Tử Cấm Thành được biết đến là nơi bàn việc chính sự của các vị vua và quần thần của mình. Đây cũng là nơi ở của hoàng đế cùng dàn hậu cung của mình, ngoài ra còn có thái giám, cung nữ là những người phục vụ của họ.
Ngày nay, hình ảnh Tử Cấm Thành đã trở thành một trong những kỳ quan nổi tiếng của thế giới. Vì Tử Cấm Thành có hàng nghìn năm lịch sử nên nơi này còn chứa đựng rất nhiều điều bí ẩn mà hậu thế luôn muốn khám phá.
Tử Cấm Thành hay còn được gọi là Cố Cung nằm ở trung tâm của Bắc Kinh, Trung Quốc. Năm 1402, sau khi chiếm được Nam Kinh và lên ngôi, hoàng đế Trung Quốc Minh Thành Tổ đã dời đô về Bắc Kinh và ra lệnh xây dựng một thành phố cho "thiên tử" - nơi ở dành cho các hoàng đế từ các triều đại khác nhau. Hàng triệu người lao động đã làm việc trong 14 năm để xây dựng công trình nhằm thể hiện sự quyền lực này.
Năm 1421, hoàng đế đã cư trú trong quần thể cung điện và biến Bắc Kinh thành thủ đô mới của Trung Quốc. Tổng cộng 24 hoàng đế của Trung Quốc đã ngự ở Tử Cấm Thành từ giữa đời nhà Minh đến cuối đời nhà Thanh.
Nhắc đến Tử Cấm Thành không ai không khỏi xuýt xoa. Nơi đây được đánh giá là một công trình có quy mô hoành tráng. Tử Cấm Thành với tích 720.000 m2 với hơn 800 cung điện lớn, nhỏ có chức năng khác nhau, một số cung điện là nơi làm việc của hoàng đế, một số cung điện lại là nơi ở của các phi tần trong hậu cung. Quần thể này gần 10.000 phòng nhưng thiết kế ban đầu không có nhà vệ sinh.
Cấu trúc và trật tự sắp xếp bên trong Tử Cấm Thành chịu ảnh hưởng và tuân theo những quy tắc của Nho giáo và Đạo giáo, trong đó điển hình là sự kết hợp hài hòa, thống nhất của "thiên", "địa" và "nhân" trong Đạo giáo. Điều đáng nói trong một thời gian dài, Tử Cấm Thành vẫn là một bí ẩn về cách người Trung Quốc quản lý để xây dựng thành phố khổng lồ này. Theo phân tích từ các nhà khảo cổ, Tử Cấm Thành được xây nên từ những phiến đá cẩm thạch nặng tới 200-300 tấn. Những khối đá này được chuyển về Bắc Kinh từ nơi cách đó 70km.
Để vận chuyển, mỗi khối đá cần tới 50 người đàn ông khỏe mạnh vận chuyển trong 28 ngày không ngừng. Gần đây, các nhà khoa học cho rằng, những phiến đá này có thể đã được vận chuyển trên những con đường băng bằng cách làm ngập những con đường trong mùa đông dài và lạnh lẽo với một lớp nước mỏng.
Nơi đây là dù đã hơn 600 năm tuổi, trải qua hơn 200 trận động đất, Tử Cấm Thành vẫn không bị ảnh hưởng. Các nhà khảo cổ đã phân tích kiến trúc của Tử Cấm Thành sau đó tiến hành dựng mô hình và thử nghiệm mô phỏng một trận động đất lên tới 10,1 độ richter. Dù cường độ động đất rất lớn, biên độ rung lắc của mô hình lớn khiến cho các viên gạch của Tử Cấm Thành sụp đổ tuy nhiên phần khung vẫn rất bền vững.
Sau nhiều lần thử nghiệm, các chuyên gia đã tìm được câu trả lời cho sự vững chãi này nằm ở các kết cấu "đấu củng". Đấu củng thường nằm ở vị trí dưới hiên và mái nhà, không sử dụng đinh hay bất kỳ loại keo dính nào. Các thanh gỗ được lắp vào đúng khuôn và ăn khớp với nhau. Đây là thiết kế được Trung Quốc sử dụng từ hơn 500 năm trước công nguyên. Thiết kế của đấu củng giúp giảm tác động của các trận động đất lên tòa nhà, tăng khả năng chịu lực dựa trên kỹ thuật chồng rường. Bên cạnh đó, nó cũng đóng vai trò trang trí cho các cung điện nằm trong Tử Cấm Thành.
Thêm một điều thú vị về nơi "linh thiêng" này là trong khi Bắc Kinh nhiều lần ngập lụt sau những mưa kỷ lục, Tử Cấm Thành hơn 600 năm lịch sử, nằm cách trung tâm thành phố vài km, lại luôn khô ráo.
Theo các chuyên gia, bí mật của Tử Cấm Thành nằm ở hệ thống thoát nước được thiết kế từ thời Minh, vượt xa trí tưởng tượng của kỹ thuật hiện đại, khiến các kỹ sư đô thị ngày nay phải học hỏi.
Hệ thống thoát nước trong cung được thiết kế theo nguyên tắc ba lớp thông minh, kết hợp địa hình, kiến trúc và thủy lợi.
Đầu tiên kể đến lớp địa hình dốc và sân nghiêng, toàn bộ cung điện được xây trên nền đất cao hơn mặt đường xung quanh 1-2 m. Mỗi sân trong rộng hàng nghìn m2 đều nghiêng nhẹ về bốn hướng với độ dốc chính xác 1-2%, dẫn nước mưa tập trung vào các rãnh thoát trung tâm được lát đá xanh.
Tiếp lớp thứ hai là máng xối và cống ngầm chằng chịt, dưới mái ngói lưu ly vàng là hệ thống 1.142 đầu rồng phun nước bằng đồng. Mỗi đầu rồng là một ống dẫn tinh xảo, đưa nước từ mái nhà xuống hệ thống hơn 72 km cống thoát ngầm lát đá xanh, sâu 1-2 m, rộng 0,5-1 m, được bố trí theo lưới ô vuông đều đặn, kết nối trực tiếp với sông Kim Thủy bên ngoài.
Và lớp cuối cùng là sông nhân tạo và hồ điều hòa, sông Kim Thủy - nay là hào nước bao quanh cung điện rộng 52 m, sâu 6 m, đóng vai trò như bể điều hòa khổng lồ với dung tích hàng chục nghìn m3, tiếp nhận nước thừa từ cống ngầm rồi dẫn ra hệ thống kênh rạch cổ của Bắc Kinh, cuối cùng hòa vào sông Vĩnh Định Môn.
Nếu nhìn một cách tổng thể, hệ thống chống ngập Tử Cấm Thành bao gồm một tổ hợp các yếu tố địa hình bề mặt và dưới lòng đất, bên trong và bên ngoài.
Hơn 600 năm, trải qua 24 vị hoàng đế nhà Minh và nhà Thanh, Tử Cấm Thành chưa từng ghi nhận một trận ngập nào gây hư hại cấu trúc. Bí mật nằm ở tư duy "phòng lũ từ gốc" của người xưa - dự đoán rủi ro, thiết kế tổng thể, tận dụng tự nhiên.
Ngày nay, Tử Cấm Thành vẫn luôn là dấu ấn được thể hiện vô cùng rõ nét trong đời sống của người dân Bắc Kinh và trở thành địa điểm thăm quan, ngắm cảnh nổi tiếng của Trung Quốc.
Trúc Chi (t/h)
