Du lịch cộng đồng – sinh kế mới của làng rau Thuận Nghĩa
Nép mình bên bờ sông Kôn, làng rau Thuận Nghĩa (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) với tuổi đời hơn 300 năm mang trong mình vẻ bình yên, không vội vã. Đến cuối năm 2025, làng nghề trồng rau Thuận Nghĩa bước vào một hành trình mới – trở thành điểm du lịch cộng đồng, nơi du khách đến có những trải nghiệm "3 cùng - cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với người dân nơi đây.
Làng rau Thuận Nghĩa nép mình bên bờ sông Kôn, được bồi đắp bởi phù sa của sông mà thành
Đến với Thuận Nghĩa, điều đầu tiên mà bất cứ du khách nào cũng dễ dàng nhận ra và mến mộ đó là nét "duyên xanh" trên những con đường làng, ngõ xóm. Những hàng rào xanh bằng chè thảo, duối, hoa… trải dài thênh thang tôn thêm vẻ bình dị, trong lành của một miền quê.
Bên hàng chè thảo xanh mát được chăm chút, cắt tỉa, tạo dạng, ông Trần Hà, nói: "Người xưa trồng hàng rào không chỉ để phân định đất đai mà còn để làm đẹp không gian sống. Có hàng rào xanh nên lúc nào cũng thấy mát mẻ, trong lành, khách tới thấy thích lắm".
Đặt chân vào làng, dạo bước trên những con đường, điều đầu tiên làm cho du khách thấy nhớ, thấy mến đó là những hàng rào xanh được cắt tỉa đẹp mắt. Ảnh: Minh Ngọc
Trong suốt quá trình phát triển, làng rau Thuận Nghĩa liên tục có những thay đổi để phù hợp với thời cuộc. Đặc biệt trong hơn 10 năm trở lại đây, 2 thay đổi bước ngoặt tạo ra tầng phát triển mới cho làng. Đầu tư đó là thay đổi trong phương thức canh tác truyền thống sang canh tác rau an toàn hợp chuẩn VietGAP vào năm 2016 và đến năm 2026 thêm một cuộc đổi thay mới đó là làm du lịch cộng đồng.
Hơn 10 năm trước, Thuận Nghĩa trở thành điểm sáng trong chuyển đổi canh tác rau an toàn hợp chuẩn VietGAP thương hiệu Lá Lành. Đây là kết quả của một quá trình thay đổi nhận thức khi bà con tham gia Dự án sinh kế nông thôn bền vững – Sản xuất rau an toàn tại Bình Định (nay là tỉnh Gia Lai) do Chính phủ New Zealand tài trợ giai đoạn 2016 – 2020.
Thuận Nghĩa làm du khách nhung nhớ với những góc nhỏ thân thương như hàng rào xanh, cổng nhà cổ...
Từ những nhóm cùng sở thích trồng rau an toàn ban đầu rồi trở thành HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa chuyên sản xuất rau an toàn hình thành. Bà con tham gia HTX được đào tạo kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, đưa rau vào các chuỗi siêu thị hiện đại góp phần tăng thu nhập cho người dân.
Đi hết con đường làng, dạo bước qua từng ruộng rau, màu xanh của rau, mùi thơm của rau dậy lên trong gió. Bên luống cải thìa mướt xanh đang độ thu hoạch, bà Nguyễn Thị Kim Vương, thành viên HTX, nói: "Hai ngày một lần tôi thu rau thơm đơn hàng của HTX để chuyển xuống siêu thị ở Quy Nhơn. Rau Thuận Nghĩa đã có thương hiệu nên bà con ai cũng ý thức giữ đúng quy trình canh tác, đảm bảo rau xanh, sạch tới tay người tiêu dùng. Giữ chất lượng chính là giữ sinh kế của bà con, giữ hồn của làng nghề, nên ở Thuận Nghĩa bất cứ gia đình nào cũng vậy, luôn ý thức tuân thủ quy trình trồng rau an toàn".
Nông dân Thuận Nghĩa trồng rau an toàn hợp chuẩn VietGAP
Theo bà Vương, gia đình bà sống nhờ vào 5 sào rau sạch, trên diện tích này bà trồng đủ các loại rau theo mùa từ rau cải,rau cúc đến dưa leo, khổ qua… Khi được hỏi về du lịch cộng đồng, bà Vương hào hứng: "Có chứ. Du lịch cộng đồng là cả làng Thuận Nghĩa đều làm du lịch, đón khách khắp nơi về đây. Chúng tôi hướng dẫn cho khách trồng rau, chăm rau, tưới nước. Rau bao nhiêu ngày tuổi thì thu, bao nhiêu lâu thì cho đất nghỉ ngơi. Chúng tôi làm thế nào thì hướng dẫn cho khách như vậy, rất là vui".
"3 cùng với nông dân – trải nghiệm riêng có của Thuận Nghĩa
Đi cùng với ông giám đốc HTX để trải nghiệm "3 cùng -cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với nông dân Thuận Nghĩa là một trải nghiệm thú vị.
