Theo dữ liệu từ Gas Infrastructure Europe – hiệp hội đại diện cho các nhà điều hành hạ tầng khí đốt tại châu Âu, tính đến đầu tháng 8, mức dự trữ khí đốt tự nhiên trên toàn Liên minh châu Âu (EU) chỉ đạt khoảng 54-58% công suất.
Đây là mức thấp thứ hai vào mùa hè kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi nhận vào năm 2011 và là con số thấp nhất trong tháng 7 kể từ năm 2021.
So với cùng kỳ năm trước, dự trữ thấp hơn khoảng 12 điểm phần trăm và kém 16 điểm phần trăm so với mức trung bình 5 năm qua.
Đức – quốc gia tiêu thụ khí đốt lớn nhất khối và nắm giữ hơn 1/5 tổng công suất lưu trữ của EU – mới chỉ lấp đầy 47% công suất các cơ sở của mình, và là mức thấp nhất từng được ghi nhận.
Thời gian còn lại trước mùa sưởi ấm là chưa đầy 3 tháng. Nhu cầu khí đốt mùa hè năm nay cao hơn bình thường do nhiệt độ tăng và các đợt nắng nóng liên tiếp, khiến việc bơm khí vào kho dự trữ trở nên khó khăn hơn.
Thông thường, các thương nhân và công ty năng lượng sẽ mua khí đốt giá rẻ vào mùa hè, bơm vào các kho chứa ngầm hoặc các mỏ khí đã cạn kiệt, sau đó bán lại với giá cao hơn khi nhu cầu tăng vọt vào mùa đông.
Tuy nhiên, logic thương mại này hiện đã bị phá vỡ. Giá khí đốt mùa hè vẫn duy trì ở mức cao do sự gián đoạn tại eo biển Hormuz và dư âm từ các đợt nắng nóng trước đó, khiến khiến thị trường rơi vào trạng thái giá giao ngay cao hơn giá giao kỳ hạn (backwardation).
Đó là khi chi phí mua khí đốt để giao ngay lại đắt hơn so với khí đốt giao vào các tháng sau đó. Do đó, các công ty thương mại nhận thấy rất ít lợi ích tài chính trong việc lấp đầy kho chứa vào lúc này.
Khi chỉ còn chưa đầy 3 tháng nữa là bắt đầu mùa sưởi ấm ở hầu hết các nước châu Âu, vấn đề dự trữ khí đốt đang trở nên ngày càng cấp bách. Ảnh: Anadolu
Nguồn cung LNG càng thêm eo hẹp. Cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran khiến eo biển Hormuz gần như tê liệt, cắt giảm đáng kể lượng LNG từ Trung Đông mà châu Âu phụ thuộc sau khi giảm hợp đồng đường ống dài hạn với Nga.
EU sẽ cấm hoàn toàn nhập khẩu LNG Nga từ tháng 1/2027, trong khi năm nay khối này vẫn nhập LNG Nga ở mức cao kỷ lục. Bỉ thậm chí phụ thuộc hoàn toàn vào LNG Nga trong tháng 7.
Châu Âu phải cạnh tranh gay gắt với châu Á để mua LNG, trong khi công suất xuất khẩu mới của Mỹ chưa kịp phát huy trước khi mùa đông đến.
Mục tiêu của châu Âu về lưu trữ 80% công suất vào tháng 12 (đã giảm từ mức 90% trước đây) đang trở nên khó đạt được.
Nhiều dự báo độc lập cho rằng mức đỉnh trước mùa sưởi ấm sẽ chỉ khoảng 65-76%. Nếu thời tiết lạnh kéo dài và nguồn cung từ Trung Đông vẫn gián đoạn, giá khí đốt trung bình từ tháng 11 năm nay đến tháng 3 năm sau có thể lên tới 110 Euro/MWh, và dự trữ cuối tháng 3 năm sau có thể chỉ còn 10%.
Phản ứng từ Berlin tỏ ra khá dè dặt. Bộ Năng lượng Liên bang Đức vẫn khẳng định rằng việc tái bổ sung kho dự trữ là trách nhiệm của các công ty tư nhân và giới thương nhân.
Các quan chức lập luận rằng việc chỉ đạo các doanh nghiệp do nhà nước kiểm soát như SEFE và Uniper mua khí đốt ở mức giá hiện tại sẽ chỉ làm thị trường thêm thắt chặt và đẩy giá lên cao hơn nữa.
Dù vậy, lập trường không can thiệp này khiến Đức khó có thể đạt được mục tiêu đã điều chỉnh của châu Âu là lấp đầy 80% kho chứa vào tháng 12 – bản thân mục tiêu này vốn đã thấp hơn mức 90% ban đầu được đặt ra sau cuộc khủng hoảng năm 2022.
Ông Sebastian Heinermann thuộc hiệp hội lưu trữ khí đốt Đức INES mô tả mức dự trữ hiện tại không chỉ thấp so với cùng kỳ các năm mà còn thấp ở mức kỷ lục, đồng thời cảnh báo rằng các động lực thị trường hầu như đã biến mất.
Các chuyên gia phân tích tại Aurora Energy Research lưu ý rằng ngay cả khi muốn đạt được mục tiêu lấp đầy 80% kho chứa, châu Âu cũng cần tốc độ bơm khí vào kho ở mức gần kỷ lục – điều có thể là bất khả thi nếu thiếu sự can thiệp của chính phủ.
Song song với đó, Ukraine đang đối mặt với viễn cảnh trải qua mùa đông mà hầu như không còn nhà máy nhiệt điện nào nguyên vẹn. Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV/drone) đã phá hủy gần như toàn bộ nhà máy nhiệt điện còn hoạt động.
Việc này làm tăng áp lực lên nguồn cung điện khu vực và gián tiếp ảnh hưởng đến thị trường năng lượng châu Âu.
Tổng hợp lại, những áp lực này đe dọa đẩy giá cả năng lượng leo thang, thắt chặt nguồn cung và gây thêm khó khăn cho các hộ gia đình cũng như doanh nghiệp vốn đã kiệt sức sau nhiều năm chịu đựng các cú sốc địa chính trị.
Châu Âu dự kiến sẽ phải bước vào một mùa đông không còn "vùng an toàn" về dự trữ khí đốt, trong khi thời tiết vẫn là một biến số khó lường. Nếu không nhanh chóng lấp đầy các kho dự trữ, chờ đợi lục địa này vào mùa đông tới sẽ là tình trạng giá năng lượng tăng cao và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung khi nhiệt độ giảm.
Minh Đức (Theo EU Alive, Oil Price)
