Trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81, ngày 23/9 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Hoa Kỳ, nghe báo cáo về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, Việt Nam và Hoa Kỳ đã cùng vượt qua những đau thương của quá khứ, từng bước xây dựng lòng tin, đưa quan hệ hai nước lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện và trở thành hình mẫu trong quan hệ quốc tế.
Trong hành trình đó, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh không chỉ là một lĩnh vực hợp tác thiết thực, mà còn là biểu tượng sinh động của lòng nhân ái, sự bao dung và quyết tâm cùng nhau hàn gắn những vết thương lịch sử, xây dựng lòng tin và hướng tới tương lai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp các doanh nghiệp Hoa Kỳ, nghe báo cáo về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (Ảnh: TTXVN).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao thiện chí, nỗ lực của Chính phủ, các tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân Hoa Kỳ trong hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả chiến tranh, nhất là tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; ghi nhận vai trò tích cực, chủ động của USABC trong huy động cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ đóng góp nguồn lực, thiết bị, công nghệ và chuyên môn kỹ thuật cho VWAI, cũng như vai trò tích cực của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson thuộc Đại học Texas Tech trong nghiên cứu, phân tích tài liệu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trân trọng những cựu binh Hoa Kỳ dù tuổi cao, sức yếu vẫn trở lại Việt Nam, chia sẻ ký ức, cung cấp thông tin về phần mộ bộ đội Việt Nam; đồng thời khẳng định Việt Nam tiếp tục hợp tác đầy đủ với Hoa Kỳ trong tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích trong chiến tranh như trong suốt hơn nửa thế kỷ qua, thể hiện tinh thần nhân đạo, nghĩa tình và chính sách nhất quán của Việt Nam trong cùng Hoa Kỳ hàn gắn vết thương chiến tranh.
Chia sẻ về những nỗ lực của Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước; là nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm thiêng liêng đối với người có công, thân nhân liệt sĩ và hàng trăm nghìn gia đình đã mòn mỏi chờ đợi thông tin về người thân.
Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ là sự trở về của một người con với quê hương, mà còn là sự an ủi đối với những gia đình đã mang theo nỗi đau và niềm mong ngóng qua nhiều thế hệ. Hiện Việt Nam còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Trong bối cảnh "cửa sổ thời gian" đang dần khép lại, nhân chứng lịch sử ngày một thưa vắng, dấu tích chiến trường không ngừng biến đổi và nhiều mẫu hài cốt bị suy thoái theo thời gian, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng việc khai thác tư liệu do Hoa Kỳ lưu giữ và ứng dụng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) là việc làm rất ý nghĩa trong lúc "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đang được triển khai mạnh mẽ trên cả nước.
Đây là cuộc chạy đua với thời gian, nhưng cũng là hành trình của lương tri, trách nhiệm và tình người, nhằm đưa thêm nhiều người con đã hy sinh trở về với quê hương và gia đình.
Hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị USABC phát huy vai trò cầu nối, vận động doanh nghiệp thành viên và khu vực tư nhân Hoa Kỳ chia sẻ tư liệu, thông tin, kỷ vật phục vụ tìm kiếm; đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực giám định ADN, trọng tâm là cung cấp hệ thống NGS, vật tư và hóa chất chuyên dụng để các phòng thí nghiệm Việt Nam vận hành tối đa công suất.
Đại diện USABC và các doanh nghiệp Hoa Kỳ báo cáo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về kết quả và định hướng triển khai VWAI. Cộng đồng doanh nghiệp đã huy động thiết bị, công nghệ và tài chính, phối hợp với Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson thu thập, số hóa, kiểm chứng và chia sẻ tư liệu thời chiến; hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý dữ liệu, tìm kiếm, giám định ADN và xác định danh tính bộ đội Việt Nam mất tin, mất tích trong chiến tranh.
Khẳng định ý nghĩa nhân đạo và hòa giải sâu sắc của VWAI, USABC cam kết tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, huy động sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, khu vực tư nhân, giới nghiên cứu và cựu chiến binh Hoa Kỳ, góp phần giúp thêm nhiều gia đình Việt Nam tìm được thông tin về người thân, hàn gắn vết thương chiến tranh, củng cố lòng tin và quan hệ giữa hai nước.
