Trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết cuộc xung đột Nga - Ukraine đang tăng tốc, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni vừa lên tiếng cảnh báo EU cần phải có một đặc phái viên của để tránh tự làm suy giảm vai trò của chính mình trong các cuộc đàm phán hòa bình.
Trong một bức thư gửi tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa mà Politico EU có dịp tiếp cận gần đây, bà Meloni cảnh báo rằng EU đang tạo ra ấn tượng "thiếu nhất quán và rời rạc" trong các nỗ lực ngoại giao nhằm đưa xung đột Nga - Ukraine tới hồi kết.
Bà Meloni kêu gọi EU bổ nhiệm một đại diện duy nhất tham gia các cuộc đàm phán này và thống nhất rõ ràng về nhiệm vụ của người đó, đồng thời đề xuất đưa vấn đề này vào chương trình nghị sự cuộc họp không chính thức của các nhà lãnh đạo EU tại Dublin (Ireland) vào tuần tới, đồng thời nhấn mạnh rằng vấn đề này "không thể trì hoãn thêm được nữa".
Thủ tướng Italy chỉ ra hàng loạt khuôn khổ khác nhau đã được sử dụng để thảo luận về vấn đề Ukraine trong thời gian gần đây – từ các cuộc họp tại Miami và Oslo, các cuộc đàm phán của "Liên minh những người sẵn sàng" và sắp tới là hội nghị "Cộng đồng Chính trị châu Âu", cho đến cuộc điện đàm giữa Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Theo bà Meloni, việc tồn tại quá nhiều diễn đàn như vậy đang "làm suy giảm uy tín của chúng ta trong việc giải quyết một trong những vấn đề phức tạp nhất mà các quốc gia chúng ta đang phải đối mặt".
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni. Ảnh: Kyiv Independent
Mặc dù EU nhiều lần khẳng định cần có "một ghế tại bàn đàm phán" về hòa bình cho Ukraine – nhằm bảo vệ lợi ích của khu vực và củng cố khả năng của Kiev trong việc chống lại một thỏa thuận bất lợi – khối này vẫn chưa thống nhất được một cá nhân hay thể chế cụ thể nào để dẫn dắt các cuộc thương thảo.
"Tôi tin rằng tất cả chúng ta đều nhận thấy rằng, việc thể hiện hình ảnh một châu Âu thiếu nhất quán và rời rạc chỉ đang phục vụ lợi ích của những kẻ muốn cuộc chiến này tiếp diễn", bà Meloni viết trong bức thư. "Tôi cho rằng điều này là không thể chấp nhận được, nhất là khi sinh mạng con người và tương lai an ninh của chúng ta đang bị đe dọa".
"Việc hành động một cách thiếu tổ chức, với các sáng kiến chồng chéo và đuổi theo lẫn nhau, sẽ chẳng giúp ích gì cho chúng ta – dù là trong quan hệ với các đối tác hay với những bên mà chúng ta cần thuyết phục chấm dứt cuộc xung đột vô nghĩa này", bà bổ sung.
Thủ tướng Meloni cũng làm rõ rằng bà không tìm kiếm một vị trí riêng cho Italy tại bàn đàm phán. Thay vào đó, bà muốn EU thống nhất về một đại diện chung và xác định rõ phạm vi thẩm quyền cho đại diện này.
"Nếu không, tôi e rằng chúng ta có nguy cơ đẩy châu Âu vào một vai trò không đáng kể trong tiến trình đàm phán", bà cảnh báo.
Về phần mình, ông Costa đã đồng ý đưa vấn đề do Thủ tướng Meloni nêu ra để thảo luận với các nhà lãnh đạo EU tại Dublin vào tuần tới: Ai có thể thay mặt khối này lên tiếng trong các cuộc đàm phán hòa bình tại Ukraine, và họ được phép đồng ý những gì thay mặt cho khối?
Trong một phản hồi mà tờ European Pravda tiếp cận được, ông Costa đã ủng hộ lời kêu gọi của bà Meloni về việc thiết lập một lập trường chung cho châu Âu. Ông cho biết các thể chế của EU nên đại diện cho khối theo đúng trách nhiệm được quy định trong các hiệp ước của EU.
Theo tờ báo này, ông Costa viết: "Sự tham gia của Liên minh châu Âu cần được tổ chức sao cho có thể truyền tải một thông điệp rõ ràng và thống nhất, bảo vệ các lợi ích của khối và hỗ trợ Ukraine".
Bức thư của bà Meloni và phản hồi của ông Costa được đưa ra vào thời điểm mà vấn đề này trở nên cấp thiết.
Khi các nhà lãnh đạo EU gặp nhau tại Ireland vào ngày 13/11, các quan chức Ukraine và Nga dự kiến đã hoàn tất 2 ngày đàm phán tại Abu Dhabi với sự trung gian của Mỹ.
Chương trình nghị sự tại đó đã bao gồm một câu hỏi mà các chính phủ châu Âu sẽ phải đối mặt: Những thỏa thuận an ninh nào sẽ bảo vệ Ukraine sau khi giao tranh kết thúc?
Bà Meloni muốn các nhà lãnh đạo đạt được sự đồng thuận về phạm vi thẩm quyền cho một đại diện của khối trước tháng 12.
Thủ tướng Meloni từ lâu là người ủng hộ mạnh mẽ việc bổ nhiệm một đặc phái viên của châu Âu cho các cuộc đàm phán hòa bình Nga - Ukraine. Bà lần đầu công khai đề xuất này từ tháng 1 với lập luận rằng khối này cần "nói bằng một tiếng nói chung" và trực tiếp tham gia đối thoại với Moscow.
Đề xuất của bà lần này nhằm đảm bảo châu Âu không bị gạt ra ngoài lề và có tiếng nói thống nhất khi các nỗ lực ngoại giao đang tăng tốc.
Minh Đức (Theo UATV, Politico EU)
