Majid Asgaripour/WANA/Reuters phân phối.
3 nguồn tin có các thông tin liên quan đã cho biết một số đánh giá thông tin tình báo của chính phủ Mỹ đã cho thấy khung thời gian để chính phủ Iran sản xuất vũ khí hạt nhân đã không thay đổi so với vào thời điểm mùa hè năm 2025, đi ngược lại các ước tính mà các nhà phân tích đưa ra vào thời điểm đó với nhận định cuộc đánh bom của Mỹ-Israel có thể đã đẩy lùi mốc thời gian này lại ít nhất 1 năm.
Các đánh giá về chương trình hạt nhân của chính quyền Tehran nhìn chung đã không thay đổi ngay cả sau 2 tháng chiến sự sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên chiến với một phần mục tiêu nhằm ngăn cản Nhà nước Cộng hòa Hồi giáo này khỏi sản xuất vũ khí hạt nhân.
Chiến dịch không kích mới nhất từ ngày 28/2 tới nay của Mỹ và Israel đã tập trung tấn công các mục tiêu quân sự truyền thống, tuy nhiên Israel cũng đã tổ chức không kích nhiều cơ sở hạt nhân quan trọng.
Mốc thời gian không đổi về chương trình hạt nhân của Iran cho thấy mục tiêu cản trở chương trình hạt nhân của chính quyền Tehran có thể buộc Mỹ và Israel phải phá hủy hoặc tịch thu toàn bộ trữ lượng uranium làm giàu cao (HEU) của Iran.
Cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đã đi vào bế tắc kể từ khi Mỹ và Iran ký kết thỏa thuận đình chiến vào ngày 7/4 tới nay nhằm cho phép thực hiện đàm phán hòa bình. Tình trạng căng thẳng vẫn ở mức cao và chính phủ hai nước vẫn còn giữ các quan điểm bất đồng sâu sắc, chính phủ Iran vẫn tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz, cắt đứt 1/5 tổng nguồn cung dầu tới toàn thế giới và châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã công khai khẳng định chính phủ Mỹ đã đặt ra mục tiêu đảm bảo Iran không sản xuất vũ khí hạt nhân thông qua các thương lượng hiện đang được tổ chức giữa chính quyền hai nước.
2 nguồn tin yêu cầu giữ kín danh tính cho biết trước khi cuộc chiến 12 ngày trong tháng 6/2025 được tổ chức, các cơ quan tình báo Mỹ đã kết luận chính phủ Iran có khả năng sản xuất lượng uranium làm giàu cao đủ để phát triển một bom hạt nhân trong vòng 3 tới 6 tháng.
Sau khi các cuộc không kích được tổ chức trong tháng 6/2025 nhằm vào các cơ sở hạt nhân Natanz, Fordow và Isfahan của Iran, các cơ quan tình báo Mỹ đã ước tính mốc thời gian này đã bị đẩy lùi lại khoảng 9 tháng tới 1 năm.
Các vụ tấn công đó đã phá hủy hoặc gây hư hại nghiêm trọng cho 3 nhà máy làm giàu uranium từng hoạt động trong thời điểm đó. Tuy nhiên cơ quan giám sát hạt nhân của LHQ đã không thể xác định tung tích của khoảng 440kg uranium làm giàu ở mức 60%. Cơ quan này tin rằng một nửa lượng uranium đó được tích trữ trong các khu tổ hợp dưới lòng đất tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Isfahan, nhưng không thể xác minh điều này vì hoạt động điều tra đã bị chấm dứt.
Cơ quan Năng lượng Hạt nhân Quốc tế (IAEA) đã ước tính lượng HEU mà Iran tích trữ có thể đủ để sản xuất 10 bom hạt nhân nếu được làm giàu hoàn toàn.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales đã bình luận về chiến dịch không kích trong tháng 6/2025 và cuộc chiến vào tháng 2/2026: "Trong khi chiến dịch Búa Đêm đã phá hủy các cơ sở hạt nhân của Iran, chiến dịch Thịnh nộ Sử thi đã sử dụng thắng lợi đó làm bàn đạp để phá hủy các cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran mà họ sử dụng làm lá chắn bảo vệ chương trình hạt nhân của họ".
"Tổng thống Trump từ lâu đã khẳng định rõ Iran không thể được cho phép sản xuất vũ khí hạt nhân, và ông không hề có ý định nói suông".
Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ chưa phản hồi các yêu cầu bình luận.
