Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen ngày 23/1 nhất trí rằng liên minh nên tăng cường hợp tác về an ninh ở khu vực Bắc Cực, trong đó Greenland – hòn đảo lớn nhất thế giới – là tâm điểm tranh cãi gần đây.
"Chúng tôi đang cùng nhau làm việc để đảm bảo toàn bộ NATO được an toàn, và sẽ xây dựng dựa trên sự hợp tác của chúng tôi để tăng cường khả năng răn đe và phòng thủ ở Bắc Cực", ông Rutte viết trong một bài đăng trên X sau cuộc gặp với bà Frederiksen ở Brussels.
Trong ngày 23/1, bà Frederiksen cũng đã đến Greenland và gặp Thủ hiến Jens-Frederik Nielsen.
"Chúng ta vẫn đang ở trong một tình huống nghiêm trọng, nhưng hiện tại chúng ta đã có một giải pháp, và chúng ta đang thử nghiệm nó với người Mỹ", bà Frederiksen nói khi được hỏi liệu "cuộc khủng hoảng đã chấm dứt" hay chưa.
"Tôi luôn đánh giá cao sự hợp tác của chúng ta với người Mỹ. Đó là một tình huống nghiêm trọng khi bạn đe dọa một đồng minh", bà nói thêm, và mô tả việc Tổng thống Mỹ Donald Trump rút lại các lời đe dọa là "thực sự tốt".
Trước đó, ông Trump tuyên bố đã đạt được một “thỏa thuận khung” với ông Rutte vào ngày 21/1, theo đó rút lại lời đe dọa giành quyền kiểm soát Greenland bằng vũ lực và áp thuế lên các đồng minh NATO ở châu Âu đang ngăn cản ông thực hiện kế hoạch.
Người dân đi bộ trên con phố phủ đầy tuyết, với ngọn núi Sermitsiaq hiện ra phía sau, tại Nuuk, Greenland, ngày 20/1/2026. Ảnh: Getty
Chi tiết về những gì đã được thỏa thuận, nếu có, vẫn chưa được công bố, nhưng các quan chức cho biết việc NATO tăng cường an ninh ở Bắc Cực là một phần của kế hoạch.
Bà Frederiksen ngày 22/1 cho biết, các đồng minh NATO đã nhất trí về sự cần thiết của một "sự hiện diện thường trực" ở Bắc Cực, bao gồm cả khu vực xung quanh Greenland.
Các thành viên của liên minh đã đề xuất việc thiết lập một sứ mệnh mới của NATO ở Bắc Cực, nhưng các chỉ huy cho biết việc lập kế hoạch cụ thể vẫn chưa bắt đầu.
Theo các nguồn thạo tin của AFP, ông Rutte với ông Trump cho biết Đan Mạch và Mỹ sẽ tìm cách đàm phán lại một hiệp ước năm 1951 quy định việc triển khai lực lượng của Mỹ tại Greenland.
Điều đó có thể cho phép Washington tăng cường sự hiện diện quân sự của mình trên hòn đảo rộng lớn này, bao gồm cả việc có thể đồn trú một phần của hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng" (Golden Dome) mà ông Trump dự định xây dựng.
NATO cũng cho biết, Mỹ, Đan Mạch và Greenland sẽ đàm phán về việc tăng cường nỗ lực ngăn chặn các đối thủ như Nga và Trung Quốc giành được "chỗ đứng" trên lãnh thổ này.
Ông Trump đã sử dụng mối đe dọa được cho là từ Moscow và Bắc Kinh đối với Greenland và an ninh quốc gia của Mỹ như những lý do chính đáng để biện minh cho việc ông cần phải giành quyền kiểm soát hòn đảo chiến lược này.
Mỹ từng có hơn 10.000 binh sĩ ở Greenland vào thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh. Hòn đảo lớn nhất thế giới này đóng vai trò là trung tâm radar quan trọng vào thời điểm đó. Nhưng kể từ cuối những năm 1980, sự hiện diện này ngày càng trở nên rất ít ỏi, và hiện chỉ còn khoảng 100 binh sĩ.
Mặc dù Mỹ duy trì một căn cứ của Lực lượng Không gian và các hệ thống radar mạnh mẽ ở Greenland, nhưng bất kỳ sự hiện diện quân sự mở rộng trở lại nào cũng sẽ đòi hỏi những nâng cấp tốn kém cho các cơ sở cũ, cũng như các cơ sở nhà ở và hậu cần mới phải được xây dựng trong vài tháng ngắn ngủi có thời tiết ấm áp.
Tháng này, Quân đoàn Công binh Mỹ thông báo rằng họ đang tiến hành hiện đại hóa đường băng tại Căn cứ Không gian Pituffik – nằm ở phía Tây Bắc Greenland, nơi có thời tiết cực lạnh và thường xuyên có nhiều tháng tối trời, có thể tiêu tốn tới 25 triệu USD – một dấu hiệu cho thấy chi phí xây dựng đắt đỏ trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt của Bắc Cực.
Trong khi đó, bà Frederiksen cho biết, Copenhagen sẵn sàng tiếp tục xây dựng dựa trên thỏa thuận năm 1951, mặc dù chưa rõ các bước tiếp theo sẽ là gì.
Minh Đức (Theo Euronews, Politico)
