Cụ thể: MU chuyển từ hòa sang thua trước Man City, sau đó lại chuyển từ thắng sang hòa trước Tottenham. Vì sao có sự lạ lùng như thế?
Phải chuẩn bị kỹ khi rơi hoàn cảnh hơn hoặc thiếu người
Mới đây nhất, MU dẫn trước Tottenham 1-0 ở phút 73. Cầu thủ Rodrigo Bentacur của Tottenham bị đuổi ở phút 78. Đến phút bù giờ thứ 2 thì Tottenham gỡ hòa 1-1, và trận đấu khép lại với kết quả ấy.
Chỗ tương phản thú vị: Tottenham cũng từng làm khách tại sân Old Trafford trong mùa bóng 2020-2021, nhưng khi cầu thủ bị đuổi là của MU, thì kết quả như thế nào? Khi ấy, Anthony Martial (MU) lãnh thẻ đỏ trong hoàn cảnh trận đấu đang hòa 1-1. Tận dụng ưu thế hơn người, Tottenham thắng đậm… 6-1!
MU nhiều lần đánh rơi lợi thế dù dẫn trước về tỷ số hay chơi hơn người
Cựu HLV Arsene Wenger của Arsenal từng nói: “Đá với 10 người khi nào cũng khó hơn đá với 11 người”. Chiến thắng 6-1 vừa nêu của Tottenham, khi MU chỉ còn 10 người, chính là câu trả lời đanh thép. Chỉ mới đây thôi, khi Liverpool đang chơi ổn thỏa trước Man City, chưa có bên nào mở được tỷ số, thì cầu thủ Ryan Gravenberch của Liverpool bị đuổi ở phút 62. Ngay lập tức, Man City ghi liền 2 bàn trước khi thắng dứt điểm 3-0 trên sân đối phương.
Chẳng cần am tường kiến thức chuyên môn, hoặc kỳ công nghiên cứu, để một khán giả thông thường thấy rõ ưu thế to lớn cho một đội bóng, khi đối phương chỉ còn 10 người trên sân. Vậy sao HLV nổi tiếng Wenger lại bảo đá với 10 người là khó?
Một mặt, ông chỉ nói theo cảm xúc. Mặt khác, cũng nên hiểu chữ “khó” của Wenger theo một nghĩa khác, trong một khía cạnh cụ thể nào đó mà thôi. Chẳng hạn đội có cầu thủ bị đuổi sẽ dồn người cố thủ, và dĩ nhiên đội hơn người cũng không dễ gì xuyên thủng một hàng phòng ngự dày đặc, chỉ lo tử thủ. Khó đá, chứ không khó thắng!
Tóm lại, đá với 10 người là một ưu thế vô cùng to lớn. Nhưng làm sao để biến ưu thế ấy thành bàn thắng, hoặc chiến thắng, thì đấy lại là một vấn đề khác. Phải biết cách đá với 10 người, dĩ nhiên khác hẳn chuyện đá với 11 người. Quan trọng hơn, phải chuẩn bị kỹ cho cả hai trường hợp: đối phương hoặc chính mình có cầu thủ bị đuổi. Đấy là một trong những yêu cầu bắt buộc, và rất quan trọng, trong bóng đá thời nay.
Theo nguyên tắc căn bản, nếu trọng tài không biết chắc bạn có phạm lỗi hay không, thì sẽ không phạt – đấy là bóng đá ngày xưa, khi chưa có VAR. Bây giờ, gần như chắc chắn mọi pha phạm lỗi dẫn đến thẻ đỏ đều không thoát tội. Cho nên, thẻ đỏ xuất hiện rất nhiều trong bóng đá ngày nay. Chỉ trong 3 vòng gần đây ở Premier League (30 trận), đã có đến 8 chiếc thẻ đỏ. Các ban huấn luyện đều phải chuẩn bị kỹ cho hoàn cảnh đối phương hoặc chính mình mất người, là vì vậy.
