Trong bối cảnh xung đột kéo dài, cuối tuần qua, Ukraine đã liên tiếp nhận những thông tin không thuận lợi liên quan đến viện trợ quân sự từ các đối tác châu Âu.
Cả Ba Lan và Bulgaria đều đưa ra quyết định hạn chế hoặc dừng một số hình thức hỗ trợ quan trọng cho Ukraine, với lý do chính là áp lực ngân sách và ưu tiên an ninh nội địa.
Cụ thể, tại một Hội nghị Thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo EU ở Dublin (Ireland), Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev tuyên bố, Sofia không có đủ nguồn lực tài chính để hỗ trợ cho Ukraine và sẽ dừng cung cấp vũ khí, đạn dược từ kho dự trữ quân sự.
Khi được hỏi về gói vay mới của EU dành cho Ukraine và khả năng Sofia tham gia với tư cách là bên bảo lãnh, ông Radev cho biết Bulgaria hiện đang nằm trong quy trình kiểm soát thâm hụt ngân sách quá mức của EU, đồng thời đối mặt với những hạn chế về dự trữ quốc gia.
"Về vấn đề hỗ trợ tài chính, bản thân chúng tôi đang nằm trong quy trình xử lý thâm hụt ngân sách quá mức, và Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen đã nhiều lần yêu cầu chúng tôi phải giảm mức thâm hụt xuống dưới ngưỡng 3%", ông Radev nói.
Tuy nhiên, Thủ tướng Bulgaria khẳng định Sofia sẽ không cản trở các quốc gia thành viên EU khác trong việc cung cấp hỗ trợ tài chính cho Kiev.
Ông Radev nêu rõ rằng dù Bulgaria ủng hộ các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc giao tranh, ông phản đối quan điểm theo đuổi "hòa bình thông qua sức mạnh". Ông lập luận rằng việc tiếp tục hỗ trợ quân sự chỉ dẫn đến thương vong lớn hơn, sự tàn phá nghiêm trọng hơn và nguy cơ làm leo thang xung đột.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev. Ảnh: Polskie Radio
Theo BTA, những phát biểu tại Dublin diễn ra sau quyết định chính thức được Nội các của ông Radev thông qua vào ngày 21/10, theo đó Bulgaria đã chính thức chấm dứt tài trợ mua sắm vũ khí sát thương cho Ukraine thông qua Quỹ Hòa bình châu Âu (EPF), đồng thời giới hạn các đóng góp trong tương lai chỉ ở mức hỗ trợ phi quân sự.
Kể từ khi liên minh chính trị của ông Radev giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 4, Sofia đã dần rút lại các chính sách hỗ trợ quân sự từng được các chính quyền tiền nhiệm duy trì – vốn đóng vai trò là nguồn cung cấp chính các loại đạn pháo theo tiêu chuẩn Liên Xô cho Kiev.
Vào tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng Bulgaria Dimitar Stoyanov đã tuyên bố dừng mọi chuyến giao hàng vũ khí trực tiếp. Vào tháng 7, Bulgaria đã rút khỏi "Liên minh những người sẵn sàng" hỗ trợ Ukraine do Anh và Pháp dẫn dắt, với lập trường ưu tiên giải pháp ngoại giao.
Cùng thời điểm tại Dublin, Ba Lan, một trong những bên ủng hộ kiên định nhất của Kiev, đã đưa ra lập luận tương tự.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuyên bố Warsaw sẽ không đóng góp thêm kinh phí cho sáng kiến PURL – cơ chế cho phép các nước đối tác mua vũ khí Mỹ để hỗ trợ Ukraine.
Thông báo được ông Tusk đưa ra một ngày sau cuộc gặp của ông với Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Vị Thủ tướng giải thích rằng Ba Lan đang chi tiêu đáng kể cho an ninh quốc gia, với mức chi tiêu quốc phòng thuộc hàng cao nhất châu Âu, trong khi ngân sách đang chịu thâm hụt lớn.
"Tôi đã nói với Tổng thư ký NATO rằng, hiện tại, chúng tôi sẽ không phân bổ ngân quỹ cho cơ chế PURL bởi lẽ chúng tôi đang phải dành nguồn lực rất lớn để mua sắm vũ khí cho chính quân đội của mình", Thủ tướng Ba Lan cho biết.
"Chúng tôi đã và đang tiếp tục cung cấp sự hỗ trợ đáng kể cho Ukraine. Tuy nhiên, do đang đối mặt với mức thâm hụt ngân sách lớn và phải chi tiêu mạnh tay cho quốc phòng, tôi đã giải thích rằng trong bối cảnh tài chính hiện nay, Ba Lan sẽ không đóng góp thêm kinh phí nữa; chúng tôi còn phải ưu tiên cho các khoản chi tiêu an ninh của chính mình – vốn thuộc hàng cao nhất tại châu Âu", ông giải thích
Đồng thời, Thủ tướng Tusk nhấn mạnh rằng Ukraine vẫn cần được giúp đỡ, và sự hỗ trợ từ phía Ba Lan xuất phát trước hết từ chính những nhu cầu của bản thân Ba Lan, vì an ninh của Ba Lan gắn liền với tình hình ở Ukraine.
"Chúng tôi sẽ không được an toàn nếu Ukraine bị đánh bại, và giai đoạn cuối thu cùng mùa đông này sẽ mang tính cực kỳ quyết định. Chúng tôi không thể để Ukraine thua cuộc trong cuộc chiến này, vì khi đó chúng tôi sẽ gặp rắc rối rất nghiêm trọng", ông Tusk nói.
Mặc dù Ba Lan tuyên bố không tiếp tục đóng góp vào sáng kiến PURL, hợp tác song phương giữa Warsaw và Kiev vẫn tiếp tục trên các lĩnh vực khác, bao gồm trao đổi công nghệ chống drone đổi lấy máy bay MiG-29 và hợp tác trong liên minh phòng thủ tên lửa đạn đạo.
Minh Đức (Theo LIGA, BTA)
