Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 17/10 thông báo, Mỹ đang xây dựng đề xuất tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên giữa lãnh đạo Ukraine, Mỹ và Nga.
Phát biểu với báo giới, ông Zelensky cho biết, Washington đang tích cực xem xét các địa điểm tiềm năng để tổ chức đàm phán cấp cao trực tiếp.
Các lựa chọn được cân nhắc bao gồm Hội nghị Thượng đỉnh G20 sắp tới tại Mỹ, một quốc gia ở Trung Đông, hoặc một quốc gia tại châu Âu.
"Mỹ đang thực hiện việc này. Họ có một đề xuất về cuộc họp ba bên", ông Zelensky nói.
"Cuộc họp có thể diễn ra tại một quốc gia ở Trung Đông. Mỹ thường nhắc đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hoặc Ả Rập Xê Út. Ngoài ra, cuộc họp cũng có thể diễn ra tại Mỹ trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh G20", Tổng thống Ukraine thông tin.
Ngoài ra, ông Zelensky lưu ý rằng các chính phủ châu Âu cũng đã bắt đầu các hoạt động ngoại giao liên quan đến khả năng đăng cai các cuộc tham vấn cấp cao này tại châu Âu.
Tuy nhiên, ông Zelensky nhấn mạnh rằng đến thời điểm hiện tại, cả phía Mỹ lẫn phía Nga đều chưa chính thức xác nhận khung khổ của cuộc họp. "Vì vậy, chúng tôi sẽ bàn về kết quả khi có thông tin cụ thể".
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Moscow Times
Đề xuất về cuộc họp 3 bên xuất hiện sau các cuộc tham vấn ngoại giao giữa Kiev và các phái viên Nhà Trắng.
Ông Zelensky xác nhận rằng vào ngày 16/10, nhóm đàm phán Ukraine do Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Rustem Umerov dẫn đầu đã có cuộc trao đổi thực chất với đặc phái viên Mỹ Jared Kushner.
Các thảo luận tập trung vào lịch trình, địa điểm và hình thức làm việc cho các cuộc gặp trực tiếp sắp tới.
Ông Zelensky bày tỏ ủng hộ khả năng đối thoại để có thể dừng cuộc chiến, hoặc "ít nhất dưới hình thức ngừng bắn năng lượng".
Về Hội nghị Thượng đỉnh G20 dự kiến diễn ra tại Miami, Florida vào tháng 12, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/10 nói với các phóng viên rằng ông vẫn chưa chắc liệu Tổng thống Nga Vladimir Putin có tới hay không, nhưng khẳng định rất muốn ông ấy tham dự sự kiện tại Miami.
Bên cạnh đó, việc tổ chức thảo luận cấp lãnh đạo tại Mỹ cũng có thể đối mặt với nhiều phức tạp ngoại giao và pháp lý.
Giới lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã chỉ trích mạnh mẽ các đề xuất mời nguyên thủ quốc gia Nga tham dự, viện dẫn các bản cáo trạng hình sự của Mỹ nhắm vào các đặc vụ tình báo Nga, cũng như lệnh bắt giữ do Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) tại The Hague ban hành đối với ông Putin.
Các địa điểm thay thế tại Trung Đông – cụ thể là UAE và Ả Rập Xê Út – thường đóng vai trò là các kênh ngoại giao trung lập trong suốt cuộc xung đột, tạo điều kiện cho việc trao đổi tù nhân song phương cũng như các cuộc thảo luận cấp cao thông qua các kênh không chính thức giữa Kiev, Washington và Moscow.
Trong bối cảnh gia tăng các hoạt động ngoại giao xoay quanh nỗ lực nhằm đưa cuộc xung đột ở Ukraine đi đến hồi kết, Tổng thống Trump đã có động thái làm "dậy sóng" đồi bờ Đại Tây Dương.
Cụ thể, ông Trump ngày 16/10 đã ký sắc lệnh hành pháp tạm dừng gần như toàn bộ các biện pháp trừng phạt, thuế quan và hạn chế thực chất trong Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026 – chỉ 2 ngày trước thời điểm đạo luật này có hiệu lực vào ngày 18/10.
Đạo luật được ông Trump ký thành luật hồi tháng 9, mang tên cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người đã đột ngột qua đời ngày 11/7.
Nội dung chính nhằm tạo đòn bẩy kinh tế đối với Nga, bao gồm thuế quan lên tới 100% đối với các nước mua năng lượng Nga lớn như Trung Quốc và Ấn Độ, cũng như các biện pháp nhắm vào quan chức, định chế tài chính Nga và "hạm đội bóng tối".
Trong sắc lệnh, ông Trump cho rằng việc tạm dừng áp dụng các biện pháp này là vì lợi ích quốc gia của Mỹ và đã gửi chứng nhận lên Quốc hội Mỹ. Luật yêu cầu chính quyền phải báo cáo giải trình cơ sở của quyết định này.
Trong các phát biểu vào ngày 17/10, ông Zelensky gọi đây là quyết định đáng tiếc vào thời điểm mà "áp lực là điều cần thiết".
"Trong lúc Nga thực hiện các cuộc tấn công quy mô lớn vào ngành năng lượng của chúng tôi, thì thật đáng tiếc, phía Mỹ lại quyết định hoàn toàn phớt lờ Đạo luật Lindsey Graham – một đạo luật lẽ ra phải tạo ra áp lực thực sự hiệu quả để buộc Nga chấm dứt cuộc chiến này", ông Zelensky viết trên mạng xã hội X.
"Đạo luật này đáng lẽ đã có thể giúp ích rất nhiều – và hiện vẫn còn có thể! Nhưng nó cần phải thực sự được thực thi, và mọi tiếng nói ủng hộ đạo luật này đều vô cùng quan trọng", nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo rằng việc nới lỏng áp lực chỉ khuyến khích Nga tiếp tục tấn công.
Quyết định của ông Trump đã vấp phải sự chỉ trích từ các nhà vận động ủng hộ Ukraine và một số nghị sĩ cả hai đảng tại Mỹ. Họ cho rằng việc từ bỏ các công cụ gây áp lực kinh tế mà quốc hội đã xây dựng sẽ gửi tín hiệu sai lầm đến Điện Kremlin.
Ông Mykola Murskyj, giám đốc vận động chính sách tại Razom for Ukraine – một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ chuyên hỗ trợ Ukraine – chia sẻ với RFE/RL rằng ông Trump đã bỏ lỡ cơ hội gia tăng áp lực lên ông Putin.
Ông cũng đặt câu hỏi về thời hạn của các quyết định miễn trừ này. "Điều gây sốc là những quyết định miễn trừ này thậm chí còn không có ngày hết hạn", ông Murskyj nói.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, RFE/RL)
