LTS: Trước thực trạng nhiều bãi rác trên cả nước đang quá tải, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân, Tạp chí Người Đưa Tin triển khai loạt bài ghi nhận thực tế tại các "điểm nóng" rác thải.
Loạt bài sẽ phản ánh những bất cập trong việc thu gom, xử lý rác thải, những hệ lụy đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng; đồng thời làm rõ các giải pháp, phương án mà chính quyền địa phương đang triển khai nhằm giảm ô nhiễm, xử lý quá tải và hướng tới phát triển bền vững.
PV Người Đưa Tin ghi nhận Bãi rác Bình Tú gây ô nhiễm ở phường Tiến Thành.
Người dân mòn mỏi chờ bãi rác được xử lý
Bãi rác Bình Tú nằm trên địa bàn phường Tiến Thành (tỉnh Bình Thuận cũ, nay là tỉnh Lâm Đồng) có diện tích khoảng 26 ha và hoạt động từ những năm 90. Đây là nơi tiếp nhận phần lớn lượng rác thải sinh hoạt của khu vực Phan Thiết trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, sau hàng chục năm vận hành, bãi rác đã rơi vào tình trạng quá tải, gây ra nhiều hệ lụy về môi trường và đời sống dân sinh.
Bên trong gần ngay lối vào bãi rác Bình Tú.
Ông Nguyễn Hữu Hiệp, người dân khu phố Tiến Bình, cho biết tình trạng ô nhiễm tại khu vực ngày càng nghiêm trọng.
"Ô nhiễm nặng lắm. Đường vào bãi rác toàn sình lầy, bùn đất. Mùi hôi thối không chịu nổi. Rác trước đây nằm trên cao nhưng nay đã đổ xuống gần khu dân cư. Người dân phải chặn lại không cho đổ thêm vì quá sát nhà. Chúng tôi sống ở đây đã nhiều năm, ngày nào cũng phải chịu đựng mùi hôi. Nhiều người bị ho kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe", ông Hiệp phản ánh.
Lửa cháy âm ỉ trong bãi rác.
Cùng chung nỗi bức xúc, bà Nguyễn Thị Thu Hương, cư dân khu phố Tiến Bình, cho biết gia đình bà đã sinh sống tại đây từ rất lâu.
"Tôi sống ở đây từ lúc 6 tuổi, đến nay đã hơn 50 tuổi. Hồi trước cha tôi cũng thường xuyên bị ho, bệnh đường hô hấp vì mùi hôi từ bãi rác. Mỗi khi trời mưa, mùi hôi càng nặng hơn. Trong bữa cơm, ruồi bu rất nhiều. Nước rỉ rác từ trên cao chảy xuống, bốc mùi rất khó chịu. Chúng tôi mong các cấp chính quyền sớm giải quyết dứt điểm tình trạng này", bà Hương chia sẻ.
Người dân và Trưởng Khu phố Tiến Bình chỉ về con đường dẫn vàn bãi rác Bình Tú.
Theo ông Đặng Xuân Lang, Trưởng khu phố Tiến Bình, vấn đề ô nhiễm từ bãi rác Bình Tú đã được người dân nhiều lần kiến nghị tại các cuộc tiếp xúc cử tri.
"Ban điều hành khu phố thường xuyên tổng hợp ý kiến của người dân và phản ánh đến các cấp có thẩm quyền. Chúng tôi mong muốn các ngành chức năng sớm có giải pháp căn cơ để xử lý bãi rác, giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cho người dân", ông Lang nói.
Bãi rác Bình Tú ô nhiễm nhìn từ trên cao.
Áp lực quá tải và những giải pháp tình thế
Đại diện UBND phường Tiến Thành cho biết, toàn bộ khu vực bãi rác Bình Tú hiện đã quá tải. Lượng rác phát sinh trên địa bàn liên tục gia tăng, đặc biệt vào cuối năm 2025, trong khi khu vực tiếp nhận hiện hữu đã đầy và không còn khả năng mở rộng.
Để duy trì hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt, Công ty Cổ phần Môi trường và Dịch vụ Đô thị Bình Thuận đang tạm thời tập kết rác tại khu vực mới trên nền bãi rác hiện hữu theo hướng Đông Bắc, với diện tích chỉ đủ tiếp nhận và xử lý lượng rác phát sinh trong những tháng đầu năm 2026.
Đường đi bên trong bãi rác Bình Tú nhếch nhác và ô nhiễm vì nước thải từ rác.
