Theo thông tin từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy của bệnh viện vừa tiếp nhận một bệnh nhân nam 49 tuổi, có tiền sử lạm dụng rượu trong nhiều năm.
Trong một bữa liên hoan, người đàn ông này uống nhiều mật cá trắm cùng rượu vì tin theo kinh nghiệm dân gian rằng mật cá có tác dụng "bổ gan" và giúp "tăng cường sức khỏe".
Khoảng 12 giờ sau, bệnh nhân bắt đầu nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt nhẹ và mệt lả. Người bệnh nhanh chóng được đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan tăng rất cao, GGT tăng và triglycerid cũng tăng ở mức nặng, cho thấy tình trạng tổn thương gan cấp nghiêm trọng.
Mật cá có thể gây tổn thương gan, thận. Ảnh: Nguồn: Bệnh viện TWQĐ 108.
Theo BS Hoàng Nghĩa Quốc, Khoa Điều trị Gan - Mật - Tụy, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đây là trường hợp tổn thương gan cấp rất nặng do ngộ độc mật cá trắm trên nền bệnh nhân có tiền sử lạm dụng rượu.
Y văn đã ghi nhận nhiều trường hợp ngộ độc mật cá có thể dẫn đến tổn thương gan, suy thận, thậm chí suy đa cơ quan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Bệnh nhân được hồi sức tích cực, truyền dịch, điều trị hỗ trợ chức năng gan, đồng thời được theo dõi sát chức năng gan - thận và các chỉ số toàn thân. Sau 4 ngày điều trị, tình trạng lâm sàng và các xét nghiệm đã cải thiện rõ rệt, tuy nhiên vẫn chưa trở về mức bình thường.
Vì sao mật cá có thể gây ngộ độc?
Theo BS Hoàng Nghĩa Quốc, mật của một số loài cá thuộc họ cá chép có chứa độc tố 5α-cyprinol sulfate cùng nhiều thành phần độc khác. Những chất này có khả năng gây tổn thương trực tiếp đến tế bào gan và ống thận.
Đáng lưu ý, các độc tố trong mật cá có tính bền với nhiệt. Vì vậy, việc nấu chín, phơi khô hoặc ngâm rượu không thể loại bỏ hoàn toàn độc tính.
Ngộ độc mật cá có thể diễn biến qua nhiều giai đoạn.
Ở giai đoạn sớm, thường xuất hiện trong vài giờ đầu sau khi uống, người bệnh có thể buồn nôn, nôn nhiều, đau bụng, tiêu chảy và mệt lả.
Khi tổn thương cơ quan tiến triển, men gan có thể tăng rất cao, kèm vàng da, rối loạn đông máu. Một số trường hợp có thể tụt huyết áp hoặc rối loạn ý thức.
Ở giai đoạn muộn, sau vài ngày, người bệnh có thể xuất hiện tiểu ít hoặc vô niệu, phù, tăng creatinin do tổn thương thận cấp. Những trường hợp nặng có thể phải lọc máu.
Một điểm đặc biệt nguy hiểm là tổn thương thận có thể xuất hiện muộn, ngay cả khi các triệu chứng tiêu hóa như nôn và tiêu chảy đã giảm. Điều này dễ khiến người bệnh chủ quan, không tiếp tục theo dõi và chỉ đến viện khi tình trạng đã trở nặng.
Nguồn: Bệnh viện TWQĐ 108.
Các bác sĩ khuyến cáo, nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi uống mật cá, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi chức năng gan - thận.
Hiện, chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với ngộ độc mật cá. Việc điều trị chủ yếu là hồi sức và hỗ trợ tùy theo mức độ tổn thương các cơ quan.
Người bệnh có thể được kiểm soát nôn, tiêu chảy, điều chỉnh dịch và điện giải một cách thận trọng, theo dõi chức năng gan, thận và khả năng đông máu, đồng thời xử trí kịp thời nếu xuất hiện suy cơ quan. Lọc máu được thực hiện khi có chỉ định.
Nhiều người vẫn truyền tai nhau rằng uống mật cá có thể "bổ gan", giải rượu, giảm đau nhức hay tăng cường sinh lực. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy chứng minh những công dụng này. Ngược lại, mật của một số loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép (Cyprinidae), đặc biệt là cá trắm, có thể chứa độc tố gây tổn thương nghiêm trọng cho gan, thận và nhiều cơ quan khác, thậm chí đe dọa tính mạng. Vì vậy, thay vì đánh cược sức khỏe vào những mẹo dân gian chưa được kiểm chứng, người dân không nên tự ý uống mật cá dưới bất kỳ hình thức nào.
Trúc Chi (t/h)
