Ảnh: Pexels/Oleksiy Yeshtokyn.
Trong thứ Hai ngày 11/5/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng phê bình nội dung đề xuất ngừng bắn do chính phủ Iran đặt ra trong Chủ Nhật ngày 10/5 trước đó là "ngớ ngẩn", tuyên bố nỗ lực thương lượng ngừng bắn giữa hai nước đang "sắp tắt thở".
Việc ông Trump nhanh chóng gạt bỏ đề xuất từ phía chính phủ Iran lần này thể hiện rõ chính phủ hai nước vẫn còn bất đồng sâu sắc về vấn đề các yêu cầu trong thỏa thuận ngừng bắn, châm ngòi cho những lo ngại về khả năng cuộc chiến giữa hai nước bùng nổ vào thời điểm 10 tuần trước và vừa được tạm ngừng trong thời gian gần đây sẽ tái bùng nổ trở lại, tiếp tục làm tê liệt hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Khi trả lời câu hỏi trước cánh báo chí tại Phòng Bầu Dục về quan điểm của ông về nỗ lực đàm phán, ông Trump đã cho biết: "Tôi nghĩ rằng nó đang ở mức thiếu khả quan nhất từ trước tới nay sau khi đọc đề xuất rác rưởi mà họ vừa gửi cho chúng tôi. Tôi còn không đọc hết văn kiện đó".
Chính phủ Iran đã đề xuất chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, bao gồm tại Liban nơi quân đội Israel đang tham chiến với tổ chức dân quân Hồi giáo thân Iran Hezbollah. Bên cạnh đó, chính quyền Tehran cũng yêu cầu bồi thường tổn hại chiến tranh, chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz, cam kết không tái tấn công, dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt và cho phép tiếp tục hoạt động mua bán dầu của Iran.
Trong thứ Hai, ông Trump cũng cho biết chính phủ Iran sẵn sàng trao lại lượng "bụi phóng xạ" - ám chỉ trữ lượng uranium có độ làm giàu cao của Iran - cho LHQ, và cho biết chính phủ Mỹ và chính phủ Trung Quốc là hai chính quyền duy nhất có khả năng thu hồi lượng vật liệu phóng xạ này.
Trong một cuộc họp báo, phản ứng trước bình luận của ông Trump, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran ông Esmaeil Baghaei đã khẳng định chính phủ Iran "không hề yêu cầu Mỹ nhượng bộ", và "chỉ yêu cầu chấp nhận quyền chính đáng của Iran".
Chủ tịch Quốc hội Iran ông Mohammad Baqer Qalibaf đã phản pháo qua một bài đăng trên X, khẳng định "lực lượng vũ trang [Iran] đã sẵn sàng đưa ra phản ứng thích đáng cho bất kỳ hành vi gây hấn nào".
Phó Giáo sư Kinh tế Chính trị Quốc tế tại Đại học Tehran, ông Tohid Asadi, đã cho biết: "Bầu không khí [tại Tehran] về các vấn đề liên quan tới chính phủ Mỹ chìm trong sự nghi ngờ. Chính phủ Iran nhận định họ đã sẵn sàng tham gia đàm phán không chỉ một lần, mà là 2 lần, trong năm vừa qua, nhưng quốc gia họ vẫn phải đối mặt với chiến dịch không kích với quy mô chưa từng có này từ phía Mỹ và Israel. Giờ đây họ đang tìm giải pháp đảm bảo an ninh, để chắc chắn rằng họ không rơi vào cái bẫy với vòng lặp chiến tranh không hồi kết, ký kết thỏa thuận ngừng bắn, rồi lại nổ ra một cuộc xung đột mới".
Trong khi quan hệ giữa Mỹ và Iran tiếp tục căng thẳng, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục giữ ở mức nhỏ giọt so với thời điểm trước khi cuộc chiến bùng nổ. Dữ liệu hàng hải từ Kpler và LSEG cho thấy trong tuần vừa qua, chỉ có 3 tàu chở dầu di chuyển qua eo biển Hormuz, với thiết bị theo dõi hải trình được tắt để tránh bị quân đội Iran tấn công.
Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran là một vấn đề nan giải cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, và kết quả một số cuộc thăm dò cho thấy công chúng Mỹ phần lớn không ủng hộ cuộc chiến này. Reuters/Ipsos đã đưa ra kết quả một cuộc thăm dò trong ngày thứ Hai vừa rồi, cho thấy 66% số người trả lời nhận định ông Trump đã "không giải thích rõ mục tiêu của quyết định can thiệp quân sự tại Iran".
Trong một bài đăng trên X, ông Mohammad Baqer Qalibaf cảnh báo quyết định kéo dài cuộc chiến này sẽ chỉ đặt áp lực lên Mỹ, và "người dân Mỹ sẽ phải gánh chịu chi phí của cuộc chiến đó".
Bên cạnh thiếu sự hậu thuẫn trong nước, cuộc chiến của Mỹ cũng không nhận được sự hậu thuẫn từ các nước châu Âu. Các nước đồng minh của Mỹ tại châu Âu trong khối NATO đã từ chối yêu cầu của ông Trump kêu gọi họ điều động tàu tới eo biển Hormuz nhằm tái mở cửa eo biển này, và khẳng định sẽ không can thiệp vào khu vực này nếu không có một thỏa thuận ngừng bắn được ký kết giữa các phe tham chiến, cùng với một sứ mệnh được sự chấp thuận từ cộng đồng quốc tế.
Nguyễn Quang Minh (Theo Reuters, Al Jazeera)
