Theo kết luận thanh tra, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nhà nước về đất đai và xây dựng của Hà Nội vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng lớn, đặc biệt trong việc quản lý quỹ đất nhà ở xã hội và triển khai các dự án khu đô thị.
Một trong những điểm nóng được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là sự yếu kém trong quy hoạch và quản lý quỹ đất 20% làm nhà ở xã hội.
Trong giai đoạn 2011-2022, có tới 8 dự án khu đô thị, nhà ở quy mô trên 10 ha không được UBND Thành phố dành quỹ đất 20% để phát triển nhà ở xã hội khi phê duyệt quy hoạch.
4 dự án được cho phép nộp tiền tương đương giá trị quỹ đất 20% và phải bố trí đất ở nơi khác, nhưng đến thời điểm thanh tra, Thành phố vẫn chưa thực hiện.
Tại Dự án Khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, Thành phố lại bố trí 6.890 m² đất quy hoạch biệt thự sinh thái để làm nhà ở xã hội, được đánh giá là thiếu khả thi và không phù hợp với nhu cầu của người thu nhập thấp.
Nguồn thu tương đương giá trị quỹ đất 20% từ các dự án là rất lớn, nhưng Thành phố chưa đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn vốn ngân sách đối với 10 dự án đã được bố trí quỹ đất, gây lãng phí đất đai.
Ảnh tư liệu (ảnh: Nguyễn Hữu Thắng).
Tiến hành thanh tra trực tiếp tại 23 dự án khu đô thị, nhà ở, Thanh tra Chính phủ phát hiện hàng loạt vi phạm từ khâu quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư đến nghĩa vụ tài chính.
Cụ thể, có tới 21/23 dự án có hạn chế, thiếu sót và vi phạm trong việc xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Các lỗi phổ biến bao gồm áp dụng sai phương pháp xác định giá đất, không tính xu hướng biến động giá, và không thu lại giá trị hạ tầng kỹ thuật mà Nhà nước đã đầu tư.
12/23 dự án vi phạm về cấp phép và quản lý trật tự xây dựng. Nhiều chủ đầu tư thi công không có giấy phép, xây dựng sai quy hoạch, tự ý tăng số lượng căn hộ, hoặc đưa dân vào ở khi công trình chưa được nghiệm thu phòng cháy chữa cháy.
Đến thời điểm thanh tra, vẫn còn 2 dự án nợ tiền sử dụng đất và 5 dự án chậm tiến độ so với quy định.
Nghiêm trọng nhất trong số các dự án bị thanh tra là Dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City). Theo Kết luận, dự án này được giao cho Công ty Cổ phần Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư khi đơn vị này không đảm bảo năng lực tài chính.
Đáng chú ý, chủ đầu tư đã huy động được số tiền khổng lồ lên tới 8.456 tỷ đồng từ việc bán nhà, vay vốn và phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, công ty đã sử dụng 5.302 tỷ đồng vào các dự án và mục đích khác, khiến Usilk City rơi vào tình trạng thiếu vốn, thi công chậm tiến độ và chưa thể bàn giao hơn 750 căn hộ cho khách hàng. Việc này đã gây lãng phí đất đai và làm phát sinh khiếu kiện phức tạp.
Trước những dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng này, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chuyển hồ sơ vụ việc liên quan đến dự án Usilk City sang Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Về biện pháp xử lý tài chính, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND Thành phố Hà Nội rà soát và xử lý số tiền 106,228 tỷ đồng.
Đặc biệt, Thanh tra ra "tối hậu thư" đối với khoản nợ tiền sử dụng đất và tiền chậm nộp của 2 dự án: Dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng (1,906 tỷ đồng) và Dự án Khu nhà ở thấp tầng Nam Thanh (69,832 tỷ đồng). Nếu sau 6 tháng kể từ ngày ban hành Kết luận thanh tra mà chủ đầu tư không thực hiện nghĩa vụ, UBND Thành phố Hà Nội sẽ phải chuyển hồ sơ vụ việc sang Cơ quan điều tra để xử lý theo pháp luật.
Đồng thời, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Hà Nội tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân để xảy ra sai phạm, có biện pháp chấn chỉnh công tác quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng trên toàn thành phố.
Tuệ Minh
