“Kho báu” vốn có trong mỗi con người
Tại Hà Nội, buổi giao lưu "Một trong muôn một: Thiền ở ngay tại đây" với sự tham dự của Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách đã mang đến cho công chúng một góc nhìn dung hòa giữa minh triết phương Đông và tư duy khoa học phương Tây. Sự kiện diễn ra nhân dịp ra mắt cuốn Thiền ở ngay tại đây – tuyển tập những câu chuyện và giai thoại của Thiền sư Shunryu Suzuki.
Mở đầu chương trình, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách sử dụng hình ảnh một thanh nam châm quen thuộc để gợi mở câu chuyện về bản thể. Dù bị cắt nhỏ đến đâu, mỗi mảnh nam châm vẫn mang đủ hai cực Bắc – Nam. Theo ông, con người cũng vậy: dù thành công hay thất bại, mỗi người đều sở hữu sẵn trí tuệ và sự bình an trọn vẹn.
Ông phân tích, cảm giác cô đơn hay yếu thế, không đến từ sự thiếu hụt mà từ việc ta quên đi giá trị nội tại, mải miết chạy theo những hào nhoáng bên ngoài. “Chúng ta giống như một hạt minh châu nhưng lại đi tìm ánh sáng ở nơi khác”, ông chia sẻ.
Khi tri thức trở thành “bức tường”
Một nghịch lý được vị tiến sĩ chỉ ra: càng học nhiều, biết rộng, con người đôi khi lại càng khó hạnh phúc. Nguyên nhân nằm ở việc ta nhìn đời qua lăng kính của kinh nghiệm và định kiến cũ.
Ông ví tri thức như những viên gạch xây nên một tòa lâu đài kiên cố. Nếu thiếu tỉnh thức, chính những bức tường ấy có thể trở thành rào cản, che khuất bầu trời tự do phía trước.
Theo ông, thiền không phải là tích lũy thêm điều mới, mà là quá trình “dọn dẹp” để ánh sáng tự nhiên vốn có được hiển lộ.
Thiền giữa nhịp sống gấp gáp
Trước băn khoăn của khán giả về việc thực hành thiền trong đời sống bận rộn, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách nhấn mạnh: đừng biến thiền thành một mục tiêu tạo áp lực. Hãy tiếp cận bằng sự hồn nhiên.
Ông ví việc tu tập như trồng cây: người trồng chỉ cần tưới nước và chăm sóc đều đặn; sự lớn lên diễn ra theo quy luật tự nhiên. Chỉ cần ngồi xuống, tĩnh lặng, hít thở và quan sát những gì đang diễn ra trong hiện tại – đó đã là thiền.
Đề cập đến tình trạng nhiều người trẻ rơi vào căng thẳng, lạc lõng trong bối cảnh công nghệ và AI phát triển nhanh chóng, ông cho rằng nhiều nỗi đau hiện tại thực chất bắt nguồn từ những “phần mềm lỗi” của quá khứ – những tổn thương chưa được chữa lành.
Thay vì trốn chạy vào thế giới ảo, việc quay về quan sát hơi thở và thấu hiểu chính mình sẽ giúp mỗi người xác lập lại vị trí của mình trong tổng thể đời sống.
Một chiếc lá và toàn bộ mùa thu
Cuốn sách được giới thiệu tại sự kiện không trình bày thiền như một hệ thống lý thuyết khô khan, mà qua những mẩu chuyện giản dị, giàu sức gợi. Một lời dạy nổi tiếng của Thiền sư Shunryu Suzuki viết: “Khi bạn thấy một chiếc lá rơi, bạn có thể nói: Ồ, mùa thu đã đến! Một chiếc lá không chỉ là một chiếc lá; nó biểu hiện cho toàn bộ mùa thu”.
Tinh thần ấy cũng là cốt lõi của chủ đề “Một trong muôn một”: Mỗi cá nhân tuy nhỏ bé nhưng luôn mang trong mình toàn thể; mỗi ý niệm, mỗi hành động đều có khả năng lan tỏa trong mạng lưới tương duyên của đời sống.
Khép lại buổi giao lưu, thông điệp Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách gửi đến độc giả Hà Nội thật giản dị: hạnh phúc không nằm ở tương lai hay nơi xa xôi. Chỉ cần dừng lại, lắng nghe và thấu hiểu, mỗi người có thể nhận ra thiền ở ngay tại đây.
Hà Nam