Các quan chức Mỹ, bao gồm ông Trump, liên tục khẳng định mục tiêu chính của cuộc chiến tại Iran là nhằm tiêu diệt chương trình hạt nhân của Iran.
Trên X, trong ngày 2/3, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã viết: "Iran không thể được phép sản xuất vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu của chiến dịch này".
Các nguồn tin cho biết việc các ước tính về khung thời gian sản xuất vũ khí hạt nhân của Iran thể hiện các mục tiêu của chiến dịch quân sự gần đây nhất của Mỹ và Israel.
Trong khi Israel tổ chức tấn công các mục tiêu hạt nhân, bao gồm một cơ sở sản xuất uranium vào cuối tháng 3/2026, quân đội Mỹ đã tập trung tấn công các cơ sở quân sự truyền thống, bộ máy lãnh đạo chính phủ Iran và các cơ sở công nghiệp quân sự của quốc gia này.
Một số nhà phân tích cho rằng việc ước tính về khung thời gian không thay đổi cũng một phần do không có các mục tiêu hạt nhân lớn có thể dễ dàng bị phá hủy sau chiến dịch tháng 6/2025.
Eric Brewer, cựu phân tích thông tin tình báo Mỹ cấp cao, đã nhận định việc các đánh giá không thay đổi là không bất ngờ, vì các cuộc không kích mà Mỹ tổ chức gần đây không ưu tiên các mục tiêu hạt nhân.
Ông Brewer, phó giám đốc chương trình nghiên cứu về vật liệu hạt nhân tại cơ quan nghiên cứu chính sách kiểm soát vũ khí Nuclear Threat Initiative, nhận định: "Như chúng tôi biết thì Iran vẫn sở hữu toàn bộ lượng vật liệu hạt nhân từ trước. Lượng vật liệu đó rất có thể được tích trữ sâu dưới lòng đất, tại các cơ sở mà vũ khí của Mỹ không thể tấn công đủ sâu để phá hủy".
Trong những tuần gần đây, các quan chức Mỹ đã cân nhắc một số chiến dịch nguy hiểm nhằm ngăn cản mạnh mẽ chương trình hạt nhân của Iran. Những lựa chọn này bao gồm tổ chức đột kích trên bộ nhằm tịch thu lượng HEU được cho là đang được tích trữ dưới tuyến đường hầm dưới lòng đất tại cơ sở Isfahan.
Chính phủ Iran đã liên tục khẳng định không có ý định sản xuất vũ khí hạt nhân. Các cơ quan tình báo Mỹ và IAEA cho biết chính quyền Tehran đã chấm dứt chương trình sản xuất đầu đạn hạt nhân vào năm 2003, tuy nhiên một số chuyên gia và chính phủ Israel khẳng định chính quyền này đã bí mật lưu trữ một số phần quan trọng từ chương trình đó.
Các chuyên gia cho biết việc đánh giá chính xác khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân của Iran là rất khó, ngay cả bởi các cơ quan tình báo hàng đầu trên thế giới.
Nhiều cơ quan tình báo của Mỹ đã độc lập điều tra về chương trình hạt nhân của Iran, và mặc dù các nguồn tin mang lại thông tin khá đồng nhất về khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân của Iran, một số báo cáo bất thường cũng đôi lúc được đưa ra.
Chương trình hạt nhân của Iran rất có thể đã bị gián đoạn nghiêm trọng hơn so với các ước tính của các đánh giá tình báo.
Một số quan chức Mỹ, bao gồm Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, đã khẳng định việc Mỹ không kích các hệ thống phòng không của Iran đã giảm mối đe dọa hạt nhân từ Iran bằng cách giảm thiểu khả năng bảo vệ các cơ sở hạt nhân của Iran nếu chính phủ nước này có ý định chạy đua sản xuất vũ khí hạt nhân trong tương lai.
Bên cạnh đó, việc Israel ám sát các nhà khoa học nguyên tử hàng đầu của Iran cũng mang lại ảnh hưởng không nhỏ.
David Albright, cựu điều tra viên hạt nhân của LHQ, người điều hành Viện Nghiên cứu Khoa học và An ninh Quốc tế, cho biết các vụ sát hại đó đã đặt ra những lo ngại quan trọng về việc chương trình hạt nhân của Iran có thể sản xuất bom có hành vi đúng theo ý muốn.
"Tôi nghĩ rằng mọi người đều có thể đồng ý rằng không thể đánh bom phá hủy kiến thức, nhưng ít nhất có thể đánh bom tiêu diệt những người giữ những kiến thức đó".
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
