Nhà máy lọc dầu Kulevi – cơ sở lọc dầu duy nhất của Gruzia (Georgia) – đang thực hiện bước chuyển đổi quan trọng khi thay thế dầu thô Nga bằng nguồn cung từ Kazakhstan và Libya.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh chủ sở hữu nhà máy là Black Sea Petroleum (BSP) đang nỗ lực tránh các lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU), sẽ có hiệu lực vào tháng 1/2027.
Theo thông tin từ BSP, nhà máy đã nhận và chế biến dầu thô Kazakhstan từ tháng 7. Các lô hàng còn lại theo hợp đồng sẽ tiếp tục được lọc trong tháng 8.
Đồng thời, một lô dầu thô Libya dự kiến cập cảng Kulevi trong khoảng từ ngày 20-30/8 theo thỏa thuận ký kết từ đầu tháng 7 với một công ty thương mại quốc tế không được nêu tên. Hợp đồng với phía Libya kéo dài đến cuối năm 2027 và có điều khoản gia hạn.
BSP cho biết, kế hoạch đa dạng hóa nguồn cung đang được triển khai đúng tiến độ. Công ty dự kiến loại bỏ hoàn toàn dầu thô Nga khỏi nguyên liệu đầu vào của nhà máy từ đầu tháng 9, qua đó đẩy nhanh tiến độ chương trình đa dạng hóa nguồn cung, vốn đã bao gồm dầu từ Kazakhstan và Turkmenistan.
Sự chuyển đổi này sẽ giúp nhà máy hoạt động hoàn toàn bằng dầu thô không phải của Nga trong tháng 8 và 9, phù hợp với kế hoạch đã công bố từ đầu tháng 7.
Kế hoạch đa dạng hóa nguồn cung khỏi dầu Nga tại nhà máy lọc dầu duy nhất của Gruzia đang được triển khai đúng tiến độ. Ảnh: RBC Ukraine
EU đã đưa Kulevi vào danh sách trừng phạt trong gói biện pháp thứ 21 nhằm vào Moscow vào ngày 23/7, với lý do là nhà máy chế biến dầu thô Nga.
Lệnh cấm giao dịch với nhà máy có thời gian ân hạn 6 tháng, nghĩa là BSP có thời hạn đến ngày 25/1/2027 để chứng minh đã chuyển hoàn toàn sang nguồn cung không phải của Nga.
EU cho biết nhà máy có thể được gỡ khỏi danh sách trừng phạt sau khi Ủy ban châu Âu xác minh việc tuân thủ.
Trong thông cáo ngày 31/7, BSP nhấn mạnh rằng Ủy ban châu Âu đã thừa nhận thời gian chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện cho nhà máy đa dạng hóa nguồn dầu thô đầu vào.
Công ty khẳng định các bước đã thực hiện phù hợp với mục tiêu và khung thời gian do Brussels đặt ra, đồng thời cam kết tiếp tục hợp tác với Ủy ban châu Âu và các cơ quan liên quan, cung cấp bằng chứng rõ ràng, có thể kiểm chứng về tiến độ loại bỏ dầu Nga.
Kulevi bắt đầu hoạt động từ tháng 10/2025 với công suất chế biến hàng năm giai đoạn một là 1,2 triệu tấn. Trong nửa đầu năm 2026, nhà máy đã xử lý hơn 650.000 tấn, vượt quá một nửa công suất giai đoạn đầu. Giai đoạn hai dự kiến nâng công suất lên 4,5 triệu tấn/năm.
Nhà máy lọc dầu này đã bị đưa vào tầm ngắm sau khi Reuters đưa tin vào năm 2025 rằng nhà máy đã bắt đầu xử lý dầu thô do công ty Russneft của Nga cung cấp.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), trong khoảng thời gian từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026, nhà máy đã tiếp nhận 6 lô dầu Nga, trong khi các sản phẩm lọc dầu được xuất khẩu sang các quốc gia thành viên EU, bao gồm Tây Ban Nha và Bulgaria.
Điều này làm dấy lên nghi ngờ rằng dầu Nga có thể đã gián tiếp thâm nhập thị trường phương Tây sau khi được xử lý tại Gruzia.
Việc trừng phạt Kulevi đánh dấu lần đầu tiên EU áp dụng biện pháp này đối với một doanh nghiệp lớn của Gruzia trong khuôn khổ lệnh trừng phạt Nga.
BSP cho rằng các hợp đồng mua dầu Kazakhstan và Libya chính là bằng chứng vật chất mà Brussels yêu cầu trước khi xem xét gỡ bỏ lệnh trừng phạt.
Hiện tại, nhà máy đang nỗ lực hoàn tất quá trình chuyển đổi để đáp ứng yêu cầu của EU, nhằm duy trì hoạt động và tránh bị hạn chế giao dịch từ đầu năm 2027.
Việc thay thế nguồn cung dầu Nga bằng dầu từ Kazakhstan và Libya được xem là bước đi then chốt giúp nhà máy lọc dầu duy nhất của quốc gia vùng Kavkaz (Caucasus) thoát khỏi áp lực trừng phạt và tiếp tục vận hành ổn định.
Minh Đức (Theo Oil Price, Euromaidan Press)