Carrick loay hoay không biết làm gì khi được chơi hơn người
Thất bại của Michael Carrick
Người ta hay nói: điều gì lặp lại 3 lần thì đấy ắt phải là chuyện khoa học – có nguyên nhân, quy luật, hơn là sự trùng hợp tình cờ. Quá rõ ràng: HLV Michael Carrick của MU không biết cách khai thác ưu thế to lớn, khi đối phương có cầu thủ bị đuổi. Đây đã là lần thứ 3 liên tiếp, MU của Carrick chỉ hòa hoặc thua khi… bất ngờ được hưởng lợi thế: đối phương mất người.
Carrick thất bại ngay cả khi chính ông đang thành công rực rỡ. Đấy là vào tháng 3.2026, khi Carrick vừa tiếp quản ghế HLV MU và thắng 6, hòa 1 trong 7 trận đầu tiên. Đến trận gặp Newcastle thì cầu thủ Jacob Ramsey của đối phương lĩnh chiếc thẻ vàng thứ 2 vào cuối hiệp 1, khi tỷ số đang là 0-0.
Chẳng những không thắng, MU còn thua 1-2 chung cuộc. Đấy cũng chính là trận thua đầu tiên của MU dưới thời Carrick. Tính từ trận ấy đến nay, đã có 3 lần MU của Carrick đứng trước hoàn cảnh đối phương mất người. Thất bại cả ba – thua hoặc hòa mà như thua!
Mỗi ban huấn luyện có mỗi cách làm việc. Trong nhiều trường hợp, trợ lý HLV sẽ đề xuất việc điều chỉnh chiến thuật cho hợp với hoàn cảnh cụ thể trên sân. Nhưng tóm lại, trách nhiệm lớn nhất dĩ nhiên thuộc về HLV trưởng. Khả năng huấn luyện “ngay trong trận đấu” của HLV Carrick và các trợ lý rõ ràng là không cao.
Đấy thật ra cũng là một lĩnh vực rất chuyên biệt trong nghề huấn luyện. Có những HLV rất giỏi về việc huấn luyện “ngay trong trận đấu”. Họ “đọc” tình thế và thay cầu thủ, điều chỉnh cách chơi, chiến thuật một cách hợp lý, để kết quả luôn tốt hơn so với trước lúc điều chỉnh. Carrick không thuộc mẫu ấy.
Khi thay chỗ người tiền nhiệm Ruben Amorim, vực dậy MU từ khu vực giữa bảng rồi đưa lên nhóm có vé dự Champions League, việc làm quan trọng nhất của Carrick được giới chuyên môn ghi nhận là đơn giản hóa đến mức tối đa cách chơi, dựa vào sơ đồ căn bản 4-2-3-1.
MU đang khởi đầu mùa mới đầy khốn đốn dù kết thúc mùa trước rất hứa hẹn
Ông dẹp hẳn cách đá cầu kỳ, phức tạp, với 3 trung vệ, mà Amorim áp dụng trước đó. Carrick cũng biết cách quản lý ngôi sao, đả thông tư tưởng. Còn về chiến thuật hoặc bài bản, cách chơi, Carrick chỉ tầm thường, trong mọi hoàn cảnh nói chung chứ không riêng gì trong các trận hoàn cảnh đặc biệt, kiểu như đối phương mất người.
Như đã nêu, nền tảng thành công của Carrick khi dẫn dắt MU là áp đặt lối chơi đơn giản, dễ hiểu, mọi cầu thủ đều có thể bước vào đội hình mà không phải mất quá nhiều thời gian hoặc công sức tập luyện, cũng không cần nghe HLV rao giảng đấu pháp.
Trong khi đó, yêu cầu chuyên môn đặt ra cho ban huấn luyện khi đối phương (hoặc chính mình) mất người là phải phản ứng rất nhanh để kịp thời đối phó với tình thế mới. Đưa cầu thủ nào vào sân, đá theo kiểu gì…, tóm lại là phải linh động về bài bản, đấu pháp. Yêu cầu này đi ngược với đặc điểm “đơn giản” của Carrick.
