Đưa công nghệ vào sản xuất
Đầu tháng 10, trong khu nhà màng rộng 2.000m2 của Hợp tác xã Dịch vụ cơ giới hóa nông nghiệp Đông Tiến, phường Đông Tiến (Thanh Hóa), hàng vạn cây lan hồ điệp được chăm sóc trong môi trường kiểm soát nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm.
Những dãy lan được bố trí dưới hệ thống màn che, quạt thông gió và tưới tự động. Cảm biến theo dõi các chỉ số trong nhà màng, giúp cây sinh trưởng ổn định ngay cả những ngày nắng nóng.
Đây là hướng đi mới của HTX Đông Tiến sau nhiều năm thử nghiệm dưa Kim Hoàng hậu, cà chua, dưa chuột baby và rau ăn lá. Từ những thửa ruộng nhỏ lẻ, HTX từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao và liên kết tiêu thụ.
Mô hình trồng lan hồ điệp ứng dụng công nghệ tại HTX Đông Tiến mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Xuân Thiên, Giám đốc HTX, cho biết đơn vị đã mua, thuê lại ruộng của người dân, cải tạo đất và mời chuyên gia phân tích đất, nước trước khi xây dựng quy trình sản xuất.
Năm 2024, HTX đầu tư hơn 10 tỷ đồng xây dựng khu nhà lưới và hệ thống điều khiển môi trường, trồng khoảng 40.000 cây lan hồ điệp trên diện tích 2.000 m2 để phục vụ thị trường Tết. Do lan ưa khí hậu mát, HTX phải đầu tư hệ thống màn che, cảm biến, quạt thông gió, điều hòa và tưới tự động để kiểm soát môi trường.
"Điều tôi lo nhất lúc đầu là khí hậu Thanh Hóa nóng, không biết cây lan có thích ứng được hay không. Nếu không nghiên cứu kỹ mà đầu tư một lúc hơn 10 tỷ đồng thì rủi ro rất lớn", ông Thiên nói.
Lan được trồng trong nhà màng, kiểm soát môi trường nghiêm ngặt bằng công nghệ.
Theo ông, bước đầu cây lan thích ứng tốt, tỷ lệ ra ngồng đạt 100%, trong đó hơn 97% đạt loại 1. HTX kỳ vọng 40.000 cây phục vụ thị trường Tết mang về khoảng 4 tỷ đồng doanh thu, lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng.
"Làm nông nghiệp công nghệ cao không thể chỉ tính chuyện trồng cây gì mà phải tính cả chi phí và đầu ra. Công nghệ giúp kiểm soát sản xuất tốt hơn, nhưng cuối cùng sản phẩm vẫn phải bán được", ông Thiên nói.
Không chỉ trồng lan hồ điệp, HTX Đông Tiến hiện có 15 nhà màng với tổng diện tích khoảng 3,2 ha, sản xuất rau, củ, quả và hoa công nghệ cao. Đơn vị đồng thời đầu tư máy gặt đập liên hợp, máy gieo mạ, máy cấy, máy cày, 4 máy cuộn rơm cùng nhiều thiết bị phục vụ cơ giới hóa sản xuất.
Từ một HTX làm dịch vụ nông nghiệp, Đông Tiến từng bước kết hợp cơ giới hóa, sản xuất công nghệ cao và liên kết tiêu thụ. Mỗi năm, HTX cung ứng khoảng 120 tấn rau, củ, quả, 60 tấn cà chua và 70 tấn dưa chuột baby cho các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, nhà hàng tại Thanh Hóa và một số tỉnh, thành.
Hiện mô hình tạo việc làm cho 30-45 lao động thường xuyên và thời vụ, thu nhập bình quân khoảng 8 triệu đồng mỗi người mỗi tháng. Doanh thu HTX những năm gần đây đạt khoảng 15-17 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận 2,5-3 tỷ đồng.
Khoảng 40.000 cây lan chuẩn bị phục vụ thị trường Tết.
