Rời khu sạt lở núi Cấm, người dân yên tâm trong ngôi nhà mới

Một ngôi nhà mới, một giấc ngủ ngon

Một ngày giữa tháng 9, chúng tôi có dịp về khu tái định cư thôn Chánh Thắng (xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai) – nơi được bố trí tái định cư cho những hộ dân thuộc khu vực sạt lở núi Cấm xảy ra năm 2021. Không khí lao động ở đây rất nhộn nhịp, bên này những tốp thợ đang sơn quét, bên kia là những tốp thợ khác tất bật để hoàn thiện những ngôi nhà. 

Ở đây, một khu dân cư mới đã hình thành. Những ngôi nhà mới mọc lên, nhiều nhà đã xây xong phần thân, nhà sắp hoàn thiện, có nhà đã dọn vào ở. Với người dân sống dưới chân núi Cấm, đây là điều họ chờ đợi đã lâu.

Đi dọc những con đường nội bộ giữa khu tái định cư, chúng tôi bắt gặp gia đình của bà Cúc  (65 tuổi, tên trong khai sinh Võ Thị Thu) vừa dọn về nhà mới. Tám người của ba thế hệ chung một mái nhà. Người dọn dẹp, lau dọn những cánh cửa, sắp xếp lại đồ đạc, sắp xếp một cuộc sống mới. Thấy chúng tôi hỏi thăm chuyện tái định cư, bà Cúc dừng việc mời chúng tôi vào nhà trò chuyện. "Ra đây là yên tâm rồi. Mùa mưa năm nay không còn phải thức trắng đêm nghe tiếng mưa, nơm nớp lo sợ nữa. Có nhà kiên cố là mừng rồi, chuyện kế sinh nhai cứ từ từ sắp xếp là ổn", bà Cúc nói.

Rồi bà kể về nhà cũ, về đợt sạt lở kinh hoàng mà bà chứng kiến ở núi Cấm sau hơn 60 năm cuộc đời. Bà nói, nhà cũ ở trên nền đất rộng rãi hơn 160m2. Rộng thì rộng thật, trước trận sạt lở không sao, nhưng từ sau đó trở đi mùa mưa bão nào cũng lo đá văng xuống. Đêm mưa, cả nhà không dám ngủ, hễ có động là gọi nhau chạy.

"Trận sạt lở mùa mưa bão năm 2021, bùn đất tràn vào nhà, ngập hết. Một tuần liền sau đó, với sự hỗ trợ của các lực lượng, gia đình tôi mới dọn được đống bùn. Nhớ lại vẫn còn ám ảnh. Cả đời người sống dưới chân núi Cấm có bao giờ thấy cảnh tượng đó. Nên khi nghe được di dời đi, bà con yên tâm lắm. Bây giờ căn nhà cấp 4 từ chân núi đã đổi thành căn nhà mới khang trang, chắc chắn hơn. Mùa mưa gió năm nay, gia đình tôi và nhiều gia đình ở đây sẽ có giấc ngủ ngon", bà Cúc nói.

Cách đó không xa, ông Mai Công Thu cùng vợ là Nguyễn Thị Anh (cùng 70 tuổi) đang đếm thời gian để chờ ngày dọn từ chỗ trọ về nhà mới. Căn nhà của ông đã xong phần thô, đang hoàn thiện các bước để giao tới tay chủ trước mùa mưa năm nay. Theo ông Thu, gia đình ông đã sống dưới chân núi Cấm hơn 30 năm. Trận sạt lở năm 2021 trở thành nỗi ám ảnh của bà con. "Đá lăn ầm ầm suốt cả buổi sáng mà không ai dám lại gần. Hết lớp đá là nước, bùn theo đó tràn vào những ngôi nhà. May mà không ai bị thương", ông Thu nhớ lại, tay chỉ về núi Cấm trước mặt không xa.

Theo ông Thu, gọi là núi Cấm vì trước đây khu vực đó không ai được khai thác cây rừng, cây cối um tùm, nên không có chuyện sạt lở. Khoảng 20 năm trước, người ta phát núi, trồng bạch đàn, khai thác, làm đường, mưa nhiều, không có cây, núi lở. Và đỉnh điểm của nó là trận sạt lở của năm 2021 đã khiến hàng chục hộ dân dưới chân núi Cấm sống trong cảnh nơm nớp lo sợ từ đó đến nay. 

