bầu cử thời chiến.
Minh Đức (Theo India Today, Kyiv Post)
