Nhưng hội nhập không chỉ là mở thêm những tuyến đường, thu hút thêm dòng vốn hay tiếp cận thêm những thị trường mới. Quan trọng hơn, đó là khả năng biến lợi thế thành năng lực cạnh tranh, biến kết nối thành liên kết và đưa thành quả tăng trưởng trở lại với người dân.
Khi những tuyến kết nối được mở ra, dòng vốn và doanh nghiệp tìm đến nhiều hơn, sản phẩm địa phương từng bước tiếp cận những thị trường mới, di sản được đưa vào chuỗi giá trị du lịch và người dân tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm, lợi thế của Phú Thọ không còn chỉ nằm ở vị trí địa lý. Vấn đề lớn hơn là làm thế nào để biến vị trí thành kết nối, biến tiềm năng thành năng lực cạnh tranh và biến những thành quả riêng lẻ thành một hệ sinh thái phát triển có sức lan tỏa.
Đó cũng là câu chuyện của Phú Thọ trong dòng chảy hội nhập hôm nay.
Từ vị trí địa lý đến không gian phát triển mới
Trong nhiều năm, lợi thế của Phú Thọ thường được nhắc đến trước hết ở vị trí cửa ngõ, là điểm kết nối giữa Thủ đô Hà Nội với các tỉnh Tây Bắc và nằm trên những hành lang giao thương quan trọng.
Nhưng vị trí địa lý tự thân không tạo nên sức cạnh tranh. Giá trị của một vị trí chỉ được phát huy khi có hạ tầng đủ tốt, thủ tục đủ thông thoáng, doanh nghiệp đủ năng lực, thị trường đủ rộng và các địa phương có khả năng liên kết với nhau. Đây chính là sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển của Phú Thọ.
Hạ tầng giao thông đồng bộ mở rộng không gian kinh tế, đưa Phú Thọ trở thành cực tăng trưởng và trung tâm kết nối logistics của vùng Trung du và Miền núi phía Bắc
Những năm qua, đầu tư vào hạ tầng giao thông không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu đi lại mà ngày càng gắn với yêu cầu mở rộng không gian kinh tế. Những tuyến đường kết nối với Hà Nội và các địa phương lân cận tạo thêm điều kiện để hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn, doanh nghiệp tiếp cận thị trường thuận lợi hơn, đồng thời mở rộng khả năng kết nối các khu, cụm công nghiệp với hệ thống logistics và các trung tâm tiêu thụ.
Không gian phát triển vì thế không còn được nhìn theo ranh giới hành chính của một địa phương, mà ngày càng được đặt trong mối quan hệ với cả vùng. Từ góc nhìn ấy, hạ tầng không chỉ là những con đường. Đó là nền tảng để các dòng vốn, hàng hóa, lao động, du khách và dịch vụ cùng dịch chuyển.
Nâng cao năng lực hấp thụ nguồn lực và liên kết chuỗi giá trị
Một địa phương có thể sở hữu nhiều lợi thế, nhưng để biến lợi thế thành tăng trưởng thực chất cần có năng lực hấp thụ nguồn lực.
Với Phú Thọ, năng lực đó đang được hình thành từ nhiều mắt xích: hạ tầng các khu, cụm công nghiệp được quan tâm đầu tư; môi trường đầu tư, kinh doanh từng bước được cải thiện; cải cách thủ tục hành chính được đẩy mạnh; các doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận thị trường; nông nghiệp chuyển dần từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế; du lịch được đặt trong mối liên kết với văn hóa, dịch vụ và sinh kế cộng đồng.
Đó là lý do câu chuyện thu hút đầu tư của Phú Thọ không thể tách rời câu chuyện cải cách và hạ tầng.
Nguồn vốn chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được hấp thụ bởi một môi trường có khả năng biến vốn thành nhà máy, sản phẩm, việc làm, doanh thu và nguồn thu cho ngân sách. Cũng như một vùng nguyên liệu chỉ tạo ra giá trị cao khi được kết nối với công nghệ, tiêu chuẩn, thị trường và chuỗi phân phối.
Chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế giúp sản phẩm và doanh nghiệp Phú Thọ tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu (Ảnh minh họa)
Theo hướng đó, các khu công nghiệp như Phú Hà, Cẩm Khê, Thụy Vân cùng hệ thống kết nối ngày càng hoàn thiện đang tạo thêm không gian cho công nghiệp phát triển. Trong khi đó, nông nghiệp với hàng trăm vùng sản xuất tập trung, mã số vùng trồng và sản phẩm OCOP đang đứng trước yêu cầu mới: không chỉ sản xuất được nhiều hơn mà phải tạo ra sản phẩm có khả năng cạnh tranh cao hơn.
Điểm chung của những lĩnh vực tưởng như rất khác nhau ấy chính là năng lực tạo giá trị.
Hạ tầng số và Kinh tế xanh: Không gian phát triển bứt phá 2026–2030
Một nền kinh tế địa phương không thể phát triển bền vững nếu các ngành kinh tế vận động tách rời. Với Phú Thọ, giá trị của giai đoạn phát triển mới nằm ở khả năng kết nối những nguồn lực vốn đã tồn tại thành các chuỗi giá trị rộng hơn.