Tăng hiệu quả liên kết và tiêu thụ nông sản
Tại xã Thường Xuân, công nghệ lại được đưa vào khâu tiêu thụ. Trong khu nhà lưới của gia đình ông Lê Văn Thanh, Giám đốc Hợp tác xã Thanh Đào, một phiên livestream bán dưa lưới được tổ chức ngay tại nơi sản xuất.
Thay vì chờ thương lái, hình ảnh vườn dưa và quy trình chăm sóc được giới thiệu trực tiếp tới khách hàng qua nền tảng số.
Nông dân Thường Xuân livestream bán nông sản ngay tại nhà vườn, đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng.
Bà Nguyễn Thị Thu, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thường Xuân, cho biết phiên livestream thu hút hàng nghìn lượt tiếp cận, tương tác và hàng trăm đơn hàng. Hội đang hỗ trợ hội viên tiếp cận kỹ thuật, vốn và các phương thức quảng bá, tiêu thụ nông sản trên nền tảng số.
"Việc đưa sản phẩm lên nền tảng số giúp nông dân tiếp cận khách hàng ngay tại vùng sản xuất, mở thêm cơ hội tiêu thụ thay vì chỉ phụ thuộc vào chợ hoặc thương lái", bà Thu nói.
Theo số liệu của ngành nông nghiệp Thanh Hóa, địa phương có lợi thế về nhiều ngành hàng như lúa gạo, rau màu, cây ăn quả, mía, sắn. Giai đoạn 2021 - 2025, diện tích lúa gieo trồng bình quân đạt hơn 227.000 ha/năm, sản lượng khoảng 1,38 triệu tấn; rau an toàn hơn 14.000 ha, cây ăn quả hơn 25.000 ha. Toàn bộ diện tích mía nguyên liệu đã được liên kết với doanh nghiệp chế biến.
Tiêu thụ nông sản ở Thanh Hóa vẫn còn nhiều điểm nghẽn.
Tuy nhiên, sản xuất còn phân tán, liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa rộng; chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và tiêu chuẩn xuất khẩu vẫn là những điểm cần tháo gỡ.
Tại xã Hà Long, hơn 700 ha dứa đang mang lại thu nhập khá cho người dân, nhưng đầu ra chưa ổn định, chủ yếu phụ thuộc thương lái.
Ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã, cho biết từng có thời điểm dứa đến kỳ thu hoạch nhưng thiếu người mua, giá giảm mạnh, nhất là trong tháng 5 và 6 vừa qua.
Địa phương đang tính toán tổ chức lại vùng nguyên liệu, thống nhất diện tích, sản lượng, tiêu chuẩn và thời gian thu hoạch ngay từ đầu vụ, đồng thời phát huy vai trò hợp tác xã trong kết nối nông dân với doanh nghiệp. Hà Long cũng xác định không mở rộng diện tích tự phát khi chưa có đầu ra.
Tại hội nghị của Sở Nông nghiệp và Môi trường ngày 30/9, ông Đỗ Minh Thủy, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư phát triển VinaGreen, cho rằng hiệu quả kinh tế là nền tảng để duy trì liên kết. Doanh nghiệp đề xuất hình thành các "Câu lạc bộ Đại điền", tập hợp những hộ, cá nhân hoặc hợp tác xã có từ 5-10 ha làm hạt nhân, kết nối các hộ nhỏ lẻ thành vùng sản xuất tập trung và ký hợp đồng bao tiêu với nhà máy.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2021-2025, Thanh Hóa đã tích tụ, tập trung hơn 34.300 ha đất nông nghiệp. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu tiếp tục tích tụ khoảng 50.000 ha, trong đó 10.000 ha ứng dụng công nghệ cao.
Đến năm 2030, tỉnh định hướng hình thành khoảng 50.000 ha lúa gạo liên kết, 15.000-16.000 ha rau màu liên kết và từ 18.000 ha cây ăn quả tập trung trở lên, gắn vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ.
