Ngày 6/11, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp tổ chức Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 (Dengue Summit 2026) với chủ đề "Dengue in ACTion: Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue".
Hơn 170.000 ca mắc sốt xuất huyết và 21 trường hợp tử vong
Sốt xuất huyết Dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn lây truyền gia tăng nhanh nhất thế giới, với khoảng 100 - 400 triệu ca nhiễm mỗi năm.
Tại Việt Nam, sốt xuất huyết Dengue đã gây gánh nặng liên tục suốt hơn 4 thập kỷ. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm, và năm nào cũng có ca tử vong.
Tỉ lệ mắc sốt xuất huyết Dengue/100.000 dân cao hơn rất nhiều so với các bệnh truyền nhiễm khác - đứng hàng đầu về tỉ lệ mắc và thứ hai về tỉ lệ tử vong trong nhóm bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.
Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca mắc sốt xuất huyết. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh thành, lan rộng ra cả các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La - những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.
Ông Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) (Ảnh: Nguyễn Thi).
Cả 4 tuýp huyết thanh virus Dengue (DENV-1, 2, 3, 4) đều lưu hành tại Việt Nam, với tuýp ưu thế thay đổi theo thời gian và khu vực. Sự luân chuyển các tuýp huyết thanh virus, kết hợp biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và muỗi kháng hóa chất, khiến sốt xuất huyết Dengue ngày càng khó dự báo.
TS. Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, trong 10 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận hơn 170.000 ca mắc sốt xuất huyết và 21 trường hợp tử vong. Đây tiếp tục là bệnh lưu hành, năm nào ngành y tế cũng phải triển khai các hoạt động giám sát, phòng chống và xử lý ổ dịch tại nhiều địa phương.
Quang cảnh Hội nghị (Ảnh: Nguyễn Thi).
Ông Đức cũng bày tỏ trăn trở khi sau nhiều năm huy động nguồn lực, triển khai các biện pháp kỹ thuật và nhận được sự hỗ trợ của chuyên gia trong nước, quốc tế, sốt xuất huyết vẫn chưa được kiểm soát hiệu quả như mong muốn.
Trong thời gian dài, công tác phòng bệnh chủ yếu tập trung vào các biện pháp diệt muỗi, diệt bọ gậy, lăng quăng và giám sát các chỉ số dịch tễ.
Theo Cục trưởng, những biện pháp này vẫn cần được duy trì đồng thời với việc cập nhật các giải pháp dự phòng mới.
Đề cập đến vắc-xin sốt xuất huyết, ông cho biết đây là biện pháp mà ngành y tế rất quan tâm. Trong lĩnh vực phòng bệnh, vắc-xin là một trong những biện pháp dự phòng quan trọng nhất.
Sốt xuất huyết vẫn là gánh nặng bệnh tật
GS.TS Nguyễn Văn Kính - nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, nhận định sốt xuất huyết Dengue vẫn là gánh nặng bệnh tật tại Việt Nam và có thể tiếp tục kéo dài trong nhiều năm tới.
Theo chuyên gia này, sau đợt bùng phát năm 2022, số ca mắc tiếp tục gia tăng đáng kể. Đáng chú ý, xu hướng dịch bệnh không còn diễn biến rõ rệt theo mùa hay chu kỳ thời gian như trước đây.
GS.Kính thông tin tại hội nghị sốt xuất huyết Dengue diễn biến khó lường, vẫn còn tử vong hàng năm (Ảnh: Hoàng Bích).
Một trong những yếu tố được đề cập là biến đổi khí hậu, làm thay đổi lượng mưa và tạo thêm điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi. Muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus thường đẻ trứng tại những nơi có nước đọng, trong đó có các vật dụng chứa nước mưa.
Ông Kính cho biết diễn biến sốt xuất huyết trên lâm sàng rất phức tạp, phụ thuộc vào đáp ứng miễn dịch, độ tuổi, các bệnh lý nền của từng người.
Một khó khăn khác là nhiều người nhiễm virus Dengue không có triệu chứng lâm sàng. Theo GS.Kính, hơn 90% người nhiễm có thể không biểu hiện triệu chứng, nhưng vẫn có khả năng trở thành nguồn lây khi bị muỗi đốt, sau đó muỗi truyền virus sang người khác.
Trong khi đó, việc loại bỏ hoàn toàn muỗi và lăng quăng là điều khó thực hiện. Khi nguồn bệnh còn, véc-tơ truyền bệnh còn thì dịch bệnh vẫn có nguy cơ tiếp tục tồn tại.
Hiện sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng, theo dõi sát diễn biến và xử trí kịp thời các biến chứng, đặc biệt là sốc. Mục tiêu quan trọng là ngăn người bệnh tiến triển nặng, thoát sốc và hồi phục.
Vì vậy, vắc-xin được kỳ vọng sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn.
GS.TS Nguyễn Văn Kính - nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương (Ảnh: Hoàng Bích).
Việc kết hợp cùng lúc các biện pháp phòng bệnh chủ động được xem là tín hiệu chính sách phù hợp với khuyến nghị của WHO về chiến lược tích hợp kiểm soát sốt xuất huyết Dengue.
Ông Benjamin Ping - Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, chia sẻ, mặc dù mức độ nhận biết về sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam tương đối cao, nghiên cứu cho thấy phần lớn người dân vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình, cũng như sự cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa.
"Vì vậy, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm gánh nặng sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam. Takeda đang phối hợp với các đối tác quốc tế và cơ quan y tế nhằm hỗ trợ các giải pháp phòng ngừa dựa trên bằng chứng khoa học, hướng đến bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong đó tiêm chủng là một phần của chiến lược phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh tổng thể", ông Benjamin Ping cho hay.
Trước thực tế sốt xuất huyết Dengue xảy ra quanh năm, các chuyên gia kêu gọi triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng chủ động ở mọi cấp từ tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị, đến truyền thông thay đổi hành vi và khuyến khích tiêm chủng phù hợp.
