Nguy cơ mất an toàn
Việc di dời cư dân khỏi chung cư cấp D không thể tiếp tục kéo dài khi công trình đã được cơ quan chuyên môn đánh giá ở mức nguy hiểm cao nhất. Người sống thấp thỏm trong những căn chung cư cũ đang là nỗi lo chung, trên thực tế, quá trình này không chỉ phụ thuộc vào quyết định của cơ quan chức năng mà còn liên quan đến sự đồng thuận của người dân, phương án bố trí chỗ ở và tiến độ triển khai dự án xây dựng lại.
Thông tin với Người Đưa Tin, đại diện Sở Xây dựng Tp.HCM cho hay, cập nhật trong tháng 10/2026, toàn Tp.HCM có 64 chung cư cấp D, tương ứng 106 lô với 8.577 căn hộ tại 18 phường. Đây là nhóm công trình được xếp vào mức nguy hiểm cao nhất, cần được quan tâm xử lý nhằm bảo đảm an toàn cho người dân.
Đáng chú ý, qua rà soát đến tháng 10/2026, chưa có trường hợp phải tháo dỡ khẩn cấp. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa áp lực xử lý đã giảm. Với số lượng công trình lớn, nằm tại nhiều địa bàn khác nhau, việc cải tạo, xây dựng lại đòi hỏi thành phố phải tổ chức đồng bộ từ kiểm định, lập phương án di dời, bố trí tạm cư đến hoàn thiện thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư.
Những căn hộ chung cư cũ đã xuống cấp nghiêm trọng và tiềm ẩn nguy cơ nguy hiểm cho người sinh sống bên trong.
Qua ghi nhận thực tế tại chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội và cư xá Thanh Đa (phường Bình Quới), nhiều vị trí tại chung cư này xuất hiện tình trạng bê tông bong tróc, cốt thép lộ ra ngoài và hoen gỉ. Một số khu vực phải gia cố bằng khung thép, lưới bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ vật liệu rơi xuống hành lang và khu vực sinh hoạt. Dù chính quyền đã triển khai các biện pháp cảnh báo, việc tiếp tục sinh sống trong công trình vẫn tiềm ẩn những rủi ro khó lường.
Theo góc nhìn chuyên môn, việc một chung cư được kiểm định cấp D không đơn thuần là cảnh báo về tình trạng xuống cấp thông thường. Đây là mức nguy hiểm cao nhất trong đánh giá chất lượng nhà chung cư, đòi hỏi phải có phương án xử lý khẩn cấp theo quy định.
Chia sẻ với PV, kỹ sư xây dựng Võ Đình Đại, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ SMES, cho hay, trong lĩnh vực kết cấu công trình, sau thời gian dài sử dụng, bê tông có thể suy giảm chất lượng, cốt thép bị ăn mòn do tác động của môi trường, độ ẩm và tình trạng thấm nước. Khi lớp bê tông bảo vệ bong tróc, cốt thép lộ ra ngoài, khả năng làm việc của cấu kiện có thể bị ảnh hưởng. Đáng lo ngại, những dấu hiệu hư hỏng bên ngoài chưa chắc phản ánh đầy đủ tình trạng kết cấu bên trong.
Chính quyền địa phương phải dùng biện pháp chống đỡ trần nhà bằng khung sắt.
Theo kỹ sư này, đối với công trình đã được kiểm định cấp D, nguy cơ mất an toàn không thể đánh giá chỉ bằng cảm quan hoặc những biện pháp sửa chữa bề mặt. Khả năng chịu lực của các cấu kiện cần được xem xét tổng thể, bởi nếu những bộ phận quan trọng bị suy giảm khả năng chịu tải, công trình có thể đối diện nguy cơ hư hỏng nghiêm trọng hơn.
Việc gia cố tạm thời cũng không thể được xem là giải pháp thay thế cho di dời. Những biện pháp chống đỡ chỉ có tác dụng trong phạm vi kỹ thuật và điều kiện được đánh giá cụ thể, không đồng nghĩa công trình đã đủ điều kiện để tiếp tục khai thác lâu dài. Vì vậy, khi đã có kết luận nguy hiểm và yêu cầu di dời của cơ quan có thẩm quyền, việc đưa người dân ra khỏi công trình phải được ưu tiên.
Bố trí phương án tạm cư để người dân yên tâm di dời
Trước yêu cầu bảo đảm an toàn, chính quyền các địa phương đang tập trung triển khai nhiều giải pháp, từ tuyên truyền, đối thoại, vận động đến bố trí nơi ở tạm thời và thực hiện các biện pháp hành chính đối với những trường hợp chưa bàn giao mặt bằng.
Trao đổi với Người Đưa Tin, lãnh đạo UBND phường Bình Quới cho biết, song song với công tác vận động, điểm đáng chú ý của dự án Thanh Đa là định hướng tái định cư tại chỗ. Theo phương án được đặt ra, khoảng 1.750 căn hộ tái định cư dự kiến được bố trí tại khu vực hai lô 4 và 6 cũ.
UBND phường Bình Quới đang tập trung vận động người dân còn lại sớm bàn giao mặt căn hộ để cơ quan chức năng triển khai quy trình tháo dỡ xây dựng.
Phường này đã giao 250 quyết định cưỡng chế di dời cho các hộ thuộc sở hữu tư nhân tại 6 lô số cư xá Thanh Đa. Trong số này có hộ đã đồng ý di dời nhưng chưa bàn giao mặt bằng, cùng các hộ chưa đồng ý di dời.
