Ủy ban châu Âu – cơ quan điều hành EU – đang đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận của Ukraine đối với các khoản trợ cấp nông nghiệp và thị trường EU cho một số mặt hàng nông sản nhạy cảm ngay cả sau khi quốc gia Đông Âu trở thành thành viên của khối.
Theo trang Hromadske, các biện pháp này nằm trong một gói chính sách tổng thể được thông qua vào ngày 5/10 và được các ủy viên EU thảo luận vào ngày 6/10, nhằm cập nhật các quy định để chuẩn bị cho việc mở rộng EU trong tương lai.
Đề xuất được đưa ra nhằm bảo vệ nông dân châu Âu trước quy mô và năng suất lớn của ngành nông nghiệp Ukraine, đặc biệt với lúa mì và một số loại ngũ cốc khác. Các nước như Ba Lan, Pháp và Italy từng bày tỏ lo ngại về sự cạnh tranh.
Ukraine kêu gọi các đối tác châu Âu không nên chỉ nhìn nhận nước này như một mối đe dọa cạnh tranh đối với các nhà sản xuất nội khối. Ảnh: DW
Phản ứng trước vấn đề này, Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotskyi đã chính thức lên tiếng bác bỏ khả năng chấp nhận các hạn chế mang tính vĩnh viễn.
Theo trang Kyiv Post, trong một tuyên bố gửi tới báo chí vào ngày 6/10, ông Vysotskyi nhấn mạnh sự khác biệt cơ bản giữa giai đoạn chuyển tiếp và hạn chế lâu dài.
Mặc dù Kiev cởi mở với các thỏa thuận tạm thời – chẳng hạn như lộ trình áp dụng dần trợ cấp nông nghiệp, hạn ngạch tạm thời và các biện pháp bảo vệ đối với các mặt hàng được coi là nhạy cảm – nhưng Ukraine khẳng định bất kỳ biện pháp nào như vậy đều phải có thời hạn kết thúc cụ thể.
"Đối với chúng tôi, có sự khác biệt cơ bản giữa giai đoạn chuyển tiếp và hạn chế vĩnh viễn. Ukraine sẵn sàng chấp nhận phương án đầu tiên", ông Vysotskyi nói, nhấn mạnh rằng các hạn chế vĩnh viễn cũng đi ngược lại logic của tư cách thành viên đầy đủ trong EU.
Ông Vysotskyi kêu gọi các đối tác châu Âu không nên chỉ nhìn nhận Ukraine như một mối đe dọa cạnh tranh đối với các nhà sản xuất nội khối.
Thay vào đó, ông chỉ ra rằng Ukraine có thể giúp giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào việc nhập khẩu phân bón, đậu nành và lysine (thành phần trong thức ăn chăn nuôi) từ các nước thứ ba, mở rộng tuyến xuất khẩu qua Biển Đen cho các nhà sản xuất trên "cựu lục địa", đồng thời trở thành điểm đến đầu tư cho chế biến thực phẩm.
Ông nói thêm rằng mục tiêu của Ukraine là gia nhập thị trường chung không chỉ với tư cách là nhà cung cấp ngũ cốc thô, mà còn là nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu thực phẩm, các sản phẩm chế biến và nhiên liệu sinh học.
Theo European Pravda, Ủy viên phụ trách Mở rộng EU Marta Kos cho biết, quy mô và năng suất của ngành nông nghiệp Ukraine đòi hỏi phải có "các thỏa thuận có mục tiêu, chỉ áp dụng cho những mặt hàng nông sản nhạy cảm". Tuy nhiên, bà không cung cấp thêm chi tiết cụ thể.
Theo bà Kos, các cuộc thảo luận với Kiev đã bắt đầu và các điều khoản cụ thể có thể được xác định khi EU mở nhóm đàm phán số 5 về nông nghiệp – nhóm đàm phán cuối cùng vẫn chưa được mở đối với Ukraine.
"Những gì chúng tôi đề xuất hiện nay là nhằm bảo vệ nông dân châu Âu", bà nói, đồng thời khẳng định rằng Ukraine vẫn có thể trở thành thành viên chính thức bất chấp các điều kiện đặc biệt.
Ngành nông nghiệp chiếm khoảng 20% GDP của Ukraine và chiếm tỉ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu. Ukraine là nước có diện tích đất nông nghiệp lớn nhất châu Âu, với khoảng 41 triệu ha.
Đề xuất của Ủy ban châu Âu không nêu rõ những mặt hàng nào sẽ chịu sự hạn chế, nhưng cũng đề cập đến việc hỗ trợ Ukraine lấy lại các thị trường xuất khẩu truyền thống ở Trung Đông và châu Phi thay vì mở hoàn toàn thị trường EU cho các mặt hàng nhạy cảm.
Các nhà lãnh đạo EU dự kiến thảo luận sâu hơn về các đề xuất này tại Hội nghị Thượng đỉnh Hội đồng châu Âu, dự kiến diễn ra vào ngày 15-16/10.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, RBC Ukraine)
