Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đã đến Greenland vào ngày 6/9 cho chuyến thăm kéo dài 2 ngày tới hòn đảo Bắc Cực.
Chuyến đi là động thái thể hiện sự ủng hộ của Brussels đối với Greenland và Đan Mạch trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy việc giành quyền kiểm soát hòn đảo lớn nhất thế giới này.
Trong chuyến thăm, bà Von der Leyen dự kiến sẽ công bố kế hoạch tăng cường đầu tư của EU vào những lĩnh vực như khoáng sản thiết yếu, viễn thông vệ tinh và năng lượng tái tạo tại Greenland, và thắt chặt quan hệ chính trị với hòn đảo thuộc Vương quốc Đan Mạch.
Tại thủ phủ Nuuk ngày 6/9, người đứng đầu cơ quan hành pháp của EU cho biết gói đầu tư này sẽ có quy mô "đáng kể" nhưng không đưa ra thông tin chi tiết.
Thủ hiến Greenland, ông Jens-Frederik Nielsen, cho biết hòn đảo mong muốn phát triển hơn nữa "tình hữu nghị bền chặt và quan hệ đối tác tốt đẹp" với EU.
Theo AFP, chuyến thăm của bà Von der Leyen phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng về mặt địa chính trị của Bắc Cực đối với các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc và châu Âu, khi băng tan mở ra các tuyến hàng hải mới, giúp việc tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản của khu vực này trở nên dễ dàng hơn.
"Những cảnh quan tuyệt đẹp và vẻ đẹp tự nhiên của Greenland sẽ còn đọng lại mãi trong tâm trí tôi. Nhưng những vết sẹo rõ rệt do biến đổi khí hậu để lại trên các dải băng cũng sẽ khiến tôi không thể nào quên", bà Von der Leyen chia sẻ trên nền tảng X sau chuyến đi thuyền dưới bầu trời xanh trong tại một vịnh hẹp rải rác những tảng băng trôi.
"Khi băng tan, một thực tế mới đang dần hình thành", người đứng đầu EU cho biết thêm.
Bắc Cực có tầm quan trọng ngày càng tăng về mặt địa chính trị khi băng tan mở ra các tuyến hàng hải mới, giúp việc tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản của khu vực này trở nên dễ dàng hơn. Ảnh: Anadolu
Ông Marc Jacobsen, một nhà nghiên cứu tại Học viện Quốc phòng Hoàng gia Đan Mạch, nêu bật tầm quan trọng của hòn đảo Bắc Cực đối với khối 27 quốc gia.
"Greenland đang ngày càng trở nên quan trọng đối với EU với tư cách là cửa ngõ dẫn vào Bắc Cực, cũng như nhờ vào vị trí địa chính trị, nguồn nguyên liệu thô thiết yếu và vai trò của vùng đất này đối với an ninh Bắc Cực", ông Jacobsen nói với Reuters ngày 6/9.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ 2 vào đầu năm ngoái, Tổng thống Trump đã nhiều lần khẳng định mạnh mẽ sự cần thiết phải kiểm soát hòn đảo rộng lớn ở Bắc Cực này vì lý do an ninh quốc gia. Tuy nhiên, đầu năm này, ông đã loại bỏ phương án sáp nhập bằng vũ lực.
Kể từ đó, một nhóm công tác chung giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ đã thường xuyên nhóm họp để tìm kiếm thỏa thuận hợp tác trong tương lai.
Sau những tuyên bố gây sức ép của ông Trump, các nước châu Âu đã đồng loạt lên tiếng ủng hộ Đan Mạch và Greenland. Vào tháng 1, bà Von der Leyen cũng cam kết EU sẽ đầu tư "quy mô lớn" vào Greenland nhằm tăng cường an ninh tại Bắc Cực.
Greenland không phải là thành viên của EU, trong khi Đan Mạch thì có. Brussels cũng đã đề xuất tăng gấp đôi khoản viện trợ trực tiếp của EU cho Greenland lên mức 530 triệu Euro trong ngân sách giai đoạn 2028-2034 của khối.
Theo tờ Financial Times, bà Von der Leyen dự kiến sẽ đề xuất thêm khoản hỗ trợ trị giá 200 triệu Euro trong chuyến thăm mới nhất tới hòn đảo vào ngày 6-7/9.
Chuyến thăm của người đứng đầu EU diễn ra trùng thời điểm bắt đầu cuộc tập trận quân sự "Arctic Shield" (Lá chắn Bắc Cực) của NATO, với sự tham gia của binh sĩ từ 10 quốc gia thành viên.
Ông Mikaa Blugeon-Mered, một nhà nghiên cứu địa chính trị tại Đại học Quebec, nhận định sự trùng hợp về thời điểm này là "không hề nhỏ".
Ông cho rằng chuyến thăm Greenland của bà Von der Leyen – chuyến thăm thứ 2 trong vòng 2 năm – là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy cam kết đầu tư dài hạn của châu Âu.
Chính quyền Trump từng nhiều lần cáo buộc Đan Mạch bỏ bê Greenland và vấn đề an ninh tại Bắc Cực.
Kể từ đó, Đan Mạch đã tăng cường đầu tư trở lại vào khu vực này; NATO cũng có động thái tương tự khi triển khai sứ mệnh "Arctic Sentry" (Người canh gác Bắc Cực) vào đầu năm nay.
"EU không thể cung cấp cho Greenland sự đảm bảo về an ninh quân sự theo cách mà NATO có thể làm, nhưng họ có thể mang lại một điều quan trọng về mặt chính trị: Tín hiệu rõ ràng rằng Greenland không hề đơn độc", ông Jacobsen, nhà nghiên cứu người Đan Mạch, nhận định.
Thông điệp này càng trở nên quan trọng trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì áp lực lên Greenland – mặc dù ông Trump đã ít nói về hòn đảo hơn kể từ chuyến thăm của Đặc phái viên Jeff Landry vào tháng 5.
"Chúng tôi liên tục nhận được những tấm bưu thiếp từ ông Trump hoặc những người thân cận của ông ấy về Greenland mỗi tháng, cho thấy họ vẫn chưa quên hòn đảo này", nhà nghiên cứu Blugeon-Mered lưu ý.
Minh Đức (Theo France24, RTE)
