Tiểu thương bị

Tiểu thương bị "giẫm đạp" trong cuộc chiến của những "gã khổng lồ" công nghệ

Trương Mạnh Kiên
Chủ nhật, 20/06/2021 | 08:30
Những chủ cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ đã kỳ vọng vào tương lai tươi sáng từ sự kết hợp với công ty công nghệ lớn. Nhưng thứ họ nhận về là trái đắng.
Xu hướng thị trường - Tiểu thương bị 'giẫm đạp' trong cuộc chiến của những 'gã khổng lồ' công nghệ

Mua theo nhóm cộng đồng đang trở thành hình thức mới thời dịch bệnh.

15 năm qua, Zhang Yunhua mở một cửa hàng tạp hóa ở Changqing Garden, phía bắc Vũ Hán, nơi sinh sống của những người lao động nhập cư và các gia đình có thu nhập thấp.

Mặc dù tất bật cả ngày, cô vẫn thích công việc tự tay làm chủ, kiếm tiền và gắn bó với gia đình, hàng xóm. Nhưng sau một năm biến động, Zhang, 33 tuổi, chứng kiến ​​thu nhập giảm sút, khách hàng bỏ rơi và tương lai tan thành mây khói.

Sóng gió bắt đầu khi dịch COVID-19 bùng phát, trong đó cửa hàng của Zhang cùng nhiều cơ sở kinh doanh khác đóng cửa khi thành phố phong tỏa trong 76 ngày.

Người dân thành phố bắt đầu rộ lên hình thức mua hàng theo nhóm cộng đồng, nơi những người cùng trong một nhóm đặt mua trực tuyến cùng nhau, với chi phí rẻ hơn và giao hàng cũng thuận tiện hơn.

Mô hình kinh doanh này đã lôi kéo không chỉ các chuỗi siêu thị mà còn cả các công ty công nghệ lớn nhất Trung Quốc tham gia vào thị trường trị giá hàng tỷ nhân dân tệ.

Rất nhanh chóng, các nền tảng mua hàng theo nhóm cộng đồng trở thành một cuộc cách mạng trên toàn quốc, thay đổi cách người tiêu dùng mua sắm nhu yếu phẩm hàng ngày.

Nhưng hình thức mới cũng có thể đánh dấu chấm hết cho vô số cửa hàng tạp hóa truyền thống vùng ngoại ô. Khi các nền tảng mua theo nhóm cộng đồng từng bước chiếm lĩnh thị trường, các tiểu thương nhỏ lẻ như Zhang cảm thấy mình bị gạt sang một bên.

“Cái bánh mì chỉ to như vậy thôi. Nếu cắt nó thành quá nhiều mảnh, gần như tất cả mọi người sẽ chỉ nhận được những mảnh vụn”, Zhang nói với Sixth Tone.

"Di sản" của phong tỏa

Mua theo nhóm cộng đồng lần đầu tiên xuất hiện vào năm 2014, nhưng chưa bao giờ trở thành một hiện tượng nổi bật. Sự xích lại gần nhau trong thời kỳ dịch bệnh đã trở thành động lực thúc đẩy.

Với việc các khu dân cư bị phong tỏa và người dân buộc phải ở trong nhà, chính quyền yêu cầu mọi người tổ chức thành các nhóm cộng đồng, sắp xếp giao hàng tạp hóa với số lượng lớn và chỉ định điều phối viên để phân phối các mặt hàng cho từng hộ gia đình.

“Mô hình kinh doanh này rất tuyệt vời, nhưng đã bị hoài nghi sau khi một số công ty khởi nghiệp phá sản vào năm 2019. Hoạt động mua theo nhóm cộng đồng chưa chín muồi để mở rộng cho đến khi COVID-19 đưa ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ”, Yan Dengfeng, phó giáo sư về tiếp thị kỹ thuật số tại Đại học New York, Thượng Hải, cho biết.

Sau khi đợt bùng phát COVID-19 ở Vũ Hán được kiểm soát, hoạt động mua theo nhóm cộng đồng vẫn tiếp tục ở những nơi mà hoạt động hậu cần bế tắc. Trong một số trường hợp, chính những người điều phối giao hàng trước đây lại được các công ty công nghệ tuyển dụng để trở thành trưởng nhóm.

Sau khi Vũ Hán phong tỏa, Zhang được liên hệ với một người quản lý khu vực của Meituan, công ty công nghệ khổng lồ Trung Quốc chuyên về các dịch vụ từ trực tuyến đến ngoại tuyến, để trở thành lãnh đạo nhóm.

Zhang nhận giao hàng số lượng lớn của Meituan và phân loại hàng cho từng người. Trong vài tháng đầu, nền tảng trả hoa hồng hậu hĩnh, Zhang có thể kiếm được khoảng 4.000 nhân dân tệ (600 USD) một tháng, bằng một nửa số tiền kiếm được trước dịch bệnh từ cửa hàng.