UBND phường Tiến Thành đã đề nghị Ban Dịch vụ công ích khu vực Phan Thiết và Công ty Cổ phần Môi trường và Dịch vụ Đô thị Bình Thuận tăng cường kiểm tra, giám sát công tác xử lý rác; chủ động huy động nhân lực, phương tiện, máy móc để san gạt, tận dụng tối đa dung tích còn lại của bãi; đồng thời thực hiện thường xuyên việc phun chế phẩm khử mùi, diệt côn trùng và hạn chế phát sinh nước rỉ rác.
Ngoài ra, lực lượng chức năng cũng được bố trí điều tiết phương tiện vận chuyển nhằm tránh ùn tắc và bảo đảm an ninh trật tự khu vực bãi rác.
Theo đại diện Công ty Cổ phần Môi trường và Dịch vụ Đô thị Bình Thuận, việc xử lý rác hiện nay chỉ mang tính tình thế do bãi rác đã tồn tại quá lâu và không còn diện tích đất để chôn lấp rác hợp vệ sinh.
Khối lượng rác thải bên trong.
Hiện rác được đổ trực tiếp trên mặt nền, sau đó phun chế phẩm sinh học khử mùi, sử dụng Bokashi để hỗ trợ phân hủy, phun thuốc diệt ruồi muỗi và rải vôi khử khuẩn trước khi san ủi thành các đống lưu chứa.
"Quy trình này chỉ mang tính giải quyết tình thế, tạm thời, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân khu vực lân cận và công tác quản lý môi trường tại địa phương", đại diện Công ty Cổ phần Môi trường và Dịch vụ Đô thị Bình Thuận cho hay.
Theo Công ty Cổ phần Môi trường và Dịch vụ Đô thị Bình Thuận, thực tế cho thấy vào mùa nắng nóng, bãi rác thường xảy ra cháy âm ỉ rồi bùng phát thành các đám cháy lớn, gây khói bụi kéo dài. Trong mùa mưa, tình trạng sụp lún làm hư hỏng đường vận chuyển và khiến nước rỉ rác chảy ra khu vực dân cư, đất sản xuất nông nghiệp lân cận.
Một xe tải nhỏ vào bên trong để đổ rác.
Trong thời gian chờ Khu xử lý chất thải rắn Hồng Sơn dự kiến đi vào hoạt động giai đoạn 2027-2028, áp lực tiếp nhận rác tại Bình Tú vẫn rất lớn. Để duy trì khả năng tiếp nhận, đơn vị quản lý phải định kỳ khoảng 6 tháng tạo nền bãi mới trên bề mặt rác với diện tích khoảng 2.000 m².
Song song với các giải pháp trước mắt, Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phan Thiết cho biết đang trình thẩm định và phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án cải tạo, xử lý ô nhiễm môi trường bãi rác Bình Tú.
Theo đề xuất, dự án sẽ xây dựng bãi chôn lấp rác thải với diện tích khoảng 62.946 m² cùng hệ thống xử lý nước thải, khí thải, nhà điều hành, đường nội bộ, hệ thống cấp điện, cấp nước, cây xanh, tường rào bảo vệ và các hạng mục phụ trợ liên quan.
Hiện rác được đổ trực tiếp trên mặt nền, sau đó phun chế phẩm sinh học khử mùi, sử dụng Bokashi để hỗ trợ phân hủy, phun thuốc diệt ruồi muỗi và rải vôi khử khuẩn trước khi san ủi thành các đống lưu chứa.
Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 88,5 tỷ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh giai đoạn 2021-2025 và chuyển tiếp sang giai đoạn 2026-2030.
Mục tiêu của dự án là xử lý lượng rác tồn đọng tại bãi rác Bình Tú, khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe người dân và tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ngày 14/1/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kết Luận số 131-KL/TU, trong đó, tỉnh thống nhất chọn bãi rác Bình Tú làm vị trí tiếp nhận, xử lý rác thải sinh hoạt tại khu vực các phường, xã: Mũi Né, Phú Thủy, Phan Thiết, Bình Thuận, Tiến Thành, Hàm Thắng, Tuyên Quang,... trong thời gian Công ty TNHH Nhật Hoàng dừng hoạt động.
Dự án Nhà máy xử lý rác Phan Thiết tại xã Tiến Thành của Công ty TNHH Nhật Hoàng có diện tích khoảng 10 ha; tổng vốn đầu tư 495 tỷ đồng với công suất xử lý chất thải rắn sinh hoạt là 400 tấn/ngày. Dự án này đã được triển khai từ những năm trước, tuy nhiên từ ngày 1/7/2025, nhà máy xử lý rác này dừng hoạt động.
