Quá tải hiện hữu, công nghệ được đẩy lên "tuyến đầu"
Ngày 10/4, khu vực ga đi nội địa Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng đông hơn thường lệ. Dòng người kéo vali, xếp hàng trước cửa kiểm tra an ninh, thi thoảng lại nhích lên từng bước nhỏ. Nhưng ở một góc phía nam nhà ga, một lối đi khác đang vận hành theo cách hoàn toàn khác, không giấy tờ, không đối chiếu thủ công, chỉ cần đưa mặt vào camera.
Sân bay Đà Nẵng nhiều thời điểm rơi vào tình trạng quá tải, hành khách xếp hàng kéo dài tại các khu vực làm thủ tục và kiểm tra an ninh.
Đây là lối đi ưu tiên sử dụng sinh trắc học cho hành khách đi tàu bay vừa được khai trương, "cắt giảm" đáng kể thời gian chờ đợi.
Anh Đặng Văn Nghiêm, trú thành phố Hà Nội, đứng trước cổng kiểm soát mới, thoáng chút bỡ ngỡ. Chỉ vài giây sau khi đưa mặt vào camera, cổng mở. Không cần rút căn cước, không cần chìa vé máy bay.
"Lúc đầu tôi cũng không nghĩ nhanh vậy. So với lần trước bay, phải xếp hàng kiểm tra giấy tờ, thì giờ này nhẹ nhàng hơn nhiều," anh nói, vừa kéo vali đi tiếp.
Cách đó không xa, chị Đặng Thị Kim Nhung cũng vừa hoàn tất thủ tục. Chị chia sẻ, điều khiến chị bất ngờ không phải là công nghệ mới, mà là cảm giác "không bị gián đoạn".
"Bình thường cứ tới chỗ kiểm tra là phải dừng lại, tìm giấy tờ. Giờ đi liền một mạch, cảm giác như đi qua một cánh cửa tự động trong siêu thị vậy," chị cười.
Lối đi ưu tiên này được thiết kế dành riêng cho hành khách đã đăng ký tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2. Dữ liệu sinh trắc học, chủ yếu là khuôn mặt, được thu thập và xác thực trước đó, cho phép hệ thống tự động nhận diện và đối soát thông tin khi hành khách di chuyển qua các điểm kiểm tra.
Anh Nghiêm và chị Nhung cho biết việc làm thủ tục bằng sinh trắc học nhanh, tiện lợi, không còn phải xếp hàng chờ đợi.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Phan Kiều Hưng, Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng, cho biết, mỗi hành khách có thể tiết kiệm từ 1,5 đến 2 phút làm thủ tục so với phương thức truyền thống. Con số không lớn, nhưng ở giờ cao điểm với hàng nghìn người, hiệu quả được nhân lên rõ rệt.
"Sau một năm cao điểm, lượng khách tăng hơn 20%. Áp lực dồn vào các khung giờ khiến tình trạng quá tải xảy ra thường xuyên", ông Hưng nói.
Trong khi đó, công suất thiết kế của hai nhà ga T1 và T2 khoảng 10 triệu khách mỗi năm, nhưng thực tế đã vượt 30–35%.
Ông Phan Kiều Hưng trao đổi về áp lực quá tải tại sân bay và hướng xử lý trong thời gian tới.
Không gian không kịp mở rộng, sân bay buộc phải chia lại dòng khách. Khoảng 40% hành khách nội địa có dữ liệu định danh được tách sang luồng riêng. Phần còn lại vẫn đi theo quy trình truyền thống.
"Chỉ cần phân luồng hợp lý, áp lực xếp hàng đã giảm đáng kể", ông Hưng cho biết.
Không dừng lại ở đó, sân bay Đà Nẵng còn đang phối hợp với Bộ Công an để nghiên cứu mở rộng sinh trắc học cho cả hành khách quốc tế, hướng tới mục tiêu 100% hành khách có thể sử dụng công nghệ này trong tương lai.
Hạ tầng chưa kịp mở rộng, sân bay tìm lời giải bằng dữ liệu
Ông Hưng cho rằng việc Đà Nẵng triển khai lối đi sinh trắc học chuyên biệt không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn cho thấy định hướng đi trước trong quá trình hiện đại hóa hoạt động hàng không.
Trong khi ngành hàng không thế giới đang chuyển dịch theo hướng "sân bay thông minh", ứng dụng dữ liệu số để nhận diện hành khách xuyên suốt hành trình, điều này góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu.
Hành khách thực hiện xác thực sinh trắc học bằng khuôn mặt tại cổng kiểm soát, rút ngắn thời gian làm thủ tục tại sân bay.
Thực tế, công nghệ sinh trắc học đã được sân bay Đà Nẵng thí điểm từ năm 2023, sau đó từng bước hoàn thiện hạ tầng và quy trình trước khi đưa vào vận hành chính thức. Điểm đáng chú ý là việc mở rộng áp dụng, để hành khách có thể trực tiếp trải nghiệm ngay từ khâu kiểm tra an ninh.
So với trước đây, hành khách không còn phải xuất trình giấy tờ và chờ đối chiếu thủ công. Các khâu kiểm tra được rút gọn, giúp quá trình di chuyển từ cửa vào đến khu vực lên tàu bay liền mạch hơn.
Đây cũng là một phần trong lộ trình chuyển đổi số của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) tại các cảng hàng không trên cả nước.
Những ngày đầu triển khai, nhân viên sân bay trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn hành khách làm quen với quy trình xác thực sinh trắc học.
Tuy vậy, lãnh đạo sân bay nhìn nhận công nghệ chỉ là giải pháp hỗ trợ, trong khi áp lực về hạ tầng vẫn còn lớn. Dự báo mùa cao điểm hè 2026, lượng khách có thể tăng khoảng 20% so với cùng kỳ, tiếp tục tạo sức ép lên hệ thống hiện tại.
Để đáp ứng nhu cầu lâu dài, sân bay Đà Nẵng đã xây dựng kế hoạch mở rộng công suất. Nhà ga T2 quốc tế dự kiến nâng từ 4 lên 6 triệu khách mỗi năm, hoàn thành vào năm 2027. Nhà ga T1 nội địa được định hướng tăng từ 6 lên 14 triệu khách, dự kiến hoàn thành vào năm 2029.
Lối đi riêng sử dụng nhận diện khuôn mặt tại ga đi nội địa sân bay Đà Nẵng, hành khách không cần xếp hàng, di chuyển liền mạch qua điểm kiểm tra.
Mục tiêu đến năm 2030, sân bay đạt công suất khoảng 20 triệu hành khách mỗi năm, gấp đôi hiện nay.
Trong thời gian chờ các dự án hạ tầng hoàn thiện, những giải pháp công nghệ như lối đi sinh trắc học bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc giảm tải. Thời gian làm thủ tục được rút ngắn, tình trạng ùn ứ vào giờ cao điểm cũng phần nào được cải thiện.
Sự thay đổi thể hiện rõ ở trải nghiệm của hành khách: ít phải dừng lại, di chuyển nhanh hơn, các hàng chờ kéo dài trước đây dần được rút ngắn.
