Vũ trụ bao la qua khoảng cách Voyager 1
Vào lúc 17h16 ngày 18/11 (giờ Hà Nội), tàu Voyager 1 đã cách Trái Đất khoảng 25,8 tỷ Km, tương đương quãng đường ánh sáng truyền đi trong 24 giờ. Đây là một cột mốc đáng chú ý đối với con tàu được phóng lên không gian từ năm 1977, hiện là vật thể do con người chế tạo ở xa Trái Đất nhất.

Voyager 1 trong không gian bất tận.
Để hình dung khoảng cách này, ánh sáng cần khoảng 8 phút 20 giây để đi từ Mặt trời đến Trái Đất. Nói cách khác, hình ảnh Mặt trời mà chúng ta quan sát mỗi ngày thực chất phản ánh trạng thái của ngôi sao này trong quá khứ hơn 8 phút. Trong khi đó, Proxima Centauri, ngôi sao gần Hệ Mặt trời nhất, cách Trái Đất khoảng 4,25 năm ánh sáng.
Với vận tốc di chuyển khoảng 61.100 Km/h, Voyager 1 sẽ cần xấp xỉ 74.000 năm để đến được Proxima Centauri nếu duy trì hành trình liên tục. Sau 49 năm kể từ khi rời Trái Đất, con tàu mới chỉ đạt khoảng cách một ngày ánh sáng. Sự chênh lệch này phần nào cho thấy những giới hạn của công nghệ du hành vũ trụ hiện nay trước khoảng cách liên sao.
Khoảng cách ngày càng lớn cũng khiến việc liên lạc với Voyager 1 trở nên khó khăn. Tín hiệu vô tuyến từ Trái Đất cần khoảng 24 giờ để đến được con tàu và tín hiệu phản hồi cũng mất thêm khoảng thời gian tương tự. Một cuộc trao đổi dữ liệu hai chiều vì thế có thể kéo dài gần 48 giờ.
Anh em Voyager 1 và Voyager 2
Voyager 1 là một phần của chương trình thám hiểm không gian Voyager do NASA triển khai. Người anh em Voyager 2 cũng đã được phóng đi trước đó. Hai con tàu đã thực hiện những chuyến khảo sát các hành tinh bên ngoài Hệ Mặt trời, giúp giới khoa học thu thập lượng lớn dữ liệu mà trước đó chưa từng có.
Trong hành trình, Voyager 1 và Voyager 2 đã tiếp cận và ghi lại hình ảnh của sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương. Những quan sát này cung cấp thêm thông tin về cấu trúc khí quyển, hệ thống vành đai, các vệ tinh tự nhiên cùng nhiều đặc điểm của những hành tinh khổng lồ. Hai tàu cũng phát hiện thêm các vệ tinh của những hành tinh này.
Những dữ liệu và hình ảnh được gửi về Trái Đất đã góp phần thay đổi hiểu biết của con người về các khu vực xa xôi trong Hệ Mặt trời. Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ khảo sát hành tinh, hai tàu tiếp tục di chuyển ra vùng không gian liên sao và hiện vẫn duy trì liên lạc với NASA.
Tuy nhiên, nguồn năng lượng trên các tàu đang dần suy giảm. NASA phải lần lượt tắt một số thiết bị khoa học và hệ thống phụ trợ nhằm tiết kiệm điện, duy trì hoạt động của những bộ phận quan trọng lâu nhất có thể. Dự kiến, vào khoảng những năm 2030, nguồn điện sẽ không còn đủ để duy trì liên lạc, khiến con người có thể mất kết nối hoàn toàn với Voyager 1 và Voyager 2.
Việc ngừng liên lạc không đồng nghĩa hai con tàu ngừng tồn tại. Chúng vẫn tiếp tục trôi trong không gian theo quỹ đạo riêng. Nguồn điện trên tàu được cung cấp bởi máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ sử dụng Plutonium-238, loại nhiên liệu có chu kỳ bán rã khoảng 87,5 năm. Trong khi đó, đĩa thông điệp gắn trên tàu có các thành phần chứa Uranium-238 với chu kỳ bán rã khoảng 4,5 tỷ năm.
Đĩa Golden Record giới thiệu về Trái Đất
Đáng chú ý, mỗi tàu Voyager đều mang theo một chiếc đĩa vàng có tên Golden Record. Đây là thông điệp được NASA chuẩn bị nhằm giới thiệu về Trái Đất và sự tồn tại của con người tới những nền văn minh có thể bắt gặp hai con tàu trong tương lai.
Golden Record chứa hình ảnh mô tả con người, động vật, thực vật, môi trường tự nhiên và các hoạt động thường ngày trên Trái Đất. Đĩa cũng lưu trữ âm thanh thiên nhiên, tiếng chào bằng 55 ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt, cùng tiếng khóc của một em bé mới chào đời.
Phần âm nhạc chiếm khoảng một phần ba thời lượng nội dung trên đĩa, bao gồm các tác phẩm cổ điển của Bach, Beethoven, Mozart và nhiều bản nhạc truyền thống từ những khu vực khác nhau trên thế giới. Thông qua những âm thanh và hình ảnh này, con người muốn truyền tải một phần văn hóa, đời sống và sự đa dạng của hành tinh xanh.
Hai chiếc đĩa được thiết kế để có thể tồn tại trong thời gian rất dài nếu không chịu tác động phá hủy từ môi trường bên ngoài. Vì vậy, ngay cả khi Voyager không còn khả năng gửi dữ liệu về Trái Đất, những thông điệp mang theo vẫn có thể tiếp tục hành trình trong không gian hàng triệu, thậm chí hàng tỷ năm.
Không ai biết liệu một nền văn minh ngoài Trái Đất có thể tìm thấy Voyager 1 hoặc Voyager 2 hay không. Cũng chưa thể xác định Trái Đất và nhân loại sẽ tồn tại như thế nào vào thời điểm đó. Tuy nhiên, Golden Record đã ghi lại những dấu vết về một nền văn minh từng tồn tại trên một hành tinh nhỏ trong Hệ Mặt trời.
Gần 49 năm sau ngày phóng, Voyager 1 vẫn tiếp tục rời xa Trái Đất. Khi những tín hiệu cuối cùng biến mất, con tàu sẽ không còn là phương tiện để con người khám phá không gian thông qua dữ liệu trực tiếp, nhưng vẫn mang theo thông điệp về sự hiện diện của nhân loại trên hành trình xuyên qua Dải Ngân hà.
An An (theo NASA)