Hầu hết mọi người không nhớ được gì trước 2 hoặc 3 tuổi, hiện tượng được gọi là chứng mất trí nhớ thời thơ ấu (Infantile Amnesia). Những ký ức mà ta cho là có từ giai đoạn này thường đến từ việc người khác kể lại và có thể bị thay đổi theo thời gian.
Khi lớn lên chúng ta dường như chẳng còn chút ký ức khi còn chập chững.
Từ lâu, giới khoa học nghi ngờ nguyên nhân nằm ở hải mã (hippocampus), vùng não đưa trải nghiệm mới vào bộ nhớ dài hạn. Nhà khoa học Paul Frankland cho rằng khi hải mã trưởng thành, số lượng lớn nơ-ron mới phải được nối vào các mạch hiện có. Quá trình này tiêu tốn nhiều năng lượng nên việc lưu trữ ký ức không hoàn tất.
Nghiên cứu do giáo sư tâm lý học Nick Turk-Browne của Đại học Yale dẫn đầu dùng chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để theo dõi hoạt động hải mã của 26 trẻ sơ sinh khi thực hiện các bài kiểm tra trí nhớ. Vì trẻ chưa biết nói, các nhà nghiên cứu cho trẻ xem từng cặp ảnh, một ảnh đã thấy và một ảnh mới, rồi theo dõi hướng nhìn. Nếu trẻ nhìn lâu hơn vào ảnh quen, đó là dấu hiệu nhận ra.
Ông Turk-Browne cho biết có thể kết luận một cách chắc chắn rằng trẻ có khả năng mã hóa ký ức dạng tình tiết ở hải mã từ khoảng 1 tuổi. Phát hiện này thách thức quan niệm lâu nay cho rằng hải mã chưa trưởng thành nên không thể tạo ký ức. Nhà thần kinh học Tristan Yates của đại học Columbia nhận định ký ức có thể vẫn tồn tại, chỉ là người trưởng thành không truy cập được.
Não bộ của các em bé được quét khi chúng thực hiện một bài kiểm tra trí nhớ.
Câu hỏi còn bỏ ngỏ là những ký ức đó biến mất hoàn toàn hay chỉ trở nên không thể truy xuất. Nhóm của ông Turk-Browne đang thử xem trẻ có nhận ra các đoạn video quay từ góc nhìn của chính mình lúc nhỏ hay không. Kết quả sơ bộ cho thấy những ký ức này có thể kéo dài đến khoảng 3 tuổi rồi mờ dần.
Ngoài hải mã, ngôn ngữ cũng có thể là một yếu tố, vì trước khoảng 12-18 tháng tuổi, trẻ chưa thể lưu thông tin bằng ngôn ngữ, khiến việc ghi nhớ một câu chuyện khó hơn nhiều. Nguyên nhân thực sự vẫn chưa rõ, nhiều khả năng là kết quả của một hoặc nhiều yếu tố cùng tác động.
An An (Tổng hợp)
