Chiều 3/6, tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã trả lời câu hỏi của báo chí về việc tiến độ giải ngân của 3 chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay.
Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu
Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi thừa nhận, việc triển khai tiến độ giải ngân không chỉ chậm đối với 3 chương trình mục tiêu quốc gia mà ngay cả đầu tư công nói chung hiện nay cũng đang chậm. Về vấn đề này, ông Chi cho biết, Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương đã nhiều lần đánh giá, báo cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về các nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên.
Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng đồng tình với ý kiến cho rằng trong quá trình triển khai vẫn còn tồn tại những hạn chế trong công tác chỉ đạo, điều hành, trong năng lực tổ chức thực hiện; đồng thời có hiện tượng né tránh, đùn đẩy, thậm chí đùn đẩy trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ khi triển khai các chương trình này.
Để khắc phục những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân của 3 chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất, phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn năm 2025, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương tập trung thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trả lời tại họp báo (Ảnh: QP).
Trong đó, rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia. Cần xem xét kỹ những nội dung còn thiếu, những quy định cần sửa đổi, bổ sung hoặc cần có hướng dẫn cụ thể hơn. Theo chức năng, nhiệm vụ được giao, các bộ, ngành phải chủ động rà soát, hoàn thiện và bảo đảm hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ, dễ hiểu, dễ thực hiện, tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức triển khai.
"Đối với các quy định pháp luật, cần cố gắng xây dựng theo hướng dễ hiểu và chỉ nên được hiểu theo một cách thống nhất. Nếu tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau thì sẽ phát sinh việc hỏi - đáp, xin ý kiến qua lại, từ đó đẩy nhanh quá trình triển khai và xử lý các vướng mắc trên thực tế", ông Chi nói.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Tài chính yêu cầu cần đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình tổ chức thực hiện tại các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị được giao nhiệm vụ triển khai chương trình.
Theo ông, hiện nay, công tác đánh giá cán bộ đang được thực hiện thường xuyên, định kỳ. Vì vậy, việc đề cao trách nhiệm người đứng đầu cũng có điều kiện thuận lợi để triển khai. Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo gắn kết quả triển khai và giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia với việc đánh giá năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ.
"Tôi cho rằng đây là một giải pháp rất tốt và cần được thực hiện nghiêm túc. Đối với những đơn vị, tổ chức hoặc người đứng đầu có trách nhiệm nhưng để xảy ra tình trạng chậm giải ngân thì cần làm rõ trách nhiệm và có biện pháp xử lý theo quy định của Đảng và Nhà nước", ông Chi nói thêm.
Năng lực tổ chức của cán bộ là yếu tố rất quan trọng
Giải pháp tiếp theo là tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Ông Chi nhấn mạnh các địa phương cần chủ động giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền, đồng thời rà soát, kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
"Chúng ta luôn mong muốn hạn chế tối đa các vướng mắc, tuy nhiên trên thực tế chắc chắn vẫn sẽ phát sinh. Vì vậy, trong quá trình tổ chức thực hiện tại cơ sở, các địa phương cần chủ động xử lý kịp thời các vấn đề nảy sinh", Thứ trưởng Bộ Tài chính nói thêm.
Cùng với đó, tập trung nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính - ngân sách và công tác thanh quyết toán. Theo ông Chi, đây là một trong những khâu còn yếu trong quá trình triển khai 3 chương trình mục tiêu quốc gia. Do đó, cần đặc biệt quan tâm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ trực tiếp tổ chức thực hiện.
"Thực tế cùng một môi trường pháp lý như nhau nhưng có bộ, ngành, địa phương làm rất tốt, trong khi có nơi lại triển khai chậm. Điều đó cho thấy năng lực tổ chức thực hiện của cán bộ là yếu tố rất quan trọng. Khi hiểu đúng quy định, nắm chắc quy định và xác định được việc mình làm là đúng thì việc đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện sẽ nhanh chóng, hiệu quả hơn", Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nêu.
Lãnh đạo các bộ, ngành dự họp báo (Ảnh: QP).
Cùng với việc quán triệt sâu sắc mục tiêu và hiệu quả của chương trình theo tinh thần Chỉ thị số 22 của Thủ tướng Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, các bộ, ngành, địa phương, tổ chức thực hiện và người dân cần hiểu đầy đủ ý nghĩa, mục tiêu của chương trình.
Đồng thời triển khai quyết liệt các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ để tránh tình trạng nguồn vốn có nhưng không được đưa vào thực tiễn, trong khi nhu cầu thực hiện nhiệm vụ là rất lớn, dẫn đến lãng phí nguồn lực và không đạt được hiệu quả mong muốn.
Cuối cùng, cần tăng cường công khai, minh bạch thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan. Trên cơ sở đó, các cơ quan, tổ chức và người dân có thể tham gia giám sát, đánh giá kết quả thực hiện cũng như trách nhiệm của cán bộ.
