Theo ghi nhận của PV Người Đưa Tin, những ngày cuối năm, dọc các thôn Luận Văn, Xuân Tân (xã Lam Sơn, Thanh Hóa), không khí chăm sóc bưởi đỏ trở nên tất bật. Từng quả bưởi được bọc nilon cẩn thận, treo lơ lửng trên cành, chờ ngày xuống vườn. Nhiều chủ vườn cho biết, khi Tết còn cách gần một tháng, bưởi đã được thương lái đặt mua gần hết.
Những quả bưởi đỏ trong vườn ông Cần được bọc từng quả cẩn thận.
“Cả vườn đã có người đặt mua từ sớm rồi”, ông Lê Huy Cần-người tiên phong khôi phục giống bưởi đỏ Luận Văn chia sẻ khi kiểm tra những gốc bưởi đang vào vụ đẹp nhất.
Gắn bó với giống bưởi này từ năm 2011, khi còn công tác tại địa phương, ông Cần hiện sở hữu vườn bưởi không lớn, chỉ hơn chục gốc nhưng năm nào cũng “cháy hàng” từ tháng 10-11 âm lịch. Riêng dịp Tết năm nay, 12 gốc bưởi mang lại cho gia đình ông khoảng 40 triệu đồng.
Hàng ngày ông vẫn tất bật chăm bón cây để quả có chất lượng tốt nhất khi xuất bán.
"Đến tháng Chạp là các hộ trong làng hầu như không còn bưởi để bán lẻ. Khách từ Hà Nội, Tp.HCM, các tỉnh phía Nam đặt mua rất sớm để làm quà biếu", ông Cần nói.
Khác với những giống bưởi quen thuộc có vỏ xanh hoặc vàng nhạt, bưởi đỏ Luận Văn nổi bật ngay từ hình thức. Khi vào độ chín, lớp vỏ chuyển sang màu đỏ rực, ánh lên sắc son trầm ấm, trông như được phủ một lớp màu Tết. Treo trên cành hay đặt trên mâm ngũ quả, quả bưởi đỏ tạo cảm giác sang trọng, đẹp mắt, hiếm thấy ở các giống bưởi khác.
Giống bưởi Luận Văn có màu sắc đặc biệt đẹp mắt nên rất được khách ưa chuộng vào dịp Tết.
Không chỉ vỏ ngoài, phần tép bên trong cũng mang sắc đỏ hồng tự nhiên, múi mọng nước, vị ngọt thanh và hương thơm nhẹ. Chính màu sắc khác biệt này khiến bưởi đỏ Luận Văn từ xa xưa đã được chọn làm lễ vật tiến vua triều Lê- thứ quả hội tụ đủ "sắc, hương, vị" cho những dịp lễ trọng của hoàng cung.
Trải qua nhiều thăng trầm, giống bưởi quý từng đứng trước nguy cơ mai một, trước khi được khôi phục và phát triển trở lại trong hơn một thập kỷ qua.
Là người có kinh nghiệm phục hồi và phát triển giống bưởi đỏ quý, ông Cần có kỹ thuật chăm sóc chuyên nghiệp.
Bưởi đỏ Luận Văn hiện có giá bán phổ biến từ 100.000-200.000 đồng/quả. Những cặp bưởi đẹp, được tuyển chọn kỹ, có thời điểm lên tới 500.000 đồng/cặp nhưng vẫn trong tình trạng khan hiếm.
Theo ông Lê Huy Cần, bưởi được ghép hoặc chiết cành, sau khoảng 4 năm bắt đầu cho quả và mỗi năm chỉ thu hoạch một vụ vào dịp cuối năm.
Trung bình mỗi cây cho từ 40-50 quả, trọng lượng 1-1,5 kg/quả. Khi còn non, quả có màu xanh; đến khoảng giữa tháng 10 âm lịch bắt đầu chuyển đỏ từ trong ra ngoài, tỏa hương thơm dịu, múi mọng nước, vị ngọt thanh.
Bưởi Luận Văn đang mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân địa phương.
Ở thôn Xuân Tân, ông Đỗ Văn Thơ, một trong những hộ trồng nhiều bưởi đỏ nhất xã, cho biết gia đình có hơn 500 gốc. Dịp Tết năm nay, ông đưa ra thị trường khoảng 200 gốc, cho sản lượng ước 5.000 quả.
Khách hàng săn đón nhờ màu sắc đẹp mắt và độc đáo của giống bưởi này.
"Thời tiết thuận lợi nên bưởi đẹp đều, thương lái đặt mua cả vườn từ đầu tháng 11 âm lịch", ông Thơ nói. Với giá bán sỉ khoảng 60.000 đồng/quả, doanh thu vụ Tết đạt khoảng 300 triệu đồng, trừ chi phí còn lãi 250 triệu đồng.
Theo ông Thơ, điểm đặc biệt của bưởi đỏ Luận Văn là khi chín, vỏ và tép đều có màu đỏ hồng, vỏ mỏng, mùi thơm nhẹ, có thể giữ hương từ một đến hai tháng. "Bưởi bày bàn thờ cả tháng không hỏng, nên rất được ưa chuộng dịp Tết", ông nói.
Đại diện UBND xã Lam Sơn cho biết, toàn xã hiện có gần 60 ha trồng bưởi đỏ Luận Văn, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.
Trước mục tiêu vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn nguồn gen quý, tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt đề án cải tạo và phát triển giống bưởi Luận Văn.
Theo định hướng đến năm 2040, diện tích bưởi đỏ Luận Văn tại Lam Sơn sẽ mở rộng lên khoảng 150 ha, gắn với phát triển du lịch sinh thái, chế biến và logistics.