Một tuyến giao thông mới có thể tạo điều kiện cho khu công nghiệp phát triển. Khu công nghiệp tạo thêm việc làm và thị trường cho dịch vụ. Nông nghiệp công nghệ cao có thể cung cấp sản phẩm cho thị trường đô thị và du lịch. Du lịch tạo đầu ra cho sản phẩm OCOP, ẩm thực, vận tải, lưu trú và các dịch vụ cộng đồng. Công nghệ số giúp những hoạt động đó được kết nối bằng dữ liệu, thương mại điện tử và các nền tảng quản trị mới.
Một nền hành chính số không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp giảm thời gian thực hiện thủ tục. Khi dữ liệu được kết nối, năng lực quản trị cũng thay đổi. Từ quản lý vùng trồng, truy xuất sản phẩm, quảng bá du lịch đến cung cấp dịch vụ công, y tế, giáo dục, dữ liệu có thể trở thành một nguồn lực mới của phát triển.
Bởi vậy, chuyển đổi số không nên chỉ được nhìn như một chương trình công nghệ. Đó là phương thức để nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực hiện có.
Tương tự, yêu cầu phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn cũng đang đặt Phú Thọ trước một cách tiếp cận mới: tăng trưởng không chỉ tính bằng lượng sản phẩm tạo ra, mà còn bằng khả năng sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị nguồn lực.
Khi hạ tầng vật lý, hạ tầng số và các liên kết kinh tế cùng được mở rộng, không gian phát triển của Phú Thọ sẽ không còn bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý như trước.
Hội nhập không chỉ là câu chuyện có thêm những dự án đầu tư, thêm những thị trường xuất khẩu hay thêm những đoàn khách quốc tế. Ở tầng sâu hơn, hội nhập là khả năng của một địa phương tham gia vào các chuỗi giá trị lớn hơn mà vẫn tạo được giá trị ở chính nơi mình đứng.
Với Phú Thọ, điều đó đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng chất lượng hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời giữ được bản sắc văn hóa làm nền tảng cho phát triển.
Đây cũng là lý do những câu chuyện về hạ tầng, đầu tư, nông nghiệp, văn hóa, du lịch và an sinh trong chặng đường vừa qua không phải những câu chuyện tách biệt. Chúng cùng trả lời một câu hỏi: Phú Thọ sẽ tạo ra giá trị gì từ những lợi thế của mình và giá trị ấy sẽ được lan tỏa đến đâu?
Nếu hạ tầng là nền móng, đầu tư và doanh nghiệp là nguồn lực, công nghệ là công cụ nâng năng suất, thì văn hóa chính là bản sắc tạo nên sự khác biệt. Và cuối cùng, thước đo của phát triển vẫn phải trở về với con người.
An sinh và Con người: Thước đo cuối cùng của sự hội nhập
Một không gian kinh tế rộng hơn chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra nhiều cơ hội hơn cho người dân.
Đó có thể là việc làm từ những dự án công nghiệp mới; thu nhập tốt hơn từ những vùng sản xuất hàng hóa; sinh kế mới từ du lịch cộng đồng; cơ hội kinh doanh từ thương mại điện tử; hay khả năng tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ công, y tế, giáo dục.
Bởi vậy, tăng trưởng và an sinh không phải hai đường ray song song. Một nền kinh tế phát triển bền vững phải tạo được vòng tròn tương hỗ: kinh tế tạo nguồn lực cho an sinh, còn chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng sống lại trở thành nền tảng để kinh tế tiếp tục phát triển.
Đây cũng là điểm nối quan trọng giữa những chuyển động kinh tế với mục tiêu phát triển con người của Phú Thọ.
Giữ được hồn cốt Đất Tổ trong quá trình hiện đại hóa, tạo ra cơ hội phát triển mới nhưng không để người dân đứng ngoài quá trình đó, chính là bài toán dài hạn của một không gian phát triển
Từ lợi thế đến năng lực cạnh tranh.
Phú Thọ bước vào giai đoạn 2026–2030 với một nền tảng khác so với trước: không gian kết nối rộng hơn, cơ sở hạ tầng từng bước hoàn thiện, môi trường đầu tư được cải thiện, các động lực tăng trưởng mới đang hình thành và những giá trị văn hóa – con người tiếp tục được xác định là nền tảng.
Nhưng lợi thế không tự chuyển hóa thành vị thế. Từ một địa phương có vị trí thuận lợi đến một cực phát triển có sức lan tỏa là cả một quá trình. Điều đó đòi hỏi Phú Thọ tiếp tục biến kết nối thành liên kết, biến đầu tư thành năng lực sản xuất, biến công nghệ thành năng suất, biến di sản thành giá trị kinh tế và biến tăng trưởng thành chất lượng sống.
Trong dòng chảy hội nhập, Phú Thọ vì thế không chỉ mở rộng không gian theo nghĩa địa lý. Tỉnh đang từng bước mở rộng không gian để tạo thêm cơ hội, nâng cao năng lực để tạo thêm giá trị và giữ gìn bản sắc để phát triển bền vững.
Và đó cũng chính là cách một vùng Đất Tổ bước vào không gian phát triển mới: chủ động hơn trong hội nhập, rộng mở hơn trong liên kết và vững vàng hơn trên hành trình nâng tầm vị thế.
Hà Anh
