Trong bối cảnh nhiều quốc gia cạnh tranh quyết liệt để thu hút nhân tài khoa học, quyết định trở về Việt Nam của PGS.TS Nguyễn Duy Liêm được xem là một câu chuyện truyền cảm hứng đặc biệt. Từ môi trường nghiên cứu hàng đầu tại Mỹ, nhà khoa học Việt kiều đã lựa chọn quay về quê hương với mong muốn đóng góp cho sự phát triển của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nước.
PGS.TS Nguyễn Duy Liêm từ bỏ sự nghiệp bao người mơ ước ở Mỹ để trở về Việt Nam công tác. Ảnh: NVCC
PGS.TS Nguyễn Duy Liêm là chuyên gia có nhiều năm nghiên cứu trong lĩnh vực vi sinh học phân tử, di truyền học vi khuẩn và kháng kháng sinh. Ông nhận bằng Tiến sĩ Vi sinh học tại Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc trước khi tiếp tục phát triển sự nghiệp tại Mỹ. Tại đây, ông giữ vị trí Phó Giáo sư thuộc Trường Y khoa của Đại học Case Western Reserve, một trong những cơ sở đào tạo và nghiên cứu y khoa uy tín của Hoa Kỳ.
Không chỉ giảng dạy và nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Duy Liêm còn từng đảm nhiệm vai trò quản lý Phòng thí nghiệm Elizabeth A. Rich đạt chuẩn an toàn sinh học cấp độ 3 (BSL-3) tại University Hospitals Cleveland Medical Center. Đây là loại phòng thí nghiệm có yêu cầu kỹ thuật và an toàn nghiêm ngặt, được sử dụng để nghiên cứu các tác nhân vi sinh vật nguy hiểm.
Sau hơn một thập kỷ làm việc trong môi trường nghiên cứu quốc tế, sở hữu hơn 40 công trình khoa học được công bố trên các tạp chí chuyên ngành uy tín, ông vẫn đau đáu với câu hỏi làm thế nào để những tri thức và kinh nghiệm tích lũy được có thể góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học Việt Nam. Chính suy nghĩ đó đã thôi thúc ông đưa ra quyết định trở về nước công tác.
Năm 2026, PGS.TS Nguyễn Duy Liêm trúng tuyển Chương trình VNU350 – chương trình thu hút các nhà khoa học trẻ xuất sắc và các chuyên gia đầu ngành về làm việc tại Đại học Quốc gia Tp.HCM. Ông lựa chọn công tác tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo, nơi được kỳ vọng trở thành đầu tàu kết nối nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Liêm, điều khiến ông tin tưởng vào quyết định trở về không chỉ là các chính sách thu hút nhân tài, mà còn là khát vọng xây dựng một môi trường học thuật hiện đại, cởi mở và có khả năng kết nối quốc tế mạnh mẽ. Ông cho rằng trong nền kinh tế tri thức, sức cạnh tranh của một trường đại học nghiên cứu không chỉ nằm ở cơ sở vật chất hay nguồn lực tài chính, mà còn ở văn hóa học thuật, tinh thần sáng tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
PGS.TS Nguyễn Duy Liêm (thứ hai từ trái qua) tham dự Hội nghị Quốc tế về Vi sinh học Ứng dụng lần 1 tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Ảnh: NCCC.
Điều nhà khoa học này mong muốn mang về Việt Nam không đơn thuần là các bài báo khoa học hay những dự án nghiên cứu riêng lẻ. Với kinh nghiệm nhiều năm làm việc trong môi trường quốc tế, ông kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng các nhóm nghiên cứu liên ngành, nơi các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực cùng hợp tác để giải quyết những vấn đề lớn của xã hội.
Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc kết nối giữa phòng thí nghiệm, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế. Theo ông, thành công của khoa học hiện đại không chỉ được đo bằng số lượng công bố mà còn ở khả năng chuyển hóa tri thức thành công nghệ, sản phẩm và giải pháp phục vụ cộng đồng. Chính vì vậy, việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo cần trở thành mục tiêu quan trọng của các trường đại học nghiên cứu trong tương lai.
Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Duy Liêm dành nhiều sự quan tâm cho thế hệ nhà khoa học trẻ Việt Nam. Ông đánh giá cao khả năng hội nhập quốc tế, tinh thần học hỏi và sự nhạy bén với các công nghệ mới của giới trẻ hiện nay. Theo ông, nếu được làm việc trong môi trường minh bạch, có cơ chế hỗ trợ phù hợp và mạng lưới hợp tác rộng mở, các nhà khoa học trẻ Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những công trình có giá trị và sức ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu.
Câu chuyện của PGS.TS Nguyễn Duy Liêm không chỉ là hành trình trở về của một nhà khoa học thành danh, mà còn là minh chứng cho khát vọng cống hiến của những trí thức Việt Nam ở nước ngoài. Từ phòng thí nghiệm hiện đại tại Mỹ đến giảng đường và trung tâm nghiên cứu trong nước, ông đang viết tiếp hành trình của mình bằng niềm tin rằng khoa học Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ khi được xây dựng trên nền tảng của tri thức, sáng tạo và sự kết nối toàn cầu.
Khánh Linh (t/h)