Vì thế khi chính quyền vận động di dời, ông nhớ rõ không ai phản đối: "Đồng ý chứ, đi hết, đi mới an toàn. Cái bà con băn khoăn đó là sinh kế khi đến nơi ở mới thôi", ông Thu nói. Và trong lúc chờ xong nhà mới, gia đình ông được hỗ trợ tiền thuê nhà và hỗ trợ gạo. "Có được nơi ở ổn định như bây giờ thực sự phải cảm ơn Đảng và Nhà nước. Chúng tôi mong những bà con ở núi Cấm đều được di dời tới chỗ ở mới an toàn. Nhà thầu hẹn cuối tháng 9 đầu tháng 10 là bàn giao nhà. Đồ cũ trong nhà còn dùng được nên mang đi, ổn định đã rồi tính tiếp", ông nói.

Để người dân không còn lo lắng khi mưa bão đến

Theo UBND xã Cát Tiến, vụ sạt lở núi Cấm xảy ra vào mùa mưa tháng 11/2021 vùi lấp hơn 40 nhà dân và hệ thống giao thông – thủy lợi và ảnh hưởng tới hơn 100 hộ dân sống dưới chân núi Cấm. Ngay sau vụ sạt lở, UBND tỉnh Bình Định (nay là UBND tỉnh Gia Lai) công bố tình huống khẩn cấp khu vực sạt lở núi Cấm. 

Ngay sau đó, các ngành chức năng đã đề xuất bố trí ổn định dân cư khẩn cho 64 hộ dân ở khu vực này. Đến tháng 6/2024, Khu tái định cư di dời khẩn cấp các hộ dân sống trong vùng sạt lở tại núi Cấm giai đoạn 1 (thôn Chánh Thắng, xã Cát Tiến) hoàn thành hạ tầng, với diện tích 3,2ha, tổng kinh phí hơn 128,9 tỷ đồng. Ngoài ra, xã cũng đang triển khai thêm một khu tái định cư vùng thiên tai ở thôn Trung Lương, rộng 8,8ha, bố trí cho 61 hộ dân thuộc khu vực sạt lở, chịu ảnh hưởng của triều cường, tổng kinh phí hơn 138 tỷ đồng.

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Ngọc Thạch, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cát Tiến, người dân trong vùng sạt lở núi Cấm đồng ý với phương bồi thường, di dời vào khu tái định cư mới. Từ tháng 3/2026 cả 64 hộ bốc thăm vị trí lô đất, đến nay 44 hộ đã được giao đất tái định cư và nhà đang xây dựng đạt 70%.  20 hộ còn lại dự kiến nhận hơn 41, 3 tỷ đồng trong quý III/2026.

"Với những hộ trong diện đang chờ bồi thường và chưa kịp di dời, xã đã tính toán phương án đảm bảo an toàn cho người dân khi mùa mưa bão tới", ông Thạch nói thêm.

Dù còn đó những nỗi lo về sinh kế, song như ông Thu, bà Cúc… và những người dân ở khu vực sạt lở núi Cấm, ngay lúc này đây, điều họ cần nhất là một ngôi nhà kiên cố, chắc chắn.

Bố trí tái định cư cho hơn 1.100 hộ dân khu vực có nguy cơ ảnh hưởng thiên tai

Theo UBND tỉnh Gia Lai, những năm gần đây, biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan làm gia tăng nguy cơ sạt lở, lũ quét, lũ ống. Việc di dời tạm thời khi thiên tai xảy ra vừa tốn kém, vừa không giải quyết được căn cơ nguy cơ mất an toàn. Do đó, tỉnh triển khai phương án bố trí, ổn định dân cư khẩn cấp vùng thiên tai, tạo điều kiện để người dân có nơi ở an toàn, từng bước ổn định cuộc sống. Đồng thời, việc sử dụng đất tại những khu vực nguy hiểm, nơi ở cũ, sẽ được tổ chức lại theo quy hoạch, phục vụ công tác phòng, chống thiên tai và các mục tiêu phát triển.

Tổng kinh phí dự kiến thực hiện phương án là 2.108 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, địa phương, nguồn huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân và các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định. Trong năm 2026, tỉnh dự kiến bố trí tái định cư cho khoảng 1.133 hộ tại các khu vực có nguy cơ thiên tai. Giai đoạn 2027-2030, tiếp tục bố trí tái định cư cho 725 hộ còn lại.

Đẩy nhanh tiến độ khu tái định cư cho người dân vùng sạt lở ở Thanh Hóa

Sau hơn một năm sống trong lán tạm kể từ trận lũ quét, 34 hộ dân bản Xa Mang, xã Sơn Điện, đang mong khu tái định cư hoàn thành để sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới an toàn.