Mọi tọa độ định vị GPS trên hành tinh đều được tính toán dựa trên một mốc quy chiếu vô hình là khối tâm Trái Đất. Dù công nghệ dẫn đường vệ tinh luôn mặc định đây là một điểm cố định, trên thực tế điểm này liên tục dao động vài milimét do sự dịch chuyển của nước, băng tuyết tan và các khối khí quyển qua lại giữa hai bán cầu.
Hình minh họa Trái Đất và phần lõi trung tâm.
Để giải quyết sai số lên tới 7 milimét giữa các ước tính cũ, nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Donald Argus tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) thuộc NASA dẫn đầu đã kết hợp dữ liệu laser từ vệ tinh trắc địa LAGEOS, quỹ đạo GPS tầm thấp và mô hình biến dạng uốn cong vỏ Trái Đất.
Kết quả công bố trên tạp chí Geophysical Journal International cho thấy biên độ dao động hằng năm của khối tâm chỉ bằng một nửa nhận định cách đây 8 năm, đồng nghĩa lượng nước và không khí di chuyển giữa hai bán cầu nhỏ hơn nhiều so với dự tính.
Sự dịch chuyển này chịu tác động trực tiếp từ chu kỳ phân bổ khối lượng theo mùa giữa đất liền, đại dương và khí quyển. Lượng tuyết tích tụ tại Bắc Mỹ và lục địa Á - Âu đẩy khối tâm dịch 3 milimét về Bắc Cực vào tháng 3, trước khi lượng mưa khổng lồ tại lưu vực sông Amazon kéo lệch 2,2 milimét về Nam Mỹ, hoàn toàn trùng khớp với dữ liệu đo trọng lực từ cặp vệ tinh GRACE-FO.
Điểm quy chiếu của toàn bộ hệ thống GPS đang dịch chuyển khiến giới khoa học bất ngờ.
Bên cạnh đó, các dòng nước đổ về bồn trũng Thái Bình Dương vào đầu thu cùng sự biến thiên mật độ giữa các khối không khí lạnh mùa đông cũng liên tục kéo khối tâm dao động qua lại. Dù các chuyển động này chỉ diễn ra ở quy mô milimét, chúng ảnh hưởng trực tiếp đến các phép đo cao vệ tinh và theo dõi mực nước biển toàn cầu.
Đại diện nhóm nghiên cứu nhấn mạnh việc hiểu rõ cơ chế dao động của khối tâm có ý nghĩa quyết định trong việc hoàn thiện các hệ quy chiếu, mang lại lợi ích thiết thực cho công nghệ lập bản đồ, dẫn đường hàng hải quốc tế và ngành nông nghiệp chính xác.
An An (theo Earth.com)