Hứa hẹn

Xu hướng thị trường - Tiểu thương bị 'giẫm đạp' trong cuộc chiến của những 'gã khổng lồ' công nghệ (Hình 2).

Các tiểu thương lao đao trước vòng xoáy kinh tế-công nghệ.

Ngay cả sau khi các cửa hàng truyền thống ở Changqing Garden mở cửa trở lại, hình thức mua hàng theo nhóm cộng đồng vẫn tiếp tục được khách hàng địa phương ưa chuộng vì tính tiện lợi và giá rẻ.

Một số cư dân tại đây vẫn giữ thói quen đặt hàng bất cứ thứ gì từ giấy vệ sinh đến trứng, sữa và trái cây dù đã có thể đi chợ truyền thống như trước đây.

Zhang nhận thấy đây là một giải pháp tăng doanh số lâu dài cho cửa hàng tạp hóa của mình. Nhưng kỳ vọng đó của cô đã quá ngây thơ. Theo nghiên cứu của công ty tư vấn iiMedia, với thị trường mua theo nhóm cộng đồng được dự đoán đạt 102 tỷ nhân dân tệ vào năm 2022, ngày càng có nhiều công ty tham gia vào cuộc cạnh tranh.

Bên cạnh Meituan, nền tảng thương mại điện tử Pinduoduo cũng tung ra dịch vụ cạnh tranh Duo Duo Grocery. Nền tảng thương mại điện tử Alibaba và công ty gọi xe Didi Chuxing bước vào thị trường, với các dịch vụ Hema Jishi và Chengxin Youxuan.

Tất cả đều tuyển dụng trưởng nhóm điều phối viên số lượng lớn, lôi kéo họ với phí hoa hồng cao. Chẳng bao lâu sau, hàng trăm quản lý khu vực của các nền tảng đã đi khắp ngõ ngách Vũ Hán, gõ cửa từng nhà để tuyển dụng các trưởng nhóm. Tổng cộng có khoảng 10 công ty đã đến Changqing Garden, một khu vực với khoảng 3.000 hộ gia đình, phân tán đơn đặt hàng cho hơn 100 trưởng nhóm.

Tuyển dụng nhiều hơn số lượng cần thiết là cách mà những gã khổng lồ công nghệ cạnh tranh thị phần và nhân tài. Các công ty sử dụng chiến lược đốt tiền tương tự dịch vụ gọi xe và giao đồ ăn để thu hút cả khách hàng và tài xế. Dần dần, thị phần sẽ lọt vào tay số ít công ty còn sót lại trong cuộc chiến và tiền hoa hồng cũng bắt đầu cắt giảm.

Quá đông đối thủ cạnh tranh, Zhang và nhiều người khác từng bị phạt nhiều lần vì doanh số bán hàng thấp.

Zhang hiện là trưởng nhóm cho ba nền tảng: Meituan Select, Duo Duo Grocery và Chengxin Youxuan. Nhưng hiếm khi cô nhận được nhiều hơn năm gói hàng một ngày. Từ đầu năm, hoa hồng đã giảm từ 15% xuống còn 5%.

“Tôi chỉ có thể kiếm được vài xu cho mỗi gói hàng tạp hóa. Trong khi đó, khách hàng đến cửa hàng tiện lợi cũng ngày càng ít hơn”, Zhang nói.

Liu Guilan, một người bán rau tại một khu chợ ẩm thấp bên trong Changqing Garden, nói với Sixth Tone rằng hầu hết tất cả những người bán hàng trong chợ đều là trưởng nhóm bán hàng cộng đồng và họ đều có chung cảm giác bị lừa.

“Các nhà quản lý khu vực thuyết phục tôi tham gia với hứa hẹn hoa hồng sẽ trên 10%. Vào ngày đầu tiên, mọi việc diễn ra như họ đã hứa. Nhưng sau đó tiền giảm dần từng ngày”, Liu nói.

Liu, 50 tuổi, phát hiện ra các nền tảng mua hàng theo nhóm cộng đồng đang niêm yết các mặt hàng với giá chỉ bằng một nửa giá thị trường, cô nhận ra mình không thu được lời.

Đúng hơn, cô chỉ đang trở thành công cụ giúp các công ty cạnh tranh với đối thủ. Liu tự an ủi rằng nền tảng này có thể tăng lượng người ghé quầy hàng. Nhưng thực tế là hầu hết mọi người chỉ coi đây là điểm thu mua, chỉ một số ít mua thêm.

Liu lo sợ cho tương lai của mình.

