Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Đấu thầu (sửa đổi) là quy định các trường hợp cơ quan, tổ chức được tự quyết định hoạt động mua sắm, đấu thầu trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình.
Cụ thể, các trường hợp này bao gồm: Lựa chọn nhà thầu thực hiện gói thầu sử dụng vốn do tổ chức, cá nhân trong nước tài trợ mà nhà tài trợ yêu cầu không lựa chọn nhà thầu theo quy định của Luật; gói thầu của đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng nguồn vốn vay, trừ vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước và vốn vay lại từ vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài.
Đồng thời, cơ quan, tổ chức được tự quyết định việc lựa chọn nhà thầu ở nước ngoài của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, trừ trường hợp quy định tại khoản 5 Điều 2 của Luật. Quy định này cũng áp dụng đối với việc lựa chọn nhà thầu để thuê, mua, thuê mua nhà, trụ sở và tài sản khác gắn liền với đất.

Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi) (Ảnh: Media Quốc hội).
Đáng chú ý, Luật cho phép doanh nghiệp nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên; đơn vị sự nghiệp công lập là cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự quyết định hoạt động lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu không sử dụng ngân sách nhà nước.
Trường hợp doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập ban hành văn bản quy định về hoạt động mua sắm, đấu thầu thì phải công khai văn bản đó trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Ngoài ra, các trường hợp được tự quyết định còn bao gồm lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn phục vụ trực tiếp cho gói thầu mà đơn vị sự nghiệp công lập đã ký hợp đồng; lựa chọn hòa giải viên, thành viên ban phân xử tranh chấp, hội đồng trọng tài để xử lý tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng theo thỏa thuận của các bên.
Đối với lĩnh vực dầu khí, Luật quy định việc lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ dầu khí, hàng hóa phục vụ hoạt động dầu khí được thực hiện phù hợp với hợp đồng dầu khí đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của Luật Dầu khí.
Luật Đấu thầu (sửa đổi) quy định chỉ định thầu là hình thức lựa chọn nhà thầu mà chỉ có một nhà thầu được mời tham dự để thực hiện gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm khi đáp ứng một trong các tiêu chí luật định.
Theo đó, chỉ định thầu được áp dụng đối với các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp nhằm thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo vệ chủ quyền quốc gia; ngăn chặn hoặc xử lý hậu quả do sự kiện bất khả kháng; bảo vệ tài sản, sức khỏe, tính mạng của người dân; phòng, chống dịch bệnh.
Các gói thầu có yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước; gói thầu thuộc dự án quan trọng quốc gia được Quốc hội cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu tại nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án cũng thuộc trường hợp được áp dụng hình thức này.
Bên cạnh đó, Luật quy định chỉ định thầu đối với các gói thầu có yêu cầu, điều kiện đặc thù về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật; nghiên cứu, thử nghiệm; quyền tác giả, bản quyền; bảo hành hoặc cần bảo đảm tính tương thích về công nghệ, bản quyền, quy hoạch.
Một trường hợp khác là gói thầu có duy nhất một nhà thầu, nhà sản xuất cung cấp hàng hóa, dịch vụ trên thị trường; gói thầu thuộc hạn mức áp dụng chỉ định thầu do Chính phủ quy định.
Đáng chú ý, Luật bổ sung, làm rõ cơ sở áp dụng chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc lĩnh vực chiến lược được xác định theo chủ trương, định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ; các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đặc biệt và chuyển đổi số.
Ngoài ra, hình thức này được áp dụng đối với gói thầu mua sắm hàng hóa từ nhà thầu đã trúng thầu thông qua đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế và đã ký hợp đồng thực hiện gói thầu tương tự trước đó.
Luật cũng quy định các gói thầu khác thuộc dự toán mua sắm, dự án đầu tư công và dự án khác cần áp dụng chỉ định thầu để lựa chọn được nhà thầu đáp ứng tiến độ, chất lượng, hiệu quả của gói thầu, dự án, dự toán mua sắm; cùng các trường hợp khác thuộc diện chỉ định thầu theo quy định tại văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội, Chính phủ ban hành.