Dự án nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm có tổng chiều dài gần 9 km, gồm tuyến chính dài gần 6,7 km từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật và ba nhánh hơn 2,2 km (cầu Sơn, Bình Triệu, Bình Lợi).
Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm là một trong những công trình trọng điểm về chỉnh trang đô thị và môi trường của Tp.HCM với tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng từ ngân sách, chủ yếu dành cho giải phóng mặt bằng.
Hơn 20 năm oằn mình với hàng ngàn tấn rác thải và dòng nước ứ đọng, rạch Xuyên Tâm là một trong những con rạch ô nhiễm nhất Tp.HCM. Việc Tp.HCM đẩy nhanh cải tạo con rạch này thể hiện quyết tâm chỉnh trang đô thị, cải tạo môi trường và cải thiện môi trường sống cho hàng ngàn hộ dân sống ven rạch.
Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có ba gói thầu đã được khởi công thực hiện. Trong đó, gói thầu XL-03 khởi công từ tháng 5/2025, thời gian thi công 450 ngày. Tại phạm vi Trường đại học Văn Lang, các hạng mục kè bờ và cải tạo lòng rạch đang dần hình thành, các nhà thầu bước vào giai đoạn thi công đại trà, đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành vào tháng 11.
Gói thầu XL-01 dài gần 3 km, từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến cầu Bùi Đình Túy, bao gồm rạch Cầu Sơn, do Trung Nam E&C đứng đầu liên danh thực hiện với tổng trị giá 1.160 tỷ đồng, thi công trong gần 3 năm. Gói thầu này đi qua địa bàn phường Gia Định với 868 trường hợp bị ảnh hưởng, gồm 601 trường hợp giải tỏa toàn phần và 267 trường hợp giải tỏa một phần, cùng tổng số vốn bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 3.911 tỷ đồng.
Gói thầu XL-02 dài hơn 4,5 km, từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến, bao gồm rạch Bình Lợi, rạch Bình Triệu (phường Bình Thạnh và Bình Lợi Trung). Gói này trị giá khoảng 1.210 tỷ đồng.
Hạng mục chính của những gói thầu trên gồm: nạo vét, xây kè bảo vệ bờ rạch Xuyên Tâm và cách rạch nhánh; xây dựng kè bằng cừ ván bê tông cốt thép ứng lực, nạo vét lòng rạch đạt cao trình đáy 3,5m với bề rộng 20-30m; đầu tư hệ thống thu gom nước thải, nước mưa tách rời.
Đặc biệt, hai bên bờ sẽ được xây dựng đường, mỗi bên hai làn xe rộng 6 m, vỉa hè 3-4 m, cùng công viên, mảng xanh. Trục đường này nối liền 4 phường An Nhơn, Bình Lợi Trung, Bình Thạnh và Gia Định, giúp việc di chuyển của người dân thuận lợi.
Dù được kỳ vọng sẽ hoàn thành vào năm 2027 (sớm hơn dự kiến 1 năm), tuy nhiên, mặt bằng thi công vẫn đang gặp nhiều vướng mắc do nhiều trường hợp chưa bàn giao, đặc biệt là tại vị trí của hai gói thầu trọng điểm XL-01 và XL-02. Bên cạnh đó, việc ban giao mặt bằng rời rạc, chưa liền tuyến cũng là một vướng mắc lớn khiến chủ các gói thầu khó có thể đẩy nhanh thi công.
Ông Nguyễn Văn Thanh (ngụ phường Bình Lợi Trung, Tp.HCM) cho biết, ông và nhiều người dân sống ven rạch Xuyên Tâm rất vui khi môi trường nơi đây dần thay đổi. Thấy công nhân, máy móc khẩn trương, mọi thứ quy củ và ai cũng quyết tâm khiến ông rất phấn khởi, mong công trình sớm hoàn thành.
Đại diện UBND Tp.HCM cho biết, trong 6 tháng đầu năm, thành phố triển khai 165 dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với tổng nhu cầu vốn khoảng 33.685,97 tỷ đồng. Giá trị giải ngân đạt 8.614,33 tỷ đồng, tương đương 25,57% kế hoạch vốn được giao. Trong đó, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm đã chi trả bồi thường cho 2.154/2.190 trường hợp bị ảnh hưởng, đạt 99,72%.
Để đẩy nhanh tiến độ, Chủ tịch UBND Tp.HCM Nguyễn Văn Được chỉ đạo 3 phường: Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung phải đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm và hoàn tất trong tháng 6 này.
Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm được thành phố hướng đến nhiều mục tiêu, bao gồm giao thông, thoát nước, chống ngập, môi trường... Do đó, công trình khi hoàn thành có ý nghĩa rất quan trọng giúp chỉnh trang, phát triển hạ tầng trên địa bàn và định hình lại giá trị các bất động sản tại khu vực này. Theo kế hoạch, toàn bộ dự án hoàn thành năm 2028.
