Tạo chuyển biến thực chất trong phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Tạo nền tảng pháp lý đồng bộ

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt để đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Trả lời câu hỏi của Người Đưa Tin về việc Bộ Khoa học và Công nghệ đã và đang triển khai những chương trình, giải pháp trọng tâm nào để hiện thực hóa mục tiêu tại Nghị quyết 57, ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ cho biết, thời gian qua Bộ KH&CN đã triển khai nhiều giải pháp, theo đó Bộ đã chủ trì xây dựng, trình Quốc hội thông qua 10 Luật thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Kỳ họp thứ 9 và thứ 10 Quốc hội khóa XV.

Song song với đó, Bộ KH&CN đã và đang tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các Nghị định và các văn bản hướng dẫn 10 Luật để kịp thời trình cấp có thẩm quyền ban hành, đảm bảo có hiệu lực cùng thời điểm với hiệu lực của Luật.

Theo tổng hợp của Bộ KH&CN, năm 2025, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đã nỗ lực rất lớn trong xây dựng và hoàn thiện thể chế; Quốc hội đã thông qua 7 luật về chuyển đổi số; 8 luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chính phủ ban hành 15 Nghị định về chuyển đổi số; 23 nghị định về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; các bộ ban hành 6 thông tư về chuyển đổi số; 47 thông tư về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đại diện Bộ KH&CN, những kết quả nêu trên đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, tương đối đồng bộ và thông thoáng, làm tiền đề để bước sang năm 2026 tập trung chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, khai thác hiệu quả các cơ chế, chính sách đã ban hành, tạo chuyển biến thực chất trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ngoài ra, đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược (Quyết định số 1131/QĐ-TTg), đây là cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành các cơ chế, chính sách đột phá phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, hướng đến khả năng tự chủ công nghệ quốc gia như Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay.

Đề án Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược…

"Hạt nhân" của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Về một số chương trình, đề án và giải pháp trọng tâm thời gian tới, Bộ KH&CN cho biết, đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay với mục tiêu đến năm 2030, nghiên cứu, làm chủ công nghệ thiết kế, tích hợp, chế tạo, thử nghiệm và đưa vào ứng dụng 6 sản phẩm công nghệ chiến lược gồm:

Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; AI camera xử lý tại biên; robot di động tự hành; hệ thống và thiết bị mạng di động 5G; hạ tầng mạng blockchain và các lớp ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản mã hóa; thiết bị bay không người lái.

Nghiên cứu, làm chủ các công nghệ lõi của các sản phẩm công nghệ chiến lược. Nghiên cứu, phát triển, chế tạo các mô-đun có giá trị gia tăng và khả năng thương mại hóa cao trong chuỗi giá trị toàn cầu của các sản phẩm công nghệ chiến lược...

Ngoài ra, hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng và trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh, bổ sung danh mục công nghệ chiến lược.

Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030, với các giải pháp hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân chuyển đổi số thông qua sử dụng các nền tảng số phục vụ quản trị, sản xuất, kinh doanh;

Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo; chiến lược phát triển và ứng dụng UAV đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; thành lập, vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.

Với góc độ phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, theo ông Chu Thúc Đạt - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN đã khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nổi bật là Bộ đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ. Các văn bản hướng dẫn cũng đang được xây dựng đồng bộ để đảm bảo hiệu lực thi hành.

Các cơ chế chính sách được ban hành đã tạo dựng khung pháp lý cho hoạt động đổi mới sáng tạo, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và nền kinh tế; thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ một cách hiệu quả, đồng bộ, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và chủ trương phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bắt kịp xu thế thế giới.

Một giải pháp quan trọng khác là phát triển hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo tại địa phương. Bộ KH&CN đã phối hợp với nhiều địa phương như Tp.Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, Vĩnh Long, Tây Ninh, Phú Thọ… xây dựng kế hoạch và triển khai mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo. Đồng thời, đã thành lập tổ công tác hỗ trợ tư vấn xây dựng và vận hành các trung tâm này.

Các trung tâm được kỳ vọng trở thành "hạt nhân" của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò kết nối nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất và kinh doanh.

Song song đó, Bộ KH&CN cũng đang khẩn trương tái cấu trúc các chương trình khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, trong đó có Chương trình quốc gia về Đổi mới công nghệ gắn với phát triển công nghiệp.

Qua đó, hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ chức hoàn thiện, ứng dụng, đổi mới và làm chủ công nghệ nhằm tạo đột phá về năng suất, chất lượng sản phẩm, dịch vụ góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.