Các chính sách được đề cập còn gồm hỗ trợ đối với phần diện tích cơi nới mới, bảo đảm quyền lợi của hộ cho thuê và người đang thuê căn hộ thuộc tài sản công. Mức hỗ trợ tạm cư đã tăng từ 8 triệu lên 12 triệu đồng/tháng đối với hộ dưới 4 nhân khẩu; các hộ có số lượng nhân khẩu cao hơn mức hỗ trợ thêm 3 triệu đồng.
Đối với hộ chọn nhận tiền bồi thường để tự lo nơi ở mới, đơn giá theo dự án là 52 triệu đồng/m2; hệ số K đối với căn hộ dưới đất là 1,29 và trên lầu là 1,17. Ngoài phương án này, chủ đầu tư hỗ trợ thêm 300 triệu đồng cho hộ dưới đất và 200 triệu đồng cho hộ từ lầu 1 đến lầu 3 trở lên.
Người dân tại chung cư Vĩnh Hội cho biết vẫn chờ các quyết định, phương án của cơ quan chức năng, trước khi thống nhất bàn giao nhà.
Tại chung cư Vĩnh Hội, cuối tháng 10/2026, ông Võ Thanh Dũng, Chủ tịch UBND phường Khánh Hội đã chủ trì hội nghị triển khai kế hoạch và phương án di dời khẩn cấp hơn 140 hộ dân còn lại tại các lô A, B, C.
Theo phương án của UBND phường Khánh Hội, các hộ thuộc diện di dời được bố trí căn hộ tạm cư từ quỹ nhà thuộc tài sản công của Tp.HCM. Toàn bộ căn hộ trong quỹ bố trí đã được sửa chữa, đủ điều kiện đưa vào sử dụng. Sau khi có quyết định bố trí, người dân được hướng dẫn xem căn hộ, hoàn thiện hồ sơ, lập hợp đồng và nhận bàn giao.
Chính quyền địa phương khẳng định việc di dời là nhiệm vụ cấp bách nhằm bảo đảm tính mạng, tài sản của người dân, đồng thời tiếp tục nghiên cứu các phương án phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho những hộ còn băn khoăn.
Hoàn thiện cơ chế, chính sách đẩy nhanh tiến độ cải tạo chung cư cũ
Việc cải tạo chung cư cũ không thể chỉ dừng lại ở việc tháo dỡ công trình xuống cấp mà phải tính toán đồng bộ phương án xây dựng mới, tái định cư và tổ chức thi công.
Bên cạnh việc bố trí tạm cư và xây dựng lộ trình đầu tư, hoàn thiện cơ chế, chính sách được xem là một trong những điều kiện quan trọng để Tp.HCM đẩy nhanh tiến độ cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.
Lãnh đạo Sở Xây dựng, thông tin; Hiện nay dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách, biện pháp cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố đã được UBND Tp.HCM thông qua và trình HĐND thành phố.
Do dự thảo có nhiều nội dung chính sách mới so với quy định hiện hành, cơ quan thẩm tra cần tiếp tục rà soát, đánh giá. Nghị quyết dự kiến được xem xét tại kỳ họp HĐND thành phố tháng 12/2026.
Việc xây dựng cơ chế riêng có ý nghĩa trong bối cảnh cải tạo chung cư cũ liên quan đến nhiều vấn đề phức tạp, từ quyền sở hữu, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến lựa chọn chủ đầu tư và cân đối hiệu quả dự án.
Đối với những chung cư chưa có chủ đầu tư, việc hoàn thiện quy hoạch và tổ chức lựa chọn nhà đầu tư cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Với các dự án đã có chủ đầu tư, cần theo dõi tiến độ thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến di dời, tạm cư và triển khai xây dựng lại.
Từ yêu cầu bảo đảm an toàn tại các chung cư xuống cấp đến mục tiêu xử lý 64 chung cư cấp D trong giai đoạn 2026 - 2030, Tp.HCM đang đứng trước nhiệm vụ chỉnh trang đô thị có quy mô lớn.
Đây không chỉ là câu chuyện thay thế những công trình cũ bằng các tòa nhà mới, mà còn là quá trình giải quyết đồng thời quyền lợi cư dân, nguồn lực đầu tư và yêu cầu phát triển đô thị.
Khi chính sách tạm cư, tái định cư được thực hiện minh bạch, trách nhiệm của từng chủ thể được xác định rõ và các mốc tiến độ được kiểm soát, việc cải tạo chung cư cũ mới có cơ sở chuyển từ kế hoạch sang hành động, cũng là điều kiện để Tp.HCM từng bước thay thế những công trình xuống cấp bằng không gian sống an toàn, đồng bộ và phù hợp hơn với quá trình phát triển đô thị.
Theo định hướng được Sở Xây dựng tham mưu UBND TP, công tác chuẩn bị đầu tư đối với các nhóm chung cư xây dựng trước năm 1975 và giai đoạn 1975 - 1994 cơ bản hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2030. Đối với những chung cư không thuộc trường hợp phải phá dỡ, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành sửa chữa, nâng cấp, gia cố trong năm 2027.
Đối với nhóm 64 chung cư cấp D, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành đầu tư, cải tạo, xây dựng lại đến năm 2030. Đối với 11 dự án đã có chủ đầu tư, trong đó 8 chủ đầu tư đang triển khai thủ tục đầu tư tại 8 phường, mục tiêu hoàn thành công tác đầu tư, cải tạo, xây dựng lại được đặt ra đến năm 2028.
Phùng Sơn