Người ta còn tạo ra được lịch sử
Hãy trở lại với phát biểu của HLV Wenger, rằng “đá với 10 người mới khó”. Bản thân Arsenal đã là đội mạnh. Trong đa số trường hợp, đối thủ là đội yếu hơn. Khi một đối thủ yếu hơn mà lại thiếu người, thì gần như chắc chắn họ sẽ dồn hết 10 người còn lại vào khu 16m50, chỉ còn đá với mục đích bảo vệ cầu môn. Rất khó tấn công, ghi bàn là vì vậy. Nhưng tất nhiên, một đối thủ như thế coi như đã hoàn toàn từ bỏ cơ hội ghi bàn cho chính mình. Arsenal của Wenger có thể ghi hoặc không bàn, chứ coi như không có nguy cơ thủng lưới!
Phải có cầu thủ nhỏ con nhưng nhanh nhẹn, giỏi xoay xở trong chỗ chật hoặc trong tình huống quay lưng về phía khung thành đối phương. Thế là Wenger mua Thierry Henry – một tiền vệ cánh rất tầm thường ở Juventus, đưa về Arsenal và xếp vào vị trí trung phong. Henry “đổi đời” từ ấy. Đối phương càng dồn người tử thủ, khu cấm địa càng chật chội, Henry càng tỏ ra nguy hiểm. Wenger “chỉ nói thế thôi”, chứ ông hẳn luôn mừng lòng khi đối phương mất người!
Thông thường, đội mất người sẽ ưu tiên phòng ngự - theo nghĩa nếu có hậu vệ bị đuổi thì họ sẽ đưa một hậu vệ khác vào sân và “hy sinh” một cầu thủ nào đó nơi hàng công. Ngược lại, đội có lợi thế về người sẽ tấn công nhiều hơn. Họ cần trải rộng đội hình để tôi ưu hóa ưu thế hơn người.
Biết vậy, HLV Alberto Zaccheroni âm thầm chuẩn bị phản đòn. Đấy là một trận đấu giữa đội yếu Udinese của Zaccheroni với gã khổng lồ Juventus (vô địch cả Champions League lẫn Serie A). Udinese mất 1 hậu vệ. Zaccheroni bình thản chỉ đạo toàn đội “vẫn đá như cũ”.
Đội hình Udinese từ 4-4-2 trở thành 3-4-2 (thay vì 4-4-1 như dự đoán của tất cả). Juventus mải lo trải rộng đội hình, tấn công liên tục. Và Udinese chớp được cơ hội hiếm hoi để tung đòn từ pha phản công, thắng 1-0.
Zaccheroni hiểu rõ cầu thủ của mình: trong một hoàn cảnh cụ thể, 3 hậu vệ còn lại đủ sức cáng đáng công việc của cả hàng thủ 4 người. Đến trận kế tiếp, khi đã kiểm chứng khả năng quán xuyến hàng thủ của 3 hậu vệ, và khi lại được chơi đủ người, HLV Zaccheroni đưa thêm 1 cầu thủ vào hàng tiền đạo. Ông chính là cha đẻ của các sơ đồ 3-4-3 hoặc 3-4-2-1, thịnh hành đến tận bây giờ. Cả một chương mới về lịch sử chiến thuật ra đời từ hoàn cảnh một đội bóng bị thiếu người.
Mùa trước Carrick đến MU và đem về suất dự Champions League “như một phép lạ”. Nhưng khi ấy, MU chỉ phải thi đấu ở Premier League, với mật độ mỗi tuần một trận, cuộc chơi lại rất thuần nhất. Bây giờ, MU phải chơi bóng ở 4 trận địa khác nhau (họ đã bị loại ở cúp Liên đoàn), với mật độ dày đặc, trước các đối thủ rất khác nhau. Yêu cầu về sự linh động, am hiểu những cách chơi khác nhau, nhanh chóng thay đổi cách chơi khi cần, đã trở thành thách thức quá lớn. Và Carrick lộ rõ bản chất của một HLV… tay mơ.
MU bị loại khỏi cúp Liên đoàn như thế nào? Xin thưa: họ dẫn trước 2-0, nhưng thua ngược 2-3 trước Brighton. Dẫn trước 2-0 là lợi thế còn to hơn chuyện đối phương lĩnh 1 thẻ đỏ. Và Carrick cũng hoàn toàn không biết phải điều chỉnh thế nào, chơi như thế nào, khi đội mình đã dẫn 2-0!
Kinh Thi
