Trong bối cảnh an ninh thay đổi, Hạm đội Thái Bình Dương của Hải quân Nga gần đây đã phô diễn khả năng tấn công kép của tàu ngầm hạt nhân Novosibirsk, một "siêu thủy quái" lớp Yasen-M tiên tiến.
Đây là một cú "kép" hiếm thấy: Phóng tên lửa Oniks từ dưới nước tiêu diệt mục tiêu mô phỏng tàu chiến đối phương ở khoảng cách hơn 170 km, rồi tiếp tục phóng tên lửa Kalibr tấn công mục tiêu trên đất liền tại trường bắn Kura (Kamchatka) với tầm xa vượt 1.200 km.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, cả hai tên lửa phóng từ tàu ngầm hạt nhân Novosibirsk trong trạng thái lặn đều trúng đích ở khoảng cách ấn tượng, nhưng không công bố chi tiết về phiên bản cụ thể hay cấu hình đầu đạn.
Sự kiện này không chỉ kiểm tra khả năng triển khai hỏa lực tầm xa của Nga mà còn cho thấy độ "đáng gờm" của lớp Yasen-M – một "siêu thủy quái" có thể đồng thời đe dọa lực lượng hải quân và các mục tiêu quan trọng sâu trong nội địa từ vị trí ẩn mình dưới mặt biển.
Chương trình Yasen-M là một thành phần quan trọng trong lực lượng hải quân hiện đại của Nga, cung cấp các tàu ngầm đa năng có khả năng thực hiện nhiệm vụ trong nhiều môi trường hàng hải khác nhau. Ảnh: DSA
Novosibirsk là tàu ngầm hạt nhân đa năng đầu tiên được sản xuất hàng loạt của lớp Yasen-M. Theo truyền thông Nga, tàu được đặt ky vào ngày 26/7/2013, hạ thủy vào ngày 25/12/2019, và chính thức gia nhập Hạm đội Thái Bình Dương vào ngày 28/9/2022, với căn cứ thường trực tại khu vực Kamchatka.
Với lượng choán nước khi lặn khoảng 13.800-14.000 tấn và chiều dài gần 130 mét, Yasen-M kết hợp động cơ hạt nhân mang lại khả năng hoạt động kéo dài dưới nước cùng hệ thống vũ khí linh hoạt.
Chương trình Yasen-M là một thành phần quan trọng trong lực lượng hải quân hiện đại của Nga, cung cấp các tàu ngầm đa năng có khả năng thực hiện nhiệm vụ trong nhiều môi trường hàng hải khác nhau.
Các dòng tên lửa Oniks và Kalibr là những loại vũ khí chủ đạo được trang bị trên các tàu ngầm lớp Yasen và Yasen-M của Nga. Trong cuộc tập trận, Oniks đóng vai trò tấn công chống hạm, trong khi Kalibr thể hiện khả năng tấn công tầm xa vào đất liền.
Với lượng choán nước khi lặn khoảng 13.800-14.000 tấn và chiều dài gần 130 mét, Yasen-M kết hợp động cơ hạt nhân mang lại khả năng hoạt động kéo dài dưới nước cùng hệ thống vũ khí linh hoạt. Ảnh: DSA
Các tàu và tàu hỗ trợ của Hạm đội Thái Bình Dương đã phong tỏa khu vực tập trận để đảm bảo an toàn cho các hoạt động hàng hải và hàng không dân sự.
Điểm đáng chú ý nhất của cuộc diễn tập không nằm ở việc phá kỷ lục tầm bắn, mà ở việc một tàu ngầm duy nhất, khi đang lặn, có thể đồng thời đe dọa cả lực lượng hải quân và các mục tiêu quan trọng sâu trong đất liền.
Điều này tạo ra "sự mơ hồ về tập hợp mục tiêu". Ngay cả khi xác định được lớp tàu ngầm, người quan sát vẫn không thể biết chắc chắn ngay nhiệm vụ của nó là chống tàu mặt nước, tấn công đất liền hay chống ngầm.
Theo đó, đối phương buộc phải chuẩn bị phòng thủ đồng thời trên cả hai mặt trận – trên biển và trên đất liền, làm phức tạp hóa việc phân bổ lực lượng giám sát dưới nước, phòng thủ tên lửa hành trình và bảo vệ cơ sở hạ tầng ven biển.
Tàu ngầm hạt nhân Yasen-M được trang bị hệ thống phóng thẳng đứng linh hoạt, có thể chứa khoảng 32 tên lửa Oniks hoặc khoảng 40 tên lửa Kalibr tùy theo cấu hình.
Tàu còn mang theo ngư lôi và vũ khí chống ngầm, cùng hệ thống sonar mạnh ở mũi và các mảng sonar hông, sonar kéo. Động cơ hạt nhân cho phép tàu hoạt động lâu dài dưới nước (ước tính khoảng 100 ngày) với thủy thủ đoàn khoảng 64 người nhờ mức độ tự động hóa cao.
Các biện pháp giảm tiếng ồn như cách ly máy móc, lớp phủ hấp thụ âm thanh và cải tiến thiết kế lò phản ứng giúp tàu khó bị phát hiện hơn (khả năng tàng hình âm thanh).
Tuy nhiên, các nguồn tin cũng nhấn mạnh rằng cuộc tập trận chỉ diễn ra trong khuôn khổ huấn luyện định kỳ, không chứng minh tàu đã áp sát lãnh thổ nước ngoài hay thay đổi thế trận vận hành.
Khả năng chiến đấu thực tế còn phụ thuộc vào chuỗi nhắm mục tiêu, hỗ trợ hậu cần, số lượng vũ khí thực tế trên tàu và khả năng duy trì hoạt động liên tục.
Với số lượng tàu Yasen-M tại Thái Bình Dương còn hạn chế (Novosibirsk và Krasnoyarsk được nêu là các đơn vị chính), hiệu quả chiến lược phụ thuộc nhiều vào tình trạng sẵn sàng và hệ thống hỗ trợ tại căn cứ.
Như vậy, cuộc phóng tên lửa kép của tàu ngầm hạt nhân Novosibirsk đã minh họa rõ ràng giá trị chiến lược của lớp Yasen-M: Một nền tảng lặng lẽ ẩn mình dưới nước có thể kết hợp năng lực tấn công chống hạm siêu thanh và tấn công đất liền tầm xa trong cùng một nhiệm vụ.
Sự linh hoạt này buộc các lực lượng đối phương phải đối mặt với bài toán phòng thủ phức tạp hơn, đồng thời khẳng định vai trò của Yasen-M như một "siêu thủy quái" dẫn đầu trong lực lượng tàu ngầm hạt nhân hiện đại của Nga tại khu vực Thái Bình Dương.
Minh Đức (Theo IE, Army Recognition)