Tôi hỏi ông rằng, gắn bó với 2 cuộc thay đổi lớn của nông dân Thuận Nghĩa – đó là chuyển từ canh tác rau truyền thống sang rau an toàn hợp chuẩn VietGAP hơn 15 năm về trước, đến bây giờ là chuyển từ làng rau thành làng du lịch, ông thấy thế nào? "Vui, một niềm vui mà không thể kể hết bằng lời. Thuận Nghĩa đang trải qua những cuộc thay đổi mang tính lịch sử để làng rau này ngày càng phát triển. Quan trọng hơn cả, thay đổi này làm cho đời sống bà con Thuận Nghĩa khấm khá lên", ông Quách Văn Cầu, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa nói.
Ông Quách Văn Cầu, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa
Theo ông Cầu, từ cuối năm 2025, Thuận Nghĩa bắt đầu mở của đón khách theo mô hình du lịch cộng đồng với sản phẩm đặc trưng: tour trải nghiệm "3 cùng – cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với nông dân Thuận Nghĩa.
Du khách đến đây không chỉ ngồi xe ngắm cảnh mà thực sự xắn tay áo cùng nông dân ra đồng, từ chăm sóc, thu hoạch, sơ chế đóng gói. Không chỉ vậy, nếu khách đến vào đúng dịp ngày mùa ở Thuận Nghĩa, khách được chong đèn cắt rau đêm, thu hoạch đậu phộng… để những mớ rau còn phủ sương sớm theo chân các bà, các mẹ ra chợ sớm hôm sau.
Du khách sẽ gặp những điểm check-in thân thiện như thế này trên những con đường làng ở Thuận Nghĩa
Và những bữa cơm nhà với rau tươi vừa hái, với dĩa mắm chấm cà tươi rụm, đơn giản mà ngon bất ngờ. Bên mâm, những câu chuyện về đầu lập làng được kể qua lời kể của các bậc cao niên. Đêm Thuận Nghĩa – ngó ra sân nhà, đón làn gió sông Kôn mát rượi len vào từng ngõ ngách, du khách sẽ có cảm giác như được trở về nhà của mình.
Thuận Nghĩa bắt đầu đón khách trải nghiệm "3 cùng" với người dân. Ảnh: Làng du lịch cộng đồng Thuận Nghĩa
Ông Đỗ Thành Quyết, Phó Trưởng phòng Văn hóa –xã hội xã Tây Sơn, cho biết, sản phẩm du lịch cộng đồng Thuận Nghĩa được xây dựng trên nhiều tầng trải nghiệm: nông nghiệp VietGAP, tham quan nhà cổ, tìm hiểu lịch sử lập làng và thưởng thức ẩm thực từ chính vườn rau của làng.
Thuận Nghĩa còn có lợi thế địa lý thuận tiện, nằm cạnh sông Kôn, kết nối dễ dàng với các điểm du lịch lân cận như Bảo tàng Quang Trung, tháp chăm Dương Long, khu du lịch sinh thái Hầm Hô, giúp làng nghề trở thành điểm dừng chân ý nghĩa trong hành trình khám phá vùng đất Tây Sơn. Du khách sẽ có những trải nghiệm hấp dẫn, có thể lưu lại vùng đất Tây Sơn lâu hơn.
"Chúng tôi quảng bá, thu hút khách du lịch về Thuận Nghĩa bằng nhiều kênh, trong đó chú trọng kết nối với các đơn vị lữ hành trong tỉnh, phối hợp với Ban quản lý du lịch cộng đồng Thuận Nghĩa trong các hoạt động quảng bá, chú trọng vào quảng bá du lịch trải nghiệm nông nghiệp", ông Quyết cho biết thêm.
"Hiện HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa duy trì sản xuất 38 ha hoa màu; 224 thành viên thuộc 9 nhóm sở thích tham gia sản xuất rau an toàn VietGAP với tổng diện tích 19,2 ha. Vùng sản xuất tiếp tục được Trung tâm Chất lượng Nông lâm thủy sản vùng 2 cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn. Năm 2026, HTX đã đưa ra thị trường 49,3 tấn rau VietGAP, tiêu thụ tại hệ thống siêu thị Co.op Mart Quy Nhơn, Co.op Food Quy Nhơn, Big C và nhiều kênh phân phối khác, đạt doanh thu năm 2025 gần 1,2 tỷ đồng.
Vùng sản xuất rau an toàn hợp chuẩn VietGAP tại Thuận Nghĩa
Năm 2026, HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa tiếp tục nâng cao hiệu quả các dịch vụ, trong đó chú trọng duy trì và phát triển sản xuất, tiêu thụ rau VietGAP gắn với định hướng phát triển du lịch cộng đồng, từng bước nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho thành viên"- Ông Quách Văn Cầu, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa.
