Ngày 27/3, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính họp phiên mở rộng thẩm tra Báo cáo về đánh giá tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025, dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 -2030;
Dự thảo Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2030; Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, tình hình triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026; Báo cáo về công tác tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Sớm tổng kết và đánh giá nguồn lực đầu tư công
Tại phiên họp, báo cáo tóm tắt đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, dự kiến Kế hoạch 5 năm 2026-2030; Đánh giá bổ sung kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, tình hình thực hiện Kế hoạch năm 2026, ông Trần Quốc Phương - Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, tình hình thế giới trong giai đoạn 2021-2025 và những tháng đầu năm 2026 có những thời cơ, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen.
Trong đó, khó khăn, thách thức là chủ yếu nhưng với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đất nước ta tiếp tục đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật; đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu giai đoạn 2021-2025, trong đó hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu về xã hội.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương (Ảnh: Media Quốc hội).
Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, tăng trưởng phục hồi mạnh mẽ và đạt kết quả tương đối cao, bình quân 5 năm đạt 6,2%/năm.
Lạm phát, bội chi ngân sách Nhà nước và các chỉ tiêu về nợ công được kiểm soát; đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia.
Bên cạnh đó, trong những tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, xung đột địa chính trị tại một số quốc gia, khu vực tình hình kinh tế - xã hội tiếp tục đạt được nhiều kết quả nổi bật, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội.
Bên cạnh những kết quả đạt được là cơ bản, vẫn còn một số hạn chế, khó khăn như nhiệm vụ tăng trưởng năm 2026, điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát đối mặt với nhiều thách thức.
Quang cảnh phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).
Bước vào giai đoạn 2026-2030, theo ông Phương, tình hình thế giới tiếp tục biến động rất nhanh, mạnh, khó lường ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Trên cơ sở phân tích, đánh giá toàn diện những thuận lợi, khó khăn, Chính phủ dự kiến 5 quan điểm chỉ đạo, điều hành, mục tiêu tổng quát và 30 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2026-2030 và 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu về hoàn thiện thể chế, pháp luật; xác lập mô hình tăng trưởng mới; huy động nguồn lực.
Theo đó, trong tổ chức thực hiện, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan theo dõi sát diễn biến tình hình, điều hành chủ động, linh hoạt, thích ứng với tình hình mới; tăng cường phân tích, dự báo, đánh giá tác động đến các động lực tăng trưởng; xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó với các "cú sốc" từ bên ngoài, giải pháp bảo đảm thực hiện mục tiêu đề ra.
Trong đó, báo cáo bổ sung các giải pháp về hoàn thiện thể chế, pháp luật về sản xuất kinh doanh, đầu tư, đấu thầu, đất đai, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kỹ thuật; nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở. Rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, sớm tổng kết và đánh giá nguồn lực đầu tư công, trên cơ sở đó nghiên cứu gộp hai Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước.
Tăng cường quản lý công tác đấu giá đất bảo đảm công khai, minh bạch, chống đẩy giá, trục lợi. Hoàn thiện sớm hệ thống quy hoạch với tầm nhìn dài hạn. Nâng cao năng lực phân tích, dự báo, thống kê; quản trị rủi ro, sẵn sàng phương án ứng phó với tình huống bất ngờ, chống khủng hoảng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực.
Thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng 2 con số
Tại phiên họp, các đại biểu và chuyên gia đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại trong công tác xây dựng pháp luật, thực thi thể chế và đề xuất nhiều giải pháp đột phá để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng "2 con số" trong nhiệm kỳ tới.
Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Minh Hiếu nhấn mạnh vào vấn đề hoàn thiện thể chế – vốn được coi là đột phá chiến lược nhưng vẫn còn nhiều tồn tại.
Ông thẳng thắn chỉ ra tình trạng "văn bản gửi chậm, gửi muộn" và việc lạm dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong ban hành luật pháp. Theo đại biểu, việc ép tiến độ quá ngắn sẽ làm giảm chất lượng thảo luận và ảnh hưởng trực tiếp đến tính thực tế của các dự án luật.
Đáng chú ý, ông Hiếu cũng cảnh báo về tình trạng ban hành các văn bản dưới luật thiếu tính khoa học, dẫn đến việc phải ngưng hiệu lực ngay sau khi ban hành, gây tác động tiêu cực đến doanh nghiệp.
Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm (Ảnh: Media Quốc hội).
Phân tích về chất lượng tăng trưởng, đại biểu Trần Văn Lâm - Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Công tác đại biểu bày tỏ sự trăn trở về tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ tới.
Đại biểu nhấn mạnh, để đạt được mục tiêu này, thách thức lớn nhất nằm ở hiệu quả đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, đồng thời kiến nghị giải pháp then chốt phải là nâng cao năng suất lao động thông qua khoa học công nghệ, thay vì chỉ dựa vào vốn đầu tư đơn thuần.
Để tạo ra động lực mới cho giai đoạn 2026-2030, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng Chương trình năng suất quốc gia theo mô hình tăng trưởng mới.
Thiết lập Chiến lược quản lý rủi ro quốc gia và Bộ tiêu chí ứng dụng khoa học - công nghệ trong tăng trưởng; hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam với mục tiêu lọt Top 3 ASEAN về môi trường kinh doanh vào năm 2028; có chiến lược huy động và phân bổ nguồn lực rõ ràng, gắn với cơ quan điều tiết quốc gia để tránh tình trạng đầu tư dàn trải; tập trung cao độ cho năng lực điều hành và thực thi gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp nội địa đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