“Tôi vẫn ở lại nền tảng này đơn giản vì tôi không biết làm gì khác”, Liu nói. “Nếu đó là xu hướng, tôi muốn trở thành một phần của nó. Nhưng thành thật mà nói, cho đến bây giờ, tất cả những gì tôi cảm thấy chỉ đơn giản là bị lợi dụng”.

Ronaldo "bị oan", Coca-Cola bị "đá bay" 4 tỷ USD vì lý do khác?

Thứ 6, 18/06/2021 | 15:10
Sự hắt hủi của Ronaldo có thể phần nào ảnh hưởng đến hình ảnh của Coca-Cola, nhưng các bằng chứng cho thấy giá cổ phiếu của công ty này đã sụt giảm từ trước.

Ronaldo gạt tay một cái, Coca-Cola “bay màu” 4 tỷ USD: Sẽ có màn đáp trả thâm sâu?

Thứ 5, 17/06/2021 | 15:07
Hành động bỏ hai chai Coca-Cola thay bằng nước lọc được coi là hành động có chủ đích của CR7. Với vị thế ông lớn toàn cầu, Coca-Cola sẽ cần có động thái đáp trả.
Cùng tác giả

Các nước trên thế giới áp dụng EPR ra sao?

Chủ nhật, 26/09/2021 | 06:00
Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được áp dụng thành công từ cuối những năm 1980 tại các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức...

Vì sao các thương hiệu lớn đổ xô đi sản xuất... tiếng cười?

Thứ 3, 29/06/2021 | 16:22
Hài độc thoại trở thành phương thức quảng cáo mới để các công ty như JD.com, Meituan, Alibaba thu hút người tiêu dùng thế hệ Z.

Vụ chặn tàu khu trục: "Gậy nhỏ" của Anh khó đấu "chiến ý lớn" của Nga?

Chủ nhật, 27/06/2021 | 10:00
Hành động mạo hiểm của tàu HMS Defender với Nga được cho là đã có tính toán từ trước, nhưng cách tiếp cận của Anh bị coi là “miệng to nhưng gậy nhỏ”.

Thả bom chặn tàu khu trục: Nga "rắn" là có ý đồ, Anh hành động kỳ lạ?

Thứ 7, 26/06/2021 | 10:00
Nga đã hành động "rắn" hơn mức cần thiết khi tuyên bố thả bom chặn tàu khu trục Anh nhưng hành trình "nhạy cảm" của tàu HMS Defender cũng được cho là mạo hiểm.

Xe ô tô điện Mitsubishi giá chỉ 400 triệu đồng sắp đổ bộ thị trường Đông Nam Á

Thứ 6, 25/06/2021 | 16:39
Dựa vào những chính sách trợ giá và tối ưu chi phí sản xuất, Mitsubishi sẽ ra mắt mẫu xe điện cỡ nhỏ có giá khoảng 18.000 USD ở Đông Nam Á vào năm 2023.
Cùng chuyên mục

Giải pháp vực dậy chuỗi sản xuất, cung ứng cá tra trước nguy cơ đổ vỡ

Thứ 4, 20/10/2021 | 19:00
Ngành hàng cá tra đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ chuỗi sản xuất và cung ứng vì dịch Covid-19. Cần làm gì để vực dậy mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản này?

Cổ phiếu ngành nào sẽ bật tăng mạnh sau "đỉnh dịch"?

Thứ 2, 18/10/2021 | 15:34
Dầu khí, phân bón, ngân hàng và bất động sản được nhóm phân tích của PSI cho rằng có tiềm năng tăng trưởng sau khi đỉnh dịch đã qua và nền kinh tế đã "tạo đáy".

Thương mại điện tử: Bùng nổ trong đại dịch và những con số dự báo

Chủ nhật, 17/10/2021 | 21:06
Thói quen mua sắm của người tiêu dùng đã thay đổi hoàn toàn trong dịch Covid-19, góp phần thúc đẩy bùng nổ các xu hướng mua sắm mới.

Mekong Capital chia sẻ việc đầu tư vào công nghệ xét nghiệm gene tại Việt Nam

Thứ 7, 16/10/2021 | 19:35
Mekong Capital đầu tư 15 triệu USD vào công ty giải pháp Gene mới đây nhận được sự quan tâm. Vậy, đâu là lý do để Mekong Capital đầu tư vào Gene?

Ngành nông nghiệp tăng trưởng nhưng lĩnh vực chăn nuôi đang gặp khó

Thứ 5, 14/10/2021 | 11:01
Giá thức ăn chăn nuôi trong nước tăng từ 26-30%, giãn cách xã hội khiến nhu cầu tiêu thụ sụt giảm mạnh...người chăn nuôi đang lỗ 200.000 đồng/1 tạ thịt lợn hơi